سازدىققا سۇيەنىپ، ەگىنجاي، باۋ - باقشا كەشەنىن تۇلعالادى

باركولدىڭ شىرىنزى قىستاعى:

 انار بۇلت / شينجياڭ گازەتىنىڭ تىلشىلەرى ءپاريزات ابدۇل، ءرايدا

    باركول قازاق اۆتونوميالى اۋدانى شىرىنزى اۋىلى شىرىنزى قىستاعىنىڭ كوركەم كورىنىسى (7 - ايدىڭ 9 - كۇنى ۇشقىش اپپاراتپەن تۇسىرىلگەن).

     سۋرەتتى انار بۇلت / شينجياڭ گازەتىنىڭ ءتىلشىسى وتكىر نيجات تۇسىرگەن

  ”بالىقتى جاڭا عانا بالىق كولشىگىنەن اۋلاپ اكەلدىك، كوكونىستى ۇيدەگى اۋلا تىڭايتقىشى بەرىلگەن قۇنارلى جەرگە ەككەنبىز، تاعى جاسىل مانات سازدىق بار، ساياحاتشىلار ءبىر كەلىپ قانا وسى’ تابيعي وتتەگى قامباسىن‘ ۇناتىپ قالادى“. 7 - ايدىڭ 9 - كۇنى تۇسكى اس ازىرلەپ جاتقان شاۋ چيۋشيا ماقتانىشپەن وسىلاي دەدى.

  شاۋ چيۋشيانىڭ ايتىپ وتىرعان ”تابيعي وتتەگى قامباسى“ باركول قازاق اۆتونوميالى اۋدانى شىرىنزى اۋىلىنىڭ شىرىنزى قىستاعىنا ورنالاسقان گاۋجياحۋ سازدىعى كورىنىس رايونى ەدى.

  شىلدە باسى وتە سالىسىمەن، ءتىلشى گاۋجياحۋ سازدىق كورىنىس رايونىنا كەلدى، سىلدىراپ اققان بۇلاقتىڭ مولدىرلىگىنەن ءتۇبى كورىنىپ جاتىر، توپ - توپ اق قۇتاندار كول بويىندا سايران سالىپ ءجۇر، جەل تەربەگەن شوپتەردىڭ اراسىنان سيىر، قويلاردىڭ قاراسى انداعايلاپ كورىنىپ، اسەم كورىنىسكە كورىك قوسادى.

  ”2016 - جىلدان بۇرىن بۇل جەر باتپاق جول، توپىراق كەرپىش ءۇي بولاتىن، گاۋجياحۋ سازدىعىندا وتىرسا دا، قىستاق تۇرعىندارى بايي الماعان ەدى“، - دەدى گاۋجياحۋ سازدىعى كورىنىس رايونىن باسقارۋ كوميتەتىنىڭ جاۋاپتىسى جاۋ جيانچياڭ باسىن شايقاپ تۇرىپ.

  جاۋ جيانچياڭ كەزىندە شىرىنزى قىستاعى پارتيا ياچەيكاسىنىڭ شۋجيى، قىستاق تۇرعىندار كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولعان، وتكەندى ايتسا، ول ەرىكسىز تەبىرەنىپ كەتەدى: ”بۇرىن قىستاعىمىزدىڭ جولدارى بۇكىلدەي توپىراق جول ەدى، قىستاق جولىنىڭ كەز كەلگەن جەرىنەن مالدىڭ تەزەگىن كورۋگە بولاتىن. جاڭبىرلى كۇندەرى قىستاق تۇرعىندارى سىرتقا شىعا المايتىن، سىرتتان كىرەتىندەر كىرە المايتىن، ۆەلوسيپەد ءمىنىپ سىرتقا شىققاندا جاڭبىر جاۋىپ كەتسە، ونى كوتەرىپ اكەلۋگە تۋرا كەلەتىن. گاۋجياحۋ سازدىعىنىڭ توپىراعى بوس، سۋى مول بولعاندىقتان، قىستاق تۇرعىندارى سالىپ قويعان ۇيلەرىن 3 − 5 جىلدا ءبىر جوندەپ وتىراتىن، سيىر، قوي باعىپ جانە جەر سالىپ تاپقان اقشالارىن تۇگەلدەي ءۇي جوندەۋگە جۇمساۋشى ەدى“.

  2016 - جىلى باركول ”ساياحات + ەكولوگيا“ ۇلگىسى بويىنشا گاۋجياحۋ سازدىعىن ساياحاتتىق كورىنىس رايونى ەتىپ تۇلعالادى.

  جەرگىلىكتى ۇكىمەت ءبىر تۇتاس جوبالاپ، توپىراعى كورىمدەۋ جەرگە بەيقۇت ءۇي سالدى، شوعىرلى تۇتاسقان قورا سالىپ، مالدى شوعىرلى باقتى، لاس سۋدى ءبىر جايلى ەتۋ جۇيەسىن سالىپ، تۇرمىستىق لاس سۋلاردى تازارتقان سوڭ سازدىققا قۇيدى... ءبىر قىدىرۋ شارالار وسى سازدىققا سۇيەنىپ تۇلعالاعان اۋىل - قىستاق كەشەنىن قۋاتىمەن تانىتىپ، كەزىندەگى ەل - جۇرتقا بەيمالىم وسى شاعىن قىستاقتىڭ ومىرشەڭدىگىن قاۋلاتتى.

  بۇگىنگى شىرىنزى قىستاعىندا كۇن ەنەرگيالى جول شىراقتار بار، تازا دا رەتتى كوشەلەر، كەڭ شارۋالار اۋلاسى الما - كەزەك تىزىلگەن. كورىنىس رايونى ىشىندە قايىقپەن ءجۇزۋ، قوس كىسلىك ۆەلوسيپەد، ەشكى اربا، تۇيە ءمىنۋ سياقتى كوڭىل اشۋ نىساندارى ساياحاتشىلاردى قىزىققا باتىرادى.

  ەكولوگياسى ۇزدىكسىز جاقسارعان گاۋجياحۋ سازدىعى ءتۇرلى قۇستاردى، جابايى حايۋاناتتاردى وسىندا كەلىپ دامىلداۋعا باۋرادى، تيانشان تاۋى مەن سازدىق ءبىر تۇلعالانىپ كوركەم كورىنىس قالىپتاستىرىپ، جەر - جەردىڭ ساياحاتشىلارىن باۋرادى، جەرگىلىكتى قىستاق تۇرعىندارىنىڭ دا قالتاسىن قامپايتا ءتۇستى.

  شىرىنزى قىستاعىنىڭ تۇرعىنى گاۋ يانجۇڭ جاڭا عانا سۋ شالعامىن جيناپ جۋىپ، ەكى باسىن كەسىپ تالشىقتاپ تۋراعان سوڭ، دايىنداپ قويعان دامدەندىرگىشتى قۇيىپ، ءبىر تالەڭكە ءدامى ءتىل ۇيىرەتىن شالعام جىپشەسىن داستارقانعا شىعاردى.

  گاۋ يانجۇڭنىڭ ءۇيى گاۋجياحۋدىڭ جاعاسىنا ورنالاسقان، ەرلى - زايىپتى ەكەۋى تالاي جىلدان بەرى جالدانىپ كۇن كەشەتىن. 2019 - جىلى گاۋجياحۋعا كەلەتىن ساياحاتشىلاردىڭ كوبەيگەنىن بايقاعان گاۋ يانجۇڭ ءوز اۋلاسىندا شارۋالار شاتتىعى ساياجايىن جانە حالىقتىق تۇسەلحانا اشىپ، ساياحاتشىلارعا اس - تاعام جانە جاتىن ورىن ازىرلەدى.

  اۋداندا ءبىر ءۇيى بار، قىستاقتا ءبىر ءۇيى بار گاۋ يانجۇڭ قازىرگى باقىتتى تۇرمىسىنا ءدان ريزا. گاۋ يانجۇڭ سياقتى گاۋجياحۋ سازدىعى كورىنىس رايونىندا شارۋالار شاتتىعى ساياجايىن، مالشىلار شاتتىعى ساياجايىن جانە حالىقتىق تۇسەلحاناسىن اشىپ وتىرعانداردان 19 وتباسى بار.

  شىرىنزى قىستاعىندا شاۋ چيۋشيا جۇرگىزىپ وتىرعان يۇنشۇيياۋ شارۋا قوجالىعى اس - سۋ، جاتاق ءبىر تۇلعالاندىرىلعان شارۋالار شاتتىعى ساياجايى ەسەپتەلەدى، جۇزگە جۋىق ادامدى جاتاقپەن قامداي الادى. ”جەيتىن دۇنيەنىڭ ءبارى ءوزىمىز ەككەن، ءوزىمىز باققان، سوڭعى كۇندەرى ساياحاتشىلار بارعان سايىن كوبەيىپ، مەن دە قاربالاس بولىپ كەتتىم“، - دەدى ول.

  ”ءبىز سازدىق كورىنىسىن توڭىرەكتەپ اعاش جول، اۆتوتۇراق، كورىنىس قۇرىلعىلارى جانە جول جاسادىق، تاعى ساياحاتشىلاردى قابىلداۋ بويىنشا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىن سالدىق. قازىر قىستاق تۇرعىندارىنىڭ كىرىسى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى“، - دەدى جاۋ جيانچياڭ.

  ”قىشى گۇلى، جاسىل شىم دەگەنىمىز سول ’جەل تەربەگەن شوپتەردىڭ اراسىنان سيىر، قوي قاراڭدايتىن‘ كوركەم كورىنىس، ادامنىڭ كوڭىلىنە تىنىشتىق سيلايدى“، - دەدى ءۇرىمجى قالاسىنان گاۋجياحۋعا ءوز كولىگىمەن ساياحاتتاي كەلگەن ۋاڭ پيڭ.

  2019 - جىلى شىرىنزى قىستاعى اۋىل - قىستاق ساياحاتىنداعى مەملەكەتتىك ءتۇيىندى قىستاقتار تىزىمىنە ەندى، گاۋجياحۋ سازدىعى كورىنىس رايونى مەملەكەتتىك 4A دارەجەلى ساياحاتتىق كورىنىس رايونى بولىپ باعالاندى، قازىر بۇل اراعا كەلەتىن ساياحاتشىلار دا بارعان سايىن كوبەيدى، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ قالتاسى دا قامپايا ءتۇستى.

كوزقاراستاعى وزگەرىس كورىكتى ەكولوگيا تۇلعالاۋعا مۇرىندىق بولدى

 جاۋ جيانچياڭ

  مەن باركول قازاق اۆتونوميالى اۋدانى شىرىنزى اۋىلى شىرىنزى قىستاعىندا ونداعان جىل تۇرمىس كەشىردىم، قىزمەت ىستەدىم، قىستاقتىڭ دامۋ وزگەرىسىنە كۋا بولدىم.

  ”اشىق كۇندەرى شاڭ قاۋىپ، جاڭبىرلى كۇندەرى لاي - باتپاق كەشۋدەن“ ەسىكتەن شىعا اسفالت جولدا جۇرۋگە، جەڭىل اۆتوموبيلگە وتىرۋعا؛ سازدىققا كەيۋدەن سازدىقتان پايدالانىپ ەكولوگيالىق ساياحاتتى ورىستەتۋگە دەيىنگى وزگەرىستەر، ت. ب تەك اماناتقا قويىلعان اقشانىڭ بارعان سايىن كوبەيۋىنەن، ءۇيدىڭ بارعان سايىن ۇلكەيۋىنەن عانا بەينەلەنىپ قانا قويماي، تۇرمىستىڭ بارعان سايىن قولايلى بولۋىنان، كوز ايانىڭ بارعان سايىن كەڭەيۋىنەن دە بەينەلەندى.

  ”قورشاعان ورتا دەگەنىمىز حالىق تۇرمىسى، جاسىل تاۋ دەگەنىمىز كوركەمدىك، كوك اسپان دەگەنىمىز باقىت“. كوك اسپان، جاسىل جەر، تۇنىق سۋ − ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ كورىكتى ەكولوگيالىق ورتاعا دەگەن تىلەگى، ال يدەيالىق كوزقاراستىڭ وزگەرىسى بولعاندا عانا تاماشا ەكولوگيانىڭ رولىن اناعۇرلىم زور دارەجەدە ساۋلەلەندىرۋگە بولادى.

  بۇل كۇندەرى ”اقشا بۇلتتار كوشكەن كوك اسپان، كوز جەتكىزسىز جاسىل دالا“ سىندى ادامدى قۋانىشقا بولەيتىن كوركەم كورىنىس، ”جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋ قاسىڭدا“ بولاتىن تۇرمىس ورتاسى ءبىر - بىرلەپ جۇزەگە اسۋدا. ەكولوگياسى تاماشا، قورشاعان ورتاسى كوركەم كۇن نۇرىنا شومىلعان ءبىزدىڭ جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى تۇرمىسىمىز، ءسوزسىز، اناعۇرلىم تاماشا بولادى.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى