شىرعاناق كاسىبى شىڭگىل اۋدانىنداعى بۇقارانىڭ كىرىسىن ارتتىردى

  شىرعاناق كاسىبى شىڭگىل اۋدانىنداعى بۇقارانىڭ كىرىسىن ارتتىردى

  ەرىكتى ءتىلشى ليۋ جين-رۇي حابارلايدى. كوكتەم مەرەكەسىندە، شىڭگىل اۋدانىنىڭ شىرعاناق ورمانىندا، جۇمىسشىلار شىرعاناق تەرىپ، جاڭا جىلدى جاڭا تابىسپەن قارسى الدى.

  بىرنەشە كۇننەن بەرى، شىڭگىل اۋدانى اقدالا قالاشىعىنداعى ديقان رىن چۋانحۋدىڭ شىرعاناق ورمانىندا جۇمىسشىلار شىرعاناق تەرىپ كىرىسىن ارتتىردى. اقدالا قالاشىعى شيڭمۋ الەۋمەتتىك اۋماعىنىڭ تۇرعىنى ۇتناسىن بىلاي دەدى : ”مەن ٴار جىلى 8-ايدا شىرعاناق تەرىپ، كۇنىنە300~500 يۋان كىرىس كىرگىزەمىن، شىرعاناق بۇتاعىن تاياقپەن قاقساق بولعانى، توڭ بولىپ تۇرعان شىرعاناق جەمىسى وڭاي تۇسەدى “.رىن چۋانحۋ وتباسى 3000 مۋ جەرگە شىرعاناق ەگەدى،ٴار جىلى 8-ايدا كۇزگى ءونىم الىپ، قىستا قىستىق شىرعاناق جەمىسىن، كەلەر جىلدىڭ 5-ايىندا كەپتىرىلگەن جەمىسىن الادى. رىن چۋانحۋ بىلاي دەدى :” 1500 توننا اينالاسىندا ٴونىم الۋعا بولادى، جالپى پايدا 2~3ميلليون يۋان، قازىر100 دەن استام جۇمىسشى شىرعاناق تەرەدى“.

  شىڭگىل اۋدانىنىڭ جاعراپيالىق، كليمات شارت-جاعدايى شىرعاناق ەگۋگە توتەنشە ۇيلەسەدى. 100 مىڭ مۋ جەرگە جاساندى شىرعاناق ورمانى ەگىلىپ، جەمىسى ۇلكەن، شىرىنى مول، ٴدامدى بولعاندىقتان، ەلىمىزدىڭ ساپالى ، جەمىستى شىرعاناق وندىرىلەتىن نەگىزگى جەرىنە اينالدى. شىرعاناق مانەرلەيتىن كوپتەگەن كاسىپورىندار وسىندا ىرگە تەۋىپ، شىرعاناق مايى كاپسۋلاسى، شىرعاناق مايى، شىرعاناق تالقانى سياقتى شىرعاناقتىڭ جەلىلەس ونىمدەرىنەن 30 نەشە ءتۇرىن زەرتتەپ جاسادى، سونىمەن بىرگە، باستاماشى كاسىپورىندار بۇقارانى دوڭگەلەك داۋلەتتى تۇرمىسقا باستايتىن ماڭىزدى ارنا قالىپتاستىرىپ، شىرعاناق كاسىپ تىزبەگى شىڭگىل اۋدانىنىڭ زات اينالىمى، قىزمەت وتەۋ، ەلەكتروندىق ساۋدا، ساياحات سياقتى 2-3-كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋىن ٴونىمدى تۇردە جەبەدى. 2020-جىلى شىڭگىل ۇلكەن جەمىستى شىرعاناعى، شىڭگىل شىرعاناق مايى، شىڭگىل شىرعاناق ءشايى مەملەكەت بويىنشا ايگىلى، ەرەكشە، جاڭا اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى تىزىمدىگىنە ەنگىزىلدى.

  شىڭگىل اۋدانى حۇيحۋا بيو عىلىم-تەحنيكا شەكتى سەرىكتەستىگى 2007-جىلى 300 مىڭ يۋان قارجى قوسىپ زاۆود قۇرعاننان قازىرگە دەيىن، ماڭداي الدى شىرعاناق مانەرلەۋ كاسىپورنىنا اينالدى. سەرىكتەستىكتىڭ باس ديرەكتورى ساي يۇڭگو بىلاي دەدى : ” ءبىز ءبىر جىلدا 2000 توننادان استام شىرعاناق جەمىسىن ساتىپ الىپ، شارۋا وتباسىلارىن قامتىعان شىرعاناق تەرۋ، تاسمالداۋ، ساتۋمەن شۇعىلداناتىن 4~5مىڭ جۇمىسشى قابىلدادىق، سەرىكتەستىكتە جيىنى 100 دەن استام تۇراقتى جۇمىسشى ىستەيدى، بىلتىرعى كىرىسىمىز 20 ميلليون يۋاننان استى، كەلەسى قادامداعى كاسىپ سالاسىن دامىتۋ بارىسىندا، مەملەكەتتىك ايگىلى، ەرەكشە، ساپالى، جاڭا اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى ماركاسىنا يە بولعان ورايدى مىقتى ۇستاپ، شىرعاناق كاسىبىن دامىتىپ، شىڭگىل اۋدانىنىڭ ەكونوميكاسىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتەمىز“ .

  شىڭگىل اۋدانى حۇيحۋا بيو عىلىم-تەحنيكا شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ قىزمەتكەرى حان حۇڭيان بىلاي دەدى :” قازىر ايىنا 4000 يۋان ەڭبەكاقى الامىن، سەرىكتەستىك بىزگە زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋى ،ەمدەۋ قامسىزداندىرۋى سياقتى 5 ءتۇرلى قامسىزداندىرۋدى تاپسىرادى، جۇمىس ورنىم ۇيىمە جاقىن، وتباسىمداعىلارعا قارايلاسۋعادا قولايلى بولدى“.

  قازىر شىڭگىل اۋدانىندا 200 دەن استام ادام ” ينتەرنەت + شىرعاناق جەلىلەس ونىمدەرىن ساتۋدان “پايدالانىپ، ينتەرنەتتە شارۋاشىلىق قۇرۋ ارمانىن ءساتتى جۇزەگە اسىردى، شىڭگىل قالاشىعىنىڭ تۇرعىنى چۇي شاۋفي شىرعاناق كاسىبىنە سۇيەنىپ ەلەكتروندى ساۋدامەن شۇعىلدانىپ، تيانماۋ، جيڭدۇڭ، تاۋباۋ، شينجياڭ داتاڭ جىبەك جولى، دوۋيىن، كۋايشوۋ سياقتى تەكشەلەردە ،جەلىدە جانە جەلىدەن تىس شىرعاناق ونىمدەرىن ساتۋ تورابىن ارناۋلى قۇردى. چۇي شاۋفي بىلاي دەدى : ”قازىر تەكشەمىزدە نەگىزىنەن شىرعاناق جەلىلەس ونىمدەرى بار، 2020-جىلدان باستاپ ،جيڭدۇڭ مەن تيانماۋ تەكشەسىندەگى جالپى ساتىلىم سوماسى 2 ميلليون 700 مىڭ يۋاننان استى، باستىسى جەلىدە تىكە تاراتىلاتىن ساتۋ ۇلگىسىنەن پايدالانامىز، دۇكەنىمىزدە جيىنى 8 ادام تيجارات جۇرگىزەدى. نەگىزگى جۇمىس ورىندارىندا، تيجارات جۇرگىزەتىن، قوناق قابىلدايتىن، قويما باسقاراتىن سونداي-اق، قازىناعا جاۋاپتى ارناۋلى قىزمەتكەرلەر بار، قازىر سەرىكتەستىگىمىزدەگى قىزمەتكەرلەردىڭ ايلىق ورتاشا كىرىسى4~5مىڭ يۋانعا جەتتى، ٴبىز زاتتى شي-انداعى زات قويماسى جانە زات دايىنداۋ ءبىر تۇلعالاندىرىلعان ورتالىق ارقىلى بۇكىل ەلدىڭ جەر-جەرىنە جوتكەيمىز“ .

  شىڭگىل اۋداندىق مادەنيەت-دەنە تاربيە، راديو-تەلەۆيزيا جانە ساياحات مەكەمەسى شىرعاناق كاسىبىنە سۇيەنىپ، ٴار جىلى 20 رەتتەن استام شىرعاناق تەرۋ-تاماشالاۋ مەرەكەسى، ساياحات مەرەكەسى سياقتى مادەنيەت، ساياحات قيمىلدارىن وتكىزىپ، شىرعاناق پەن مادەنيەت، ساياحات ماركالارىنىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن ءونىمدى ىلگەرىلەتتى.

  حيلۇڭجياڭنان شىرعاناق تەرۋگە كەلگەن ساياحاتشى ۋاڭ جيڭيۋان بىلاي دەدى: ”شىرعاناقتىڭ قانداي ورتادا وسەتىنىن تۇڭعىش رەت ءوز كوزىممەن كوردىم، بالام دا وسىندا كوڭىلدى وينادى، شىرعاناقتىڭ جەمىس شىرىنىن ءىشىپ، شىرعاناقتان جاسالعان بالكۇلشە جەگەنبىز، بالامنىڭ مۇرىنى قابىنىپ، شىرعاناق مايىن پايدالانعان، ءونىمى وتە جاقسى بولدى“.

  شىرعاناقتى كولەمدەندىرىپ ەگۋ ارقىلى، شىڭگىل اۋدانىنىڭ وسىمدىك جامىلعىسى سيرەك، ەكولوگيالىق ورتاسى ناشار بولۋداي ٴىس جۇزىندىك ماسەلەلەرى شەشىلدى. 2001-جىلدان باستاپ، اۋداننىڭ ورمان بايلىعى ۇزدىكسىز ارتىپ، ورمانمەن كومكەرىلۋ مولشەرى بۇرىنعى7.8 پايىزدان قازىرگى 20.1 پايىزعا جوعارىلادى. اۋا ساپاسى مەملەكەتتىڭ 1-دارەجەلى ولشەمىنە، سۋ ساپاسى مەملەكەتتىڭ ەكىنشى تۇردەگى ولشەمىنە جەتتى .شىرعاناق ەگۋ ارقىلى ەكولوگيالىق ونىمدىلىككە قول جەتكىزۋمەن بىرگە، شىرعاناق كاسىبى سان مىڭداعان حالىققا يگىلىك جاراتىپ، كاسىپتەنۋىن ىلگەرلەتتى .قازىر، شىڭگىل اۋدانىندا 40 مىڭنان استام ەگىنشى-مالشى وتباسى شىرعاناق ەگۋ،ٴوندىرۋ، ساتۋمەن شۇعىلدانىپ، شىرعاناق وسى اۋداننىڭ اتى زاتىنا ساي تىرەكتى كاسىبىنە اينالدى.

  شىڭگىل اۋداندىق جاراتىلىستىق بايلىق مەكەمەسىنىڭ باستىعى حى پانجياڭ بىلاي دەدى : ”پارتيا 19-كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ بەسىنشى جالپى ماجىلىسىندە العا قويىلعان تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋ _ باعا جەتپەس بايلىق ۇستانىمىنا جانە ورتالىقتىڭ اۋىل-قىستاق قىزمەتى ماجىلىسىندە العا قويىلعان كاسىپ تىزبەگىن وكىلەتتەندىرۋدىڭ جالپى تالابىنا تاباندى بولىپ، جۇيەلى ەگىمشىلىك، باسقارۋ-قورعاۋ، تەحنيكا، دارىندى سياقتى جاقتاردان ىسكە كىرىسىپ، شىرعاناق كاسىبىنىڭ جوبا-ورنالاستىرۋلارىن ساپالىلاندىرىپ، قوعامدىق كۇشتەر ارقىلى شىرعاناق شيكىزات بازاسى قۇرىلىسىنا قارجى قوسۋ مەن شىرعاناق ەكولوگيالىق ورمانىن باپتاۋ، جاڭالاۋ، وزگەرتۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، شىرعاناق ەكولوگيالىق ورمانىنىڭ ويداعىداي دامۋىنا دەم بەرۋمەن بىرگە، شىرعاناق ءداستۇرلى كاسىبىنىڭ وسىزامانعى كاسىپ جۇيەسىنە قاراي بۇرىلىس جاساۋ اياق الىسىن جەدەلدەتەمىز“.

  اۋدارعا ن: جانار قاناپيا قىزى

جاۋاپتى رەداكتور: ەسبول قاجىكەرىم ۇلى