مەملەكەتتىك بەيزاتتىق مۇرانىڭ مۇراگەرى-سايراش جارمۇقامەت ۇلى

  سايىن ساحارادا مال باعىپ، كوشپەلى تۇرمىس كەشىرەتىن قازاق ۇلتى كۇندىز مال باعىپ، تۇندە مالىن ۇرى-قارىدان، يت-قۇستان قورعايدى. ال، ساحاراداعى تىرشىلىك تىنىسىنا تولى قوبىزدىڭ ءۇنى تۇرمىستىڭ جاپا-ماشاقاتى مەن مۇڭىن ۋاقىتشا ۇمىتتىرىپ جىبەرەدى.

  جۇرتقا ايان، قوبىز- قازاق ۇلتىنىڭ ۋاكىلدىك مۋزيكا اسپاپتارىنىڭ ٴبىرى، ونىڭ قۇرىلىمى قاراپايىم، داۋىسى جاعىمدى،جەكە كۇي ورىنداۋعا، وركەستىرگە قوسۋعا بولادى، قازاقتىڭ مۋزيكا اسپاپتارىنىڭ ٴبىرى بولعان قوبىز شىڭگىل اۋدانىنىڭٴارقايسى اۋىلدارىندا (قالاشىقتارىندا) كەڭىنەن تارالعان. داۋىسى قاراپايىم، مۇڭلى، كوركەم، تۇنىق بولعاندىقتان، ۇلى تابيعاتتاعى كوپتەگەن دىبىستاردى سالۋعا بولادى، سوندىقتان ونى كۇللى تىرشىلىكتىڭ ٴۇنى دەپ اتايدى.

  ٴداستۇرلى قوبىزدىڭ تۇلعاسى اعاشتان ويىلىپ جاسالادى، دوعا ٴتارىزدى كەلەدى، ىشەگى جىلقى قىلىنان جاسالادى، پەرنەسى بولمايدى. مالشىلار جاساعان كەزدە سول جەردىڭ وزىنەن ماتەريال الىپ، ماتەريالعا قاراي جاسايتىندىقتان، ۇلگىسى مەن ولشەمى بىردەي بولمايدى، ونىڭ ٴپىشىنى دۇنيە جۇزىندەگىٴارقانداي ٴبىر ۇلتتىڭ مۋزيكا اسپاپتارىنان پارىقتى بولىپ، اسپاندا قاناتىن جايا سامعاعان اققۋعا ۇقسايدى.

  قازاق ۇلتىنىڭ ٴداستۇرلى مۋزيكا اسپاپتارىنىڭ ىشىندە، دومبىرادان قالسا قوبىزدىڭ ورنى بولەك.مەملەكەتتىك بەيزاتتىق مادەني مۇرا قوبىزدىڭ بىردەن-ٴبىر مەملەكەتتىك مۇراگەرى بولعان سايراش دومبىرا جاساۋدىڭ شەبەرى بولىپ قانا قالماستان قوبىز جاساۋدىڭ دا شەبەرى.

  سايراش جارمۇقامەت ۇلى قارشادايىنان موزيكاعا اۋەس، مۋزيكا جاعىنداعى تالانتى وزگەشە، ول راديو قابىلداعىشتا شەرتىلگەن كۇيلەردى دەرەۋ اسپاپقا سالىپ ەمىن-ەركىن شەرتە الاتىن. ول 15 جاسىندا تۇڭعىش دومبىراسىن جاسادى، وسىدان كەيىن مۋزيكا اسپاپتارىن جاساۋ قىزعىندىلىعى ارتا ءتۇستى. 1990 -جىلى ول ىلە وبلىسىنىڭ تۇڭعىش كەزەكتى قوبىز، دومبىرا كۋرىسىنا قاتىناسىپ، ۇلتتىق ٴداستۇرلى مۋزيكانى، سونداي-اق مۋزيكا اسپاپتارىن جاساۋ ونەرىن بەرىلە ۇيرەندى، قازىر ول قازاق ۇلتىنىڭ 28 ٴتۇرلى ٴداستۇرلى مۋزيكا اسپابىن جاساي الادى.

  ول قوبىز جاساۋدىڭ شەبەرى، ٴبىر قوبىزدى 5 كۇندە جاساپ بىتىرەدى. قوبىز جاساۋ ءۇشىن اسقان شەبەرلىك قاجەت، بوتانىڭ تەرىسىنەن جاسالعان قوبىزدىڭ داۋىسى جاعىمدى، شىڭگىل اۋدانىنداعى جەرگىلىكتى ورىنداعى اعاش ماتەريالىنان جاسالعان قوبىز مايدا، جىلتىر، ۇزاق ۋاقىت ساقتاۋعا بولادى.

  قازاق ۇلتىنىڭ مۋزيكا اسپاپتارىن جاساۋ، شەرتۋ ونەرىن اناعۇرلىم ويداعىداي جالعاستىرۋ ٴۇشىن، سايراش جارمۇقامەت ۇلى وزىنە ٴىزباسار قاراستىرىپ، ۇلتتىق مۋزيكا اسپاپتاردى جاساۋ ۇستانىمىن ۇزدىكسىز دارىپتەپ كەلەدى،ول بىلاي دەدى:”ۇلتتىق مۋزيكا اسپاپتاردى ەلەۋسىز قالدىرۋىمىزعا استە بولمايدى. ٴسوز جوق، ويداعىداي جالعاستىرۋىمىز كەرەك“.

  شىڭگىل اۋدانىنىڭ كورىنىسى كوركەم، ۇشى ـ قيىرسىز سايىن ساحاراداعى قوبىز ءۇنى تاۋ ـ وزەندەردى ارالاپ، تابيعاتقا اسەم ءۇن قوسىپ، تۇرمىسقا ءسان بەرىپ تۇرعانداي سەزىنەسىز.

  اۋدارعان: مەيرامگۇل مۇسىنات قىزى

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى