بۋىرشىن: وزەندەر تۇتاسىپ، سۋ تازارىپ، قالا كورىكتەندى

  شينجياڭ گازەتىنىڭ بۋىرشىننان بەرگەن حابارى. (ءتىلشى جىڭ جو، ەرىكتى ءتىلشى لي حۇيليڭ حابارلايدى) قىس باسىندا، بۋىرشىن اۋدانىندا كوك بۇيرا تولقىندى وزەن قالانى ەندەي كەسىپ اعىپ جاتىر. وسى اۋداننىڭ سۋ جۇيەلەرىن تۇتاستىرۋ وزگەرتۋ ينجەنەرياسىندا سۋ جۇرگىزىلۋىنە ساي، ماڭىنداعى ۇلكەندى-كىشىلى وزەندەر كونە، جاڭا قالا رايونىن، قالانىڭ شىعىسىنداعى سازدىقتى، قالانىڭ وڭتۇستىگىندەگى ەكولوگيالىق قالتقى رايونىن جانە ماڭىنداعى اۋىل-قالاشىقتاردى تۇتاستىرىپ، بۋىرشىن وزەنىنىڭ شىعىس سولتۇستىكتەن باتىس وڭتۇستىككە قاراي قالا رايونىن كەسىپ ءوتۋى مەن اۋداننىڭ وڭتۇستىك بولەگىندەگى وزەنمەن تۇتاسۋدى جۇزەگە اسىرىپ، سۋ جاندانىپ، قالانىڭ ەكولوگيالىق سۋ جۇيەسى تورىن قالىپتاستىردى.

  ”سۋ كەلىپ، قالا كورىكتەندى، ەكولوگيا ءتىپتى دە جاقساردى“،-دەدى ەندى عانا سۋ جىبەرىلگەن وزەن ارناسىنا قاراپ تۇرىپ، بۋىرشىن اۋداندىق سۋ ىستەرى مەكەمەسىنىڭ باستىعى ليۋ بو.

  ليۋ بونىڭ تانىستىرۋىنشا، بۇل ينجەنەريانىڭ جالپى ۇزىندىعى 2.4 كيلومەتر، جەر جاعدايىنا قاراي 15 جەردەن ”سارقىراما“ سۋ كورىنىسىن قالىپتاستىردى، تىك سارقىراما، ۇزىن سارقىراما، تابيعي سۋعا ەلىكتەپ جاسالعان قاباتتاسقان سۋ فورماسىنا تۇنگى شىراق سايكەسىپ، بۋىرشىن وزەنىنىڭ ءسانىن اسىردى. سونىمەن قاتار، ينجەنەريا اۋەلگى ءتۇزۋ سىزىق فورماسىنداعى سۋ توعانىن قيسىق سىزىق بويىنشا ورنالاستىرۋ فورماسىنا وزگەرتىپ، تىك جانە جازىق بەتتەگى سۋ ايدىنىن جانداندىردى، جالپى تۇلعالىق قۇرىلىس اۋدان قالاشىعىندا ءتورت كول ايدىنىن قالىپتاستىردى، ەڭ كەڭ جەرى 185 مەتر بولىپ، بۋىرشىن اۋدانىنىڭ سۋعا جاقىن بولعانىمەن، گيدروفيلدى بولماۋ قيىن ماسەلەسىن شەشتى.اۋداندىق قالا ورتاسى كورىكتەنۋمەن بىرگە، ماڭىنداعى ەكولوگيادا وزەندەردىڭ تۇتاسۋىمەن تاماشا دامۋ جاعدايىن قالىپتاستىردى. بۋىرشىن اۋدانى اڭعارلى جەل وتىنە ورنالاسقان، باتىس سولتۇستىگى سارقۇم شولىنە جاقىن بولعاندىقتان، ءار جىلى كوكتەم، كۇز مەزگىلىندە قۇمدى اۋا رايى كوپ تۋىلادى. ەكولوگيالىق قالتقى ورمان ينجەنەرياسىنىڭ ىلگەرىلەۋىنە ىلەسە، شىرعاناق ەگۋ، تەرەك ەگۋ ارقىلى بۋىرشىن اۋدانىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسى زور دارەجەدە جاقساردى. بۇل رەتكى وزەندەردى تۇتاستىرۋ، ەكى جاعالاۋداعى جاسىلداندىرۋ قۇرىلىسىن جەبەپ، جاسىل ءتۇستى قورعانۋ قالتقىسىن قالىپتاستىرادى، سۋدا وسەتىن وسىمدىكتەردىڭ قايتا جاندانۋى ارقىلى تابيعي سازدىق اسەرىن قالىپتاستىرىپ، سۋدىڭ ءوزىن تازارتۋ قابىلەتىن جوعارىلاتتى، جەر استى سۋىنىڭ قايتا تۋىنداۋ قابىلەتىن ءوسىرىپ، قالانىڭ وڭتۇستىگىندەگى وسىمدىك جامىلعىسىن قايتادان ءوسىرۋدى ءونىمدى جاقسارتىپ، بۋىرشىن اۋدانىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قالپىنا كەلتىرۋدى جانە جاقسارتۋدى پارمەندى كەپىلمەن قامدادى.

  ەكولوگيالىق ورتانىڭ جاقسارۋىنا ساي، بۋىرشىن اۋدانى دا ”ءبىر ورتالىق، ءبىر قالا، ءۇش وزەن، التى جاعالاۋ، توعىز كوپىر، التى رايون، ون ءىرى كاسىپ كۇيى“ سىندى ەكولوگيالىق، ەكونوميكالىق دامۋ جۇيەسىنە قاراي كەڭەيتىپ، سۋ جۇيەسىن تۇتاستىرۋ ارقىلى وزەن الابىنداعى جەر بەتى سۋى مەن جەر استى سۋ قاينارىن بىرلەسىپ ورنالاستىرۋدى جۇزەگە اسىرىپ، قالانىڭ شىعىسىنداعى ەكولوگيانىڭ ازۋى، جەردىڭ توزۋى سياقتى ماسەلەلەردى شەشىپ، ەكولوگيانى قورعاۋعا، وزەن ارناسىن جونگە سالۋعا، قالانىڭ تاسقىننان ساقتانۋىنا دەم بەردى، سونىمەن قاتار، لاشىقتى اۋماقتاردى جاڭالاۋعا، مادەنيەت ـ ساياحات كاسىبىن دامىتۋعا، ساۋدانى اشۋعا جەتەكشىلىك ەتتى، بۇل ەكولوگيالىق، ەكونوميكالىق ونىمدىلىككە بىردەي قول جەتكىزىپ، نىسان ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋدى جۇزەگە اسىردى.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى