حالىق تورابىنىڭ شولۋى: شياڭگاڭدا تۇراتىن مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ مەكەمەسى «شياڭگاڭ حاۋىپسىزدىگىنىڭ ەلشىسى»

گۋان ساڭحاي

  7 – ايدىڭ 8 – كۇنى تۇستەن بۇرىن، ورتالىق ۇكىمەتتىڭ شياڭگاڭدا تۇراتىن مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ مەكەمەسى شياڭگاڭدا رەسمي ماڭدايشالىق استى.

  بىرنەشە كۇننەن بەرى، ەرەكشە رايون مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى كوميتەتى، زاڭ اكىمشىلىك مەڭگەرمەسى جانە ساقشى باسقارماسى مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى ارناۋلى جاۋاپتى تارماعى زاڭ بويىنشا قۇرىلدى جانە قىزمەتىن قانات جايدىردى، اكىم مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى دەلوسىن قارايتىن سۋديانى زاڭ بويىنشا بەلگىلەدى، شياڭگاڭنىڭ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى زاڭىنىڭ 43 - تارماعىنداعى اتقارۋ ەرەجەسى جاريالانىپ كۇشكە يە بولدى... وسىلاردىڭ بارلىعى شياڭگاڭنىڭ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋداعى اتقارۋ مەحانيزمىنىڭ نەگىزىنەن قالىپتاسقاندىعىن اڭعارتادى.

  شياڭگاڭنىڭ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى زاڭى جاريالانىپ اتقارىلىپ، شياڭگاڭنىڭ بىلىقپالىقتان جونگە سالىنۋىنا دەيىنگى كەلەلى باستاماسى باستالدى. شياڭگاڭ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى زاڭى قۇر ءسوز ەمەس، ءسوزسىز ءونىمدى بولۋ كەرەك، پارمەندى اتقارۋ مەحانيزمى ارقىلى قامتاماسىز ەتۋدى قاجەت ەتەدى، ءسوز جوق، تۇتقا بولۋ كەرەك. شياڭگاڭدا تۇراتىن مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ مەكەمەسىنىڭ قۇرىلۋى − ورتالىق ۇكىمەتتىڭ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋداعى ءتۇبىرلى جاۋاپكەرشىلىگىن اتقارۋداعى كەلەلى شاراسى، شياڭگاڭنىڭ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى زاڭىنىڭ شىنايى پارمەندى تۇتقاسى. ورتالىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ ۋاكىلدىك ورگانى بولعان شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونىنىڭ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ مەكەمەسى ەرەكشە اكىمشىلىك رايونىنىڭ قاتىستى ورگاندارىمەن بىرگە شياڭگاڭ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى زاڭىندا بەلگىلەنگەن مىندەت بويىنشا قىزمەت ورىستەتىپ، شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونىنىڭ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋدى اتقارۋ مەحانيزمىن بىرلىكتە قالىپتاستىرادى. مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋداعى نەگىزگى زاڭدىق ءتۇزىم جاۋاپكەرشىلىگىن بىرگە اتقارىپ، قاتىستى زاڭداردىڭ تولىق اتقارىلۋىنا، ءونىمدى اتقارىلۋىنا كەپىلدىك ەتەدى.

  مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى − ورتالىقتىڭ ءىس ۇقىعى، ورتالىق بارلىق قاجەتتى شارالاردى قولدانىپ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋعا ۇقىقتى ءارى مىندەتتى. شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونىنا تولىق سەنىم ارتۋ نەگىزىندە، ورتالىق ەرەكشە رايوننىڭ باسىم كوپ ساندى دەلولارىنىڭ قاراستىلىق ۇقىعىن بەرەدى، ءبىراق ورتالىق تا ەرەكشە جاعدايدا شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونىندا تۋىلعان مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىنە اۋىر زالال جەتكىزگەن قىلمىس دەلولارىنا قاراستىلىق ۇقىعىن ساقتاپ قالادى.

  ناقتىلاپ ايتقاندا، شياڭگاڭدا تۇراتىن مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ مەكەمەسى مەن مەملەكەتتىڭ قاتىستى پروكۋراتۋراسى، تەرگەۋ – سوتتاۋ ورگاندارى تەك مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىنە زالال جەتكىزەتىن وتە از ساندى قىلمىس دەلولارىنا ءۇش ءتۇرلى ەرەكشە جاعدايدا عانا قاراستىلىق ۇقىعىن جۇرگىزەدى: ءبىرىنشى، دەلو شەتەلدىڭ نەمەسە شەكارا سىرتىنداعى كۇشتەردىڭ كۇردەلى جاعدايىنا ساياتىندىقتان، ەرەكشە اكىمشىلىك رايوننىڭ قاراستىلىعىندا شىنىندا قيىنشىلىق بولسا؛ ەكىنشى، ەرەكشە اكىمشىلىك رايون ۇكىمەتى شياڭگاڭنىڭ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى زاڭىن ۇتىمدى تۇردە اتقارا المايتىن اۋىر جاعداي تۋىلسا؛ ءۇشىنشى، مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى اۋىر رەال قاتەرگە ءدوپ كەلگەن جاعداي جارىققا شىقسا.

  ەرەكشە اتاپ وتۋگە ءتيىستىسى، شياڭگاڭدا تۇراتىن مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ مەكەمەسى ءمالىم دەلوعا قاراستىلىق ۇقىعىن جۇرگىزۋدى ءوزى بەلگىلەي المايدى، شياڭگاڭدا تۇراتىن مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ مەكەمەسىنىڭ قاراستىلىعىندا بولاتىن قىلمىس دەلولارى وتە از عانا. ونىڭ ۇستىنە قاتاڭ اتقارۋ ءتارتىبى بار، ياعني شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايون ۇكىمەتى نەمەسە شياڭگاڭدا تۇراتىن مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ مەكەمەسى العا قويىپ، ورتالىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ بەكىتۋىنە جولدايدى. وسىنداي تۇزىمدىك جوبالاۋ ورتالىقتىڭ شياڭگاڭنىڭ وسكەلەڭ اۆتونوميا ۇقىعىنا تولىق قۇرمەت ەتەتىندىگىن تۇسىندىرەدى.

  شياڭگاڭدا تۇراتىن مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ مەكەمەسىنىڭ قۇرىلۋى شياڭگاڭنىڭ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋداعى كەم بولسا بولمايتىن ماڭىزدى بۋىنى، ءبىراق شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونىنىڭ قاتىستى ورگانىنىڭ ورنىن باسپايدى، شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونىنىڭ ءوز قاراستىلىعىنداعى دەلولار جونىنەن زاڭ اتقارۋ ۇقىعىنا، تەكسەرۋ - باقىلاۋ ۇقىعىنا، دەربەس ءادىليا ۇقىعىنا جانە سوڭعى سوت ۇقىعىنا ىقپال جاسامايدى. ورتالىق پەن شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلىك رايونىنىڭ زاڭ اتقارۋشى ەكى نەگىزگى تۇلعاسى ءوز زاڭدارى بويىنشا زاڭ اتقارۋ جانە ءادىليا قيمىلدارىن ورىستەتەدى. ءارقايسىسى ءبىر تۇيىق ساقينا قالىپتاستىرىپ، مىندەت ءبولىسى مەن دەلو قاراستىلىعىن ايقىن ايىرادى ءارى بەلگىلى ءبىرىن - ءبىرى تولىقتاۋ، سەلبەسۋ، سايكەسۋ قاتىناسىن قالىپتاستىرادى. بۇل شياڭگاڭنىڭ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ ءتۇزىم جۇيەسىن اناعۇرلىم اقاۋسىزداندىرادى، مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىنە زالال جەتكىزەتىن ءتۇرلى ارەكەتتەر مەن ارەكەتتەرگە سوققى بەرۋ ءتىپتى دە پارمەندى بولادى.

  مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋدىڭ الماس قىلىشى جەلكەلەرىنە ءتونىپ، جەڭىلىسكە مويىنسال بولماعان ورتالىققا، شياڭگاڭعا قارسى بۇلىكشىلەر تاعى دا قۋلىق كورسەتىپ، ورايدان پايدالانىپ ىشكى ولكەلەردىڭ ءادىليا ءتۇزىمى مەن زاڭمەن باسقارۋ جاعدايىن قارالادى. شياڭگاڭدا تۇراتىن مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ مەكەمەسىنە قارا جاۋىپ شابۋىل جاسادى. الايدا، ولاردىڭ جات نيەتتەگى وتىرىگى فاكت پەن زاڭ الدىندا تاس – تالقانى شىقتى. جۇرتقا ءمالىم ءىس جۇزىندىك جاعدايى مىناداي: جۇڭگونىڭ ىشكى ولكەلەرىندە كەمەلدى زاڭ - ءتۇزىم جانە تاماشا زاڭمەن باسقارۋ ورتاسى بار، جۇڭگونىڭ «ءادىليالىق ءتارتىپ ساپاسى» كورسەتكىشى ءۇرتىس ەكى جىل دۇنيە بانكەسىنىڭ ساۋدا ورتاسى بايانداماسىندا ءبىرىنشى ورىندا تۇردى. مەملەكەت حاۋىپسىزدىك ورگاندارى ىشكى ولكەلەردە دەلو ىستەگەندە دە ءىستى زاڭ بويىنشا قاتاڭ ىستەيدى، سونداي - اق قاتاڭ ءتارتىپ شەكتەمەسى بار، شياڭگاڭعا بارعان سوڭ ويىنا كەلگەنىن ىستەۋى مۇمكىن ەمەس. شياڭگاڭدا تۇراتىن مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ مەكەمەسى شياڭگاڭدا مىندەتتى زاڭ بويىنشا قاتاڭ اتقاردى. باقىلاۋدى زاڭ بويىنشا قابىلدايدى، ءارقانداي جەكەنىڭ جانە ۇيىمنىڭ زاڭدى ۇقىق - مۇددەسىنە زيان جەتكىزبەيدى.

  قازىر شياڭگاڭ تۇرعىندارىنىڭ ءبىر ءبولىمى ورتالىقتىڭ شياڭگاڭدا تۇراتىن مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى قۇرىلىمدارىنان الاڭدايدى جانە كۇمانمەن قارايدى، بۇل قالىپتى جاعداي. تاريح − ەڭ جاقسى ۇستاز، وتان قۇشاعىنا ورالار الدىندا، شياڭگاڭ قوعامىندا دا نە مىناداي، نە اناداي الاڭداۋشىلىق پەن قورقۋ بولعان، ءبىراق وتان قۇشاعىنا ورالعاننان كەيىنگى فاكتتەر «وسەك - اياڭداردى» تۇگەلدەي «جەل ۇشىرعانداي» جوق قىلدى. ءبىز شياڭگاڭنىڭ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى زاڭىنىڭ قورعاۋىندا ، شياڭگاڭدا تۇراتىن مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ مەكەمەسى مەن ەرەكشە اكىمشىلىك رايوننىڭ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ قۇرىلىمدارى قول ۇستاسا قۇلشىنۋىندا، مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىنە زالال جەتكىزەتىن ارەكەتتەر مەن قيمىلداردان، ءسوز جوق، ءونىمدى تۇردە ساقتانۋعا، ونى تەجەۋگە جانە جازالاۋعا بولاتىندىعىنا كامىل سەنەمىز.

  شياڭگاڭدا تۇراتىن مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ مەكەمەسى − «شياڭگاڭ حاۋىپسىزدىگىنىڭ ەلشىسى» ءارى «مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىنىڭ قورعاۋشىسى» ەكەندىگىن ۋاقىت تۇبىندە دالەلدەيدى.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى