شينجياڭنىڭ جاراسىمدى، ورنىقتى اسا تاماشا جاعدايىن باتىل قورعايمىن

شينجياڭنىڭ جاراسىمدى، ورنىقتى اسا تاماشا جاعدايىن باتىل قورعايمىن

اۆتونوميالى رايوندىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ بۇرىنعى مەڭگەرۋشىسى ابدىرەيىم امۇت

  امەريكا پارلامەنتى قاۋىم پالاتاسى ايتىلمىس شينجياڭعا ساياتىن ”زاڭ جوبا“ ماقۇلداپ، شىندىقپەن ساناسپاي، اق پەن قارانى شاتاستىردى، وندا جۇڭگونىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ ساياساتىنا بولعان سىڭار جاقتى كوزقاراس بار، شينجياڭنىڭ دامۋىنداعى ءتۇرلى جەتىستىكتەردى جوققا شىعارىپ، ۇيعۇر ۇلتىن قامتىعان شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ شىنايى سەزىمىن ەلەمەي، امەريكاداعى كەيبىر ساياساتپازداردىڭ مۇلدە نەگىزى جوق قوس ولشەمى مەن جالعان، پاسىق زورەكەرلىك لوگيكاسىن تاعى ءبىر رەت ايپاراداي اشىپ كورسەتتى. بۇل جۇڭگونىڭ ىشكى ىسىنە دورەكىلىكپەن كيلىككەندىك، ونان بەتەرى، حالىقارالىق قارىم - قاتىناستىڭ ولشەمىن اشىقتان - اشىق اياق استى ەتكەندىك. شينجياڭدا تۋىپ، شينجياڭدا وسكەن از ۇلت پارتيالى كادرى رەتىندە، مەن مۇنى قاتاڭ جازعىرامىن جانە باتىل قارسى تۇرامىن.

  مەن قاشقارداعى قاراپايىم ۇيعۇر وتباسىندا دۇنيەگە كەلدىم، مەن شينجياڭ سىندى وسىناۋ كورىكتى توپىراقتى تەرەڭ سۇيەمىن. 50 جىلعا جۋىق قىزمەت تاجىريبەمدە، مەن شينجياڭنىڭ تاۋ - سۋلارىن، تۇكپىر - تۇكپىرىن ارالاپ شىقتىم، شينجياڭنىڭ گۇلدەنۋىنە، ورنىقتىلىعىنا، دامۋىنا قاتىناسۋشى جانە ءوز باسىمنان وتكەرۋشى، كۋاگەر جانە يگىلىگىن كورۋشى بولدىم. اۆتونوميالى رايون قۇرىلعان 64 جىلدان بەرى، ەكونوميكانىڭ جالپى مولشەرى 80 ەسە كوبەيدى؛ 2018 - جىلى شينجياڭ ءوڭىرىنىڭ ءوندىرىس جالپى ءونىم قۇنى ءبىر تريلليون 200 ميلليارد يۋاننان اسىپ، زات باعاسىنىڭ ءوسۋ فاكتورىن شىعارىپ تاستاعاندا، 1952 - جىلداعىدان 200 ەسەگە جۋىق ءوستى، قالا - قالاشىق، اۋىل - قىستاق تۇرعىندارىنىڭ جان باسىنا شاققانداعى قولداعى تابىسى جەكە - جەكە 32 مىڭ 764 يۋانعا، 11 مىڭ 975 يۋانعا جەتتى. ساياحات كاسىبى شارق ۇرا ارتۋدى جۇزەگە اسىرىپ، 2019 - جىلدىڭ الدىڭعى 10 ايىندا ەل ءىشى - سىرتىنداعى ساياحاتشىلاردان 200 ميلليوننان استام ادام (رەت) قابىلداپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن %42.62 ارتتى. بۇگىنگى تاڭدا، شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقى كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە جەتۋدىڭ شەشۋشى شايقاسىن جۇرگىزىپ، بۇكىل ەل حالقىمەن بىرگە جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعامعا ءوتۋ ءۇشىن قايراتتانا العا باسۋدا، تەك 2014 - جىلدان بەرى 3 ميلليونعا جۋىق كەدەي كەدەيلىكتەن ارىلدى. سونىمەن بىرگە، جۇمىستاندىرۋ، وقۋ - اعارتۋ، ەمدەۋ، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ سياقتى حالىققا ءتيىمدى ءتۇرلى قىزمەتتەر تىڭ ناتيجەگە قول جەتكىزىپ، ءار ۇلت حالقىنىڭ تابىس سەزىمى، باقىت سەزىمى، حاۋىپسىزدىك سەزىمى ۇزدىكسىز كۇشەيدى. 2010 - جىلدان بەرى، بۇكىل ەلدەگى 19 ولكە، قالا شينجياڭعا باعىتتامالى كومەك بەرىپ، كومەك قارجىلارىنان جيىنى 103 ميلليارد 500 ميلليون يۋان قارجى سالدى، مۇنىڭ %80تەن استامى حالىق تۇرمىسى قۇرىلىسىنا جۇمسالدى. ءىس جۇزىندىك مىنانى دالەلدەدى: تەك جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى عانا جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى ىنتىماعىن جۇزەگە اسىرا الادى، تەك جۇڭگوشا سوتسياليزم عانا ءار ۇلتتى ۇيىستىرىپ، ءار ۇلتتى دامىتىپ، ءار ۇلتتى گۇلدەندىرە الادى.

  شينجياڭ − جۇڭگونىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ، ۇشقارىلىقتى الاستاۋ كۇرەسىنىڭ نەگىزگى شايقاس مايدانى. شينجياڭدىق رەتىندە، ءبىز زورلىقتى كۇش، لاڭكەستىكتىڭ جانە ءدىني ۇشقارىلىقتىڭ زاردابىن ابدەن تارتقانبىز. تولىقسىز ساناق بويىنشا، 1990 - جىلدان 2016 - جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن، ”ءۇش ءتۇرلى كۇش“ شينجياڭ وڭىرىندە مىڭداعان زورلىقتى كۇش، لاڭكەستىك دەلوسىن (ۋاقيعا) جوسپارلاپ، تۋدىرىپ، حالىقتىڭ ءومىرىنىڭ حاۋىپسىزدىگىنە اۋىر قاتەر ءتوندىردى، كوپتەگەن بەيكۇنا بۇقارا قىمباتتى ومىرلەرىنەن ايرىلدى. ادامدىقتان جۇرداي تالاي - تالاي زورلىقتى كۇش، لاڭكەستىك دەلولارىنان (ۋاقيعا) مەن مىنانى ايقىن تانىپ جەتتىم: زورلىقتى كۇش، لاڭكەستىك ارەكەتتەرى مەن ءدىني ۇشقارى يدەيا ءبىزدىڭ تىنىش، بەرەكەلى ءومىرىمىزدى ورەسكەل ءبۇلدىردى. قاتاڭ دا كۇردەلى جاعداي الدىندا، شينجياڭ باتىل شارا قولدانىپ، زورلىقتى كۇش، لاڭكەستىك قىلمىستارعا زاڭ بويىنشا قاتاڭ سوققى بەرۋمەن بىرگە، تۋ باستان جونگە سالۋعا دا باسا ءمان بەرىپ، ۇشقارى يدەيامەن جۇعىمدالعان، زاڭعا جەڭىل دارەجەدە قايشىلىق جاساۋ قىلمىسى بار ادامداردى ەڭ جوعارى شەكتە قۇتقارىپ، لاڭكەستىكتىڭ، ءدىني ۇشقارىلىقتىڭ ءوسىپ - ءوربيتىن توپىراعى مەن شارت - جاعدايىن ەڭ جوعارى شەكتە جويىپ، ازاماتتاردىڭ نەگىزگى ۇقىقتارىنىڭ لاڭكەستىكتىڭ، ءدىني ۇشقارىلىقتىڭ زيانكەستىگىنە ۇشىراماۋىن ەڭ جوعارى شەكتە قامتاماسىز ەتتى. بۇل شارالار شينجياڭدا ءۇرتىس 3 جىل زورلىقتى كۇش، لاڭكەستىك دەلوسى (ۋاقيعا) تۋىلماۋعا شىنايى كەپىلدىك ەتىپ، ءار ۇلت حالقىنىڭ تىرشىلىك ۇقىعىن، ءومىر ءسۇرۋ ۇقىعىن، دامۋ ۇقىعىن ەڭ جوعارى شەكتە قامتاماسىز ەتىپ، ءار ۇلت حالقىنىڭ تابىس سەزىمىن، باقىت سەزىمىن، حاۋىپسىزدىك سەزىمىن ايتارلىقتاي كۇشەيتىپ، شينجياڭداعى 25 ميلليوننان استام ءار ۇلت حالقىنىڭ جاپپاي قولداۋىنا بولەندى ءارى الەمدىك لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ ىستەرى ءۇشىن بەلسەندى ۇلەس قوستى، حالىقارالىق قوعام جۇڭگو ۇكىمەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ ساياساتىن جاپپاي بەلسەندى باعالادى. بيىل جىل باسىنان بەرى، مەيلى بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمى ادامدىق ۇقىق القالار كەڭەسىنىڭ 3 - كەزەكتى مەملەكەتتەر بويىنشا ادامدىق ۇقىقتى قاراۋى بولسىن، الدە ونداعان مەملەكەتتىڭ بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمى ادامدىق ۇقىق القالار كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسىنا جانە ادامدىق ۇقىق جوعارى دارەجەلى ارناۋلى ءمانساپتىسىنا بىرلەسىپ حات جازۋى بولسىن، حالىقارالىق قوعام جۇڭگونىڭ ادامدىق ۇقىق ىستەرىنىڭ دامۋ جەتىستىكتەرىن تالاي رەت ماداقتاپ، جۇڭگو جاقتىڭ شينجياڭدا قولدانعان شارالارىن قولدادى.

  لاڭكەستىك، ۇشقارىلىق ادامزات قوعامىنىڭ ورتاق جاۋى، لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ، ۇشقارىلىقتى الاستاۋ حالىقارالىق قوعامنىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگى. امەريكا دا لاڭكەستىكتەن جابىرلەنۋشى سانالادى، ”11 - قىركۇيەك“ ۋاقيعاسىنىڭ اشتى ساباعىنان كوپ ۋاقىت وتكەن جوق، ءبىراق امەريكاداعى كەيبىر ساياساتپازدار جاراسى جازىلعان سوڭ اۋىرعانىن ۇمىتىپ، لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ ماسەلەسىندە قوس ولشەم قولدانۋىن جالعاستىرىپ كەلدى. امەريكا پارلامەنتىنىڭ كوپتەگەن مۇشەلەرى جۇڭگوعا كەلىپ كورمەگەن، شينجياڭعا ءتىپتى دە كەلىپ كورمەگەن، ولار 25 ميلليون شينجياڭ حالقىنا ۋاكىل بولا المايدى، ءبىر ميلليارد 400 ميلليون جۇڭگو حالقىنا ءتىپتى دە ۋاكىل بولا المايدى. امەريكانىڭ ءوزىن الىپ قاراساق، ادامدىق ۇقىق، ءناسىل، ءدىن سياقتى ماسەلەلەردە ونىڭ ابىرويسىز ىستەرى از ەمەس. امەريكا ءوز باسىنداعى ماسەلەنى قايىرىپ قويىپ، كورمەسكە سالىپ، كەرىسىنشە كەز كەلگەن جەردە وت قويىپ، شۋ كوتەرىپ، پالە شىعارۋدا، ونىڭ ماقساتى استە ”ادامدىق ۇقىق“ جانە ”دەموكراتيا“ ءۇشىن ەمەس، قايتا ايتىلمىس”شينجياڭ ماسەلەسى“ دەگەندى جەلەۋ ەتىپ شينجياڭنىڭ گۇلدەنۋىن، ورنىقتىلىعىن بۇلدىرۋگە، جۇڭگونىڭ دامۋىن، العا باسۋىن تەجەۋگە ۇرىنۋ بولىپ تابىلادى، ونىڭ پاسىق دامەسى جالپاق جۇرتقا پاش بولدى، ونىڭ قاسكۇنەمدىگى ءتۇپتىڭ تۇبىندە جەڭىلىس تابادى.

  شينجياڭ − جۇڭگونىڭ شينجياڭى، ۇيعۇر ۇلتى − جۇڭحۋا ۇلتى ۇلى شاڭىراعىنىڭ ءبىر مۇشەسى. شينجياڭنىڭ تىنىش، بەرەكەلى، گۇلدەنگەن، دامىعان اسا تاماشا جاعدايى وڭاي - وسپاق قولعا كەلگەن جوق، ءبىز ونى ەسەلەپ ايالاۋىمىز، ەسەلەپ قاستەرلەۋىمىز كەرەك، ءارقانداي سىرتقى كۇشتىڭ قيسىنسىز كيلىگۋىنە استە جول بەرمەۋىمىز كەرەك. شينجياڭنىڭ گۇلدەنۋىن، ورنىقتىلىعىن بۇلدىرمەك، جۇڭگونىڭ دامۋىن تەجەمەك بولعان ءارقانداي قاسكۇنەمدىكتىڭ بارلىعى ىسكە اسپايدى!

جاۋاپتى رەداكتور: اعاربەك ەگىس ۇلى