ىزا - كەكتى قوزعاۋشى كۇشكە اينالدىرىپ، وتانىمىزدىڭ شينجياڭىن اناعۇرلىم كوركەم ەتىپ قۇرىپ شىعامىز

امەريكانىڭ كۇيە جاعىپ، قارالاۋى جونىندە رايونىمىزداعى ءار ۇلت كادر - جۇرتشىلىق ءبىر اۋىزدان مىنانى ءبىلدىردى −

ىزا - كەكتى قوزعاۋشى كۇشكە اينالدىرىپ، وتانىمىزدىڭ شينجياڭىن اناعۇرلىم كوركەم ەتىپ قۇرىپ شىعامىز

  امەريكا پارلامەنتى قاۋىم پالاتاسى ادامدىق ۇقىقتى قورعاۋدى جەلەۋ ەتىپ، شينجياڭنىڭ ورنىقتىلىعىن ءبۇلدىرۋ، جۇڭگونىڭ دامۋىن شاۋجايلاۋ ارەكەتىمەن شۇعىلداندى، شينجياڭداعى 25 ميلليون ءار ۇلت حالقى بۇعان استە جول قويمايدى! نەشە كۇننەن بەرى، تيانشاننىڭ تۇستىگى مەن تەرىستىگىندەگى ءار ۇلت كادر - جۇرتشىلىق ىزالانا نالەت جاۋدىرۋمەن بىرگە، ءبىر نيەتپەن كۇرەس جۇرگىزىپ، كورىكتى مەكەن قۇرۋ سىندى بەرىك سەنىمدەرىن ءبىلدىردى: ءار الۋان كەدەرگى، ءبۇلدىرۋ تەك قانا ءبىزدى ونان ارى ىنتىماقتاستىرادى، شينجياڭنىڭ ۇزاق ۋاقىت گۇلدەنىپ - كوركەيۋىن، ورنىقتىلىعىن ءارقانداي كۇش توسا المايدى! ءبىز ىزا - كەكتى قوزعاۋشى كۇشكە اينالدىرىپ، شينجياڭدى ۇزدىكسىز ويداعىداي دامىتىپ، ويداعىداي كوركەيتىپ، شينجياڭنىڭ گۇلدەنىپ - كوركەيگەن، ورنىقتى، ۇلتتار ىنتىماقتى، قوعام جاراسىمدى بولعان شىندىق ارقىلى كۇيە جاعىپ، قارالاۋشىلارعا ەڭ پارمەندى قايتارما سوققى بەرەمىز.

وسەك - اياڭ تاراتۋ، جالا جابۋ شينجياڭنىڭ دامۋى مەن العا باسۋىن جوققا شىعارا المايدى

  اۆتونوميالى رايوندىق حالىق پروكۋراتۋراسى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ مۇشەسى، ورىنباسار باس پروكۋرور ءماتتۇرسىن تۇردىمامەت مىنانى ءبىلدىردى: امەريكا ايتىلمىس شينجياڭعا ساياتىن ”زاڭ جوبا“ ماقۇلداپ، شينجياڭنىڭ ادامدىق ۇقىق جاعدايىنا قاساقانا كۇيە جاعىپ، قيسىنسىز جازعىردى، شىندىقپەن ساناسپاعان، اق پەن قارانى شاتاستىرعان مۇنداي ارەكەت جۇڭگو حالقىنىڭ، اسىرەسە، شينجياڭ حالقىنىڭ كوڭىلىنە اۋىر جاراقات سالۋ بولىپ قالماستان، ءتىپتى، جۇڭگونىڭ ىشكى ىسىنە دورەكىلىكپەن كيلىككەندىك. اياق كيىمنىڭ ءدال كەلگەن - كەلمەگەندىگىن اياق كيىمدى كيگەن ادام عانا بىلەدى. شينجياڭ قازىر كۇننەن - كۇنگە جاقسارىپ كەلەدى، وسى وڭىردە تۇرمىس كەشىرىپ جاتقان ءار ۇلت بۇقاراسى مۇنى شىنايى سەزىنەدى. امەريكا جاقتىڭ ءوز ءىسىن جاقسى باسقارىپ الۋىن، وزگەنىڭ ىسىنە ارالاسپاۋىن ءۇمىت ەتەمىز.

  ”بۇگىنگى شينجياڭدا ءار ۇلت حالقى ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، دامۋ، رەفورما جەتىستىكتەرىنەن بىرگە يگىلىكتەندى، ءتۇرلى ۇقىقتارى زاڭ بويىنشا قامتاماسىزداندىرىلدى، ادامدىق ۇقىق جاعدايى تاريحتاعى ءارقانداي كەزدەگىدەن دە جاقسى“. ءۇرىمجى قالاسى ياڭحاڭ مەشىتىنىڭ يمامى مۇحتارام شەرىپ تەبىرەنگەن سەزىممەن بىلاي دەدى: تىنىش تا جاراسىمدى قوعامدىق ورتادا شينجياڭدىقتاردىڭ جۇزىنەن كۇلكى ۇزىلمەيتىن بولدى، بۇكىل ەل حالقىمەن بىرگە قول ۇستاسا جاپپاي دوڭگەلەڭ داۋلەتتى ورەگە جەتۋگە ۇمتىلۋ جىگەرلەرى ءتىپتى دە نىعايا ءتۇستى. مۇنىڭ ءبارى اسپاننان تۇسە قالعان جوق، قايتا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ باسشىلىعىندا، ءار ۇلت حالقىنىڭ قاجىرلىلىقپەن كۇرەس جۇرگىزۋىنىڭ ارقاسىندا كەلگەن.

  ”شينجياڭ − جۇڭگونىڭ شينجياڭى، امەريكاداعى كەيبىر ساياساتپازداردىڭ كەرباقپالىققا باسۋى تەك قانا ۇيعۇر ۇلتى باۋىرلاستارىن قامتىعان بۇكىل جۇڭگو حالقىنىڭ ايرىقشا ىزا - كەگىن قوزعايدى، تەك قانا الەم حالقى الدىندا ءوزىنىڭ كولگىر، پايداكوس، وزبىر، زورەكەر جيرەنىشتى كەيىپ - كەسپىرىن ايپاراداي اشىپ تاستايدى“، - دەدى شينجياڭ قازىنا - ەكونوميكا داشۋەسى ساۋدا ىستەرى شۋەيۋانىنىڭ پروفەسسورى ءجۇرات سەيىت.

  امەريكانىڭ جيرەنىشتى ارەكەتى جونىندە بايىنعولين كاسىپتىك تەحنيكالىق شۋەيۋانىنىڭ باستىعى ۋاڭ گۇيجۇڭ كەۋدەسىن كەك كەرنەي بىلاي دەدى: ”امەريكانىڭ ايتىلمىس شينجياڭعا ساياتىن ’زاڭ جوبا‘سى شينجياڭنىڭ قوعام ورنىقتىلىعىنا كەدەرگىلىك جاساۋ، جۇڭگونىڭ ورنىقتىلىعىنا، دامۋىنا كەسە - كولدەنەڭ بولۋداي قارا نيەتىن پاش ەتتى. كەزەكتە شينجياڭنىڭ قوعامى جاراسىمدى، ورنىقتى، ۇلتتار ءبىر ءۇيلى جانداي ىنتىماقتى، مۇنداي تەمىردەي شىندىقتى، ءارقانداي ادام، ءارقانداي كۇش تەرىسكە شىعارا المايدى“.

ىزا - كەكتى ورنىقتىلىقتى يگەرىپ، دامۋدى جەبەۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالدىرايىق

  امەريكانىڭ زورەكەرلىك ارەكەتى الدىندا، رايونىمىزداعى ءار ۇلت كادر - جۇرتشىلىعى جابىلعان جالاعا قايتارما سوققى بەرىپ، شىندىقتى قالپىنا كەلتىرۋمەن بىرگە، ءوز جۇمىستارىن اناعۇرلىم تىندىرىمدى ىستەپ، زەيىن - زەردەنى شوعىرلاندىرىپ ورنىقتىلىقتى جەبەپ، دامۋدى كوزدەيتىندىكتەرىن ءبىلدىردى.

  اۆتونوميالى رايوندىق ساياسي كەڭەستىڭ تۇراقتى مۇشەسى، ۇلۇقشات اۋداندىق حالىق شيپاحاناسى ىشكى اۋرۋلار ءبولىمىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى امانتۇر مۇسا بىلاي دەدى: ”شينجياڭنىڭ باياندى گۇلدەنىپ - كوركەيۋى مەن ورنىقتىلىعى امەريكانىڭ قارا نيەت قاسكۇنەمدىگى مەن سۇرقيا ارەكەتتەرىنە بەرىلگەن ەڭ پارمەندى قايتارما سوققى، مەن بارلىق ورايدان پايدالانىپ ماڭايىمداعى بۇقاراعا ايتىلمىس شينجياڭعا ساياتىن’زاڭ جوبا‘نىڭ استارىنداعى سۇرقيالىقتى ايقىن ءتۇسىندىرىپ، كوپشىلىكتى پارتياعا العىس ايتۋعا، پارتيانىڭ ۇنىنە قۇلاق اسۋعا، پارتياعا ىلەسۋگە جەتەكشىلىك ەتەمىن، ءوز قىزمەتىمدى جاقسى ىستەپ، ءبىر نيەتپەن كۇرەس جۇرگىزىپ، اتا مەكەنىمىزدى اناعۇرلىم تاماشا ەتىپ كوركەيتۋگە، تۇرمىسىمىزدى مۇنان دا جاقسارتۋعا كۇش سالامىن!“.

  ”امەريكانىڭ دۇنيە جۇزىندە وتكىزگەن باسىنان اسقان قىلمىستارى دۇنيە ءجۇزى حالقىنا ايان، ولاردا ’ادامدىق ۇقىق‘تى اۋىزعا الاتىن تولىمدىلىق، بەدەل - ابىروي بار ما؟ مەن سىرتقى كۇشتەردىڭ جۇڭگونىڭ ىشكى ىسىنە كيلىگۋىنە تۋىم ايقىن تۇردە قارسى تۇرامىن، ءوز قىزمەتىمدى تىڭعىلىقتى، ويداعىداي ىستەپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنا ءدىني ۇشقارى يدەيانىڭ زيانىن ايقىن ءتۇسىندىرىپ، جۇڭگوشا سوتسياليستىك شينجياڭ قۇرۋعا تيەسەلى ۇلەسىمدى قوسامىن“، - دەدى اۆتونوميالى رايوندىق باس جۇمىسشى ۇيىمى كەڭسەسىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى ءميناۋار يميت.

  ”امەريكا پارلامەنتى قاۋىم پالاتاسى ايتىلمىس شينجياڭعا ساياتىن ’زاڭ جوبا‘نى ماقۇلدادى دەگەن حاباردى ەستىگەندە، شىنىمەن كەكتەندىم ءارى سوراقىلىق سەزىندىم. تۇرمىسىمىزدىڭ جاقسى - جاماندىعىن ايتۋعا وسى وڭىردە جاساپ جاتقان ’ءبىزدىڭ‘ ەڭ سويلەۋ ۇقىعىمىز بار شىعار؟“ حوتان اۋدانى اناتوپىراق اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ساتىپ الۋ - ساتۋ شارۋالار كاسىپتىك كووپەراتيۆىنىڭ جاۋاپتىسى جۇمانياز ياسىن بىلاي دەدى: ”بيىل كووپەراتيۆىمىزدەگى 136 وتباسىنداعى شارۋا تەك جاڭعاقتىڭ وزىنەن 380 مىڭ يۋان ارتىق كىرىس كىرگىزدى، پارتيانىڭ ابزال ساياساتى الا كەلگەن وسىنداي تىنىش، جاراسىمدى تاماشا جاعداي بولماسا، كوپشىلىكتە شارۋاشىلىق قۇرۋ، دوڭگەلەك داۋلەتتىلىككە ۇمتىلۋ ىنتاسى بولا ما؟ امەريكاداعى كەيبىر ساياساتپازدار اۋزىنا كەلگەنىن كوكىدى، ولاردىڭ وسەك - اياڭدارى تۇبىندە تويتارىسسىز توزىپ جوعالادى. ءبىز ءوز ىستەرىمىزدى تاباندىلىقپەن جاقسى ىستەۋىمىز قاجەت، كەلەسى قادامدا مەن كووپەراتيۆكە اناعۇرلىم كوپ شارۋانى قابىلداپ، كولەمىمىزدى ۇلعايتىپ، ساتۋ جولىمىزدى كەڭەيتىپ، ءتىپتى دە كوپ ادامنىڭ تاماشا تۇرمىسقا كەنەلۋىنە مۇمكىندىك جاسايمىن“.

كورىكتى شينجياڭ قۇرۋدىڭ قۇدىرەتتى بىرىككەن كۇشىن ۇيىستىرايىق

  سانجى شۋەيۋانىنىڭ ورىنباسار باستىعى ءالىم شۇكىر بىلاي دەدى: جوعارى مەكتەپتەگى از ۇلت پارتيالى باسشى كادر بولۋ تۇرعىسىنان، مەن باستاماشىلدىقپەن ونەگە كورسەتىپ، جانىمداعى ءار ۇلت وقىتۋشى - وقۋشىلارىن جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن مىقتاپ ورناتۋعا، دۇرىس پەن بۇرىستى ايىرۋ قابىلەتىن كۇشەيتۋگە، قاتە يدەيانىڭ ازدىرۋىنا سانالى تۇردە قارسى تۇرۋعا تاربيەلەيمىن جانە جەتەكتەيمىن. ول مىنانى ءبىلدىردى: ”ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى“ جانە ۇلتتار ىنتىماعى بىرلەسكەن دوستىق قيمىلىن باستاماشىلدىقپەن ويداعىداي ورىستەتىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىمەن ارالاسۋدى، ىشتەسۋدى، توعىسۋدى كۇشەيتىپ، ولاردىڭ ناقتى قيىنشىلىعى مەن ماسەلەسىن شەشۋگە كومەكتەسىپ، پارتياعا العىس ايتۋ، پارتيانىڭ ۇنىنە قۇلاق اسۋ، پارتياعا ىلەسۋ سەنىمىمدى بەكەمدەپ، ءىس جۇزىندىك ارەكەتىم ارقىلى ۇلتتار ىنتىماعىن قورعاپ، ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ امالياتتا ايگىلەۋشىسى، ىلگەرىلەتۋشىسى بولىپ، شينجياڭنىڭ ورنىقتى، ىنتىماقتى اسا تاماشا جاعدايىن بىرگە قورعايمىن.

  ”قازىر ىشەر اس، كيەر كيىمنەن تارىقپايتىن بولدىق، مىندەتتى وقۋ - اعارتۋ، نەگىزدىك ەمدەلۋ، تۇرعىن ءۇي حاۋىپسىزدىگى قامتاماسىز ەتىلدى، ءار ۇلت حالقى ىنتىماقتى دا جاراسىمدى بولىپ، الاڭسىز ءومىر، شات - شادىمان تىرشىلىك كەشىرۋدە، بۇل پارتيانىڭ دانىشپان باسشىلىعىنان، ءار ۇلت حالقىنىڭ ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزۋىنەن قول ۇزە المايدى“، - دەدى ”حالىق قاھارمانى“ مەملەكەتتىك داڭق اتاعىنىڭ يەگەرى ءعايرات مامۇتتىڭ ايەلى ماينۇر نيزامدين باتىل تۇردە. ”مەن پارتيانىڭ حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ساياساتتارىن اناعۇرلىم كوپ ادامعا ايتىپ، ۇلتتار ىنتىماعى قىزمەتىن شىن جۇرەكپەن، شىن نيەتپەن جاقسى ىستەپ، ۇلتتار ىنتىماعىن كوز قاراشىعىمدى قورعاعانداي قورعاپ، ۇلتتار ىنتىماعىن بۇلدىرەتىن بارلىق ءسوز - ارەكەتتەرمەن باتىل كۇرەس جۇرگىزەمىن“.

  ”جۋىق جىلداردان بەرى، ءبىز بوياۋىش بۇرىش كاسىبىن دامىتۋ ارقىلى 210 وتباسىنىڭ كىرىستەرىن ارتتىرۋىنا جەتەكشىلىك ەتتىك، مۋ باسىندىق كىرىس 3000 يۋانعا جەتتى، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ تابىس سەزىمى، باقىت سەزىمى كورنەكتى كۇشەيدى“. اۆتونوميالى رايوندىق جاستار وداعى كوميتەتىنىڭ حوتان اۋدانى تاۋاككول اۋىلى باعدوڭ قىستاعىندا تۇراتىن ”ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ“ قىزمەت اترەتىنىڭ باستىعى، ءبىرىنشى شۋجي شۇي يوۋلۇڭ بىلاي دەدى: ”ءبىزدىڭ ورتاق ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزۋ، ورتاق گۇلدەنىپ - كوركەيۋ، دامۋ بارىسىمىزدا، امەريكاداعى كەيبىر ساياساتپازدار كوزدى باقىرايتىپ قويىپ وتىرىك ايتىپ، شىندىقپەن ساناسپاعان، اق پەن قارانى شاتاستىرعان ءبىرسىپىرا ءسوز جاريالاۋى، شىنىندا، كىسىنىڭ زىعىردانىن قايناتادى. ءدال وسىنداي ساتتە، ءبىز ءتىپتى دە ءبىر نيەتپەن ىنتىماقتاسىپ، زەيىن - زەردەمىزدى ورنىقتىلىقتى قورعاۋعا جانە ءوندىرىستى دامىتۋعا شوعىرلاندىرۋىمىز كەرەك. ءبىز تەك تاباندىلىقتى ساقتاپ، تالىقپاي تالپىنساق بولعانى، شينجياڭنىڭ ەرتەڭى، ءسوز جوق، بارعان سايىن تاماشا بولا تۇسەدى!“.

   (تىلشىلەرىمىز شى شين، جىڭ جو، ميھىرگۇل عوپۇر، چاۋ جين، جاۋ شييا، جاڭ يانفاڭ، لياڭ ليحۋا، ليۋ شياڭ، گى يوۋجۇن، ءپاريزات ابدۇل، يۋان لەي، ەرىكتى تىلشىلەر لي جىنۋىن، جاڭ لۋپيڭ جازعان)

جاۋاپتى رەداكتور: اعاربەك ەگىس ۇلى