اعاجاي-التاي تورابى   ›   اقپارات ايدىنى   ›   سۋرەتتى حابارلار

سەنىمدى بۇلجىماستان بەكەمدەپ، نىسانانى بوساڭسىماي قاداعالاپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ نىسانالارىن، مىندەتتەرىن جوعارى ساپامەن ورىنداۋ كەرەك

چىن چۋانگو قاشقار ايماعىنىڭ، قىزىلسۋ قىرعىز اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ قالپاعى الىناتىن كەدەي اۋداندارىندا كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ قىزمەتى بويىنشا ارناۋلى تاقىرىپتا شايقاسقا قاداعالاۋ جۇرگىزىپ، قۋزاپ جەتەكشىلىك ەتكەندە بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى


سەنىمدى بۇلجىماستان بەكەمدەپ، نىسانانى بوساڭسىماي قاداعالاپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ نىسانالارىن، مىندەتتەرىن جوعارى ساپامەن ورىنداۋ كەرەك

     3 - ايدىڭ 15 - كۇنىنەن 17 - كۇنىنە دەيىن، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ شۋجيى چىن چۋانگو قاشقار ايماعىنىڭ ءپايزاۋات، يىڭسار، قاعىلىق، ياركەن اۋداندارى جانە قىزىلسۋ قىرعىز اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ اقتاۋ اۋدانى سياقتى بيىل كەدەيلىك قالپاعى الىناتىن اۋىر كەدەي اۋدانداردى ارالاپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ قىزمەتى بويىنشا ارناۋلى تاقىرىپتا شايقاسقا قاداعالاۋ جۇرگىزىپ، قۋزاپ جەتەكشىلىك ەتتى. سۋرەتتە: 3 - ايدىڭ 16 - كۇنى چىن چۋانگو يىڭسار اۋدانى ماڭشين قالاشىعى شاقىرقوي قىستاعىنداعى ارحيۆ تۇرعىزىلىپ، كارتچكالاندىرىلعان كەدەي وتباسى ءيۇسۇپ امەتتىڭ ۇيىندە ونىڭ وتباسىنداعىلارمەن ىقىلاستى اڭگىمەلەسىپ، ءوندىرىس، تۇرمىس سياقتى جاعدايلارىن ەگجەي - تەگجەيلى ۇعىستى. □ سۋرەتتى گازەتىمىزدىڭ جالپىلىق اقپارات قۇرالدارى ءتىلشىسى سۇي جىجيان تۇسىرگەن

     گازەتىمىزدىڭ جالپىلىق اقپارات قۇرالدارى ءتىلشىسى ياۋ تۇڭ 3 - ايدىڭ 17 - كۇنى ياركەننەن حابارلايدى. 3 - ايدىڭ 15 - كۇنىنەن 17 - كۇنىنە دەيىن، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ شۋجيى چىن چۋانگو قاشقار ايماعىنىڭ ءپايزاۋات، يىڭسار، قاعىلىق، ياركەن اۋداندارى جانە قىزىلسۋ قىرعىز اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ اقتاۋ اۋدانى سياقتى بيىل قالپاعى الىناتىن اۋىر كەدەي اۋدانداردى ارالاپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ قىزمەتى بويىنشا ارناۋلى تاقىرىپتا شايقاسقا قاداعالاۋ جۇرگىزىپ، قۋزاپ جەتەكشىلىك ەتتى. چىن چۋانگو بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قىزمەتى جونىندەگى ماڭىزدى بايىمداۋلارىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، ”ەكىدەن تارىقتىرماۋ، ءۇشتى قامتاماسىز ەتۋدى“ تىعىز ارقاۋ ەتىپ، سەنىمدى بۇلجىماستان بەكەمدەپ، نىسانانى بوساڭسىماي قاداعالاپ، اناعۇرلىم زور بەكىممەن، اناعۇرلىم پارمەندى تەبىنمەن كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدى ىلگەرىلەتىپ، سوڭعى جەڭىسكە جەتىپ، بۇكىل مەملەكەتپەن بىرگە جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋعا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك. 


     بىرنەشە كۇننەن بەرى، اتىز باسىنان ەگىنشىلىك، باعىمشىلىق بازالارىنا، اۋىل - قىستاقتاعى شارۋالار وتباسىنان كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ سەحتارىنا دەيىن، چىن چۋانگو نەگىزگى ساتىنىڭ ءبىرىنشى شەبىن ىشكەرىلەي ارالاپ، قىستاقتارعا، وتباسىلارىنا بارىپ، كەدەي بۇقارادان حال - جاعداي ۇعىسىپ، سول جەردە شايقاستى قاداعالادى، بۇكىل رايونداعى كەدەيلىك قالپاعى ەندى الىناتىن 10 اۋىر كەدەي اۋداندى تۇگەل ارالاپ شىقتى.


     ”ۇيدەرىڭىزدە قانشا جان، قانشا مۋ جەر بار؟“ ”جۇمىستانعاندار بار ما، جوق پا؟ باستى تابىس كوزدەرىڭىز نە؟“ ”اۋرۋ كورسەتۋگە ءبىر جىلدا قانشا اقشا جۇمسايسىزدار؟ بالا وقىتۋدا اۋىرتپالىق بار ما، جوق پا؟“ ارحيۆ تۇرعىزىلىپ، كارتچكالاندىرىلعان كەدەي وتباسى اليجان يسىمايىل، يميت سالەي، ءيۇسۇپ امەت، ماريامنيسا احىمەت، احىمەت تۇرسىن قاتارلى بۇقارانىڭ ۇيىندە چىن چۋانگو كوپشىلىكپەن ىقىلاستى كەڭەسىپ، ءوندىرىس، تۇرمىس سياقتى جاقتارداعى جاعدايلارىن ەگجەي - تەگجەيلى ۇعىسىپ، ولاردى ۇزدىكسىز قۇلشىنۋعا، ەڭبەكشىل قوس قولدارىنا سۇيەنىپ كىرىستەرىن ۇزدىكسىز ارتتىرىپ اۋقاتتانۋعا، تۇرمىستارىن ونان ارى جاقسارتۋعا ىنتالاندىردى.


     اقتاۋ اۋدانى مەن يىڭسار اۋدانىنداعى قۇرىلعىلى اۋىل شارۋاشىلىعى بازاسىنىڭ جىلىجاي قالتقىلارىندا پاميدور، قىزىل بۇرىش سياقتى كوكونىستەر جايقالىپ ءوسىپتى، چىن چۋانگو قالتقىعا كىرىپ، شارۋالارمەن اتىز باپتاۋ، ەگۋ - ءوسىرۋ تەحنيكاسى، بازارداعى ساتىلىم، تابىستان پايدا ءبولىسۋ سياقتى جاعدايلار جونىندە اڭگىمەلەستى. ول بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىم رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، قۇرىلعىلى اۋىل شارۋاشىلىعىن جاقسى دامىتىپ، شارۋالاردىڭ كىرىسىن ءونىمدى ارتتىرىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋعا دەم بەرۋ كەرەك. 


     ءپايزاۋات اۋدانىنداعى شاعىن، ۇساق كاسىپورىندار باقشاسى، اقتاۋ اۋدانى بارىن اۋىلىنداعى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ سەحى، قاعىلىق اۋدانىنداعى جاڭعاق تولايىم ساۋدا بازارى سياقتى جەرلەردە، چىن چۋانگو كيىم تىگۋ، ازىق - تۇلىك ءوندىرۋ، ەرەكشە جەمىستەردى وڭدەۋ - ءوندىرۋ سەحتارىنا كەلىپ، سول جەردە، جاقىن ماڭدا جۇمىستانعان كەدەي بۇقارامەن جانە كاسىپورىنداردىڭ جاۋاپتىلارىمەن كىرىس تۋرالى اڭگىمەلەسىپ، كەدەيلىكتەن ارىلۋدى تىلگە تيەك ەتىپ، دامۋدى جوسپارلادى. ول بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: كەدەي حالىق تەك جۇمىستانعاندا عانا، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدى قامتاماسىز ەتۋگە بولادى. كاسىپ سالاسى ارقىلى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدى قاجىماي - تالماي ويداعىداي يگەرۋگە تاباندى بولىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن جىنتىكتەي مانەرلەۋ كاسىبىن بەلسەنە دامىتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى باستاماشى كاسىپورىنداردى كۇش سالا جەتىلدىرىپ، ”قان جاساۋ“ فۋنكتسياسىن ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، كەدەي بۇقارانى جۇمىسقا قابىلداپ كىرىستەرىن ارتتىرىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدىڭ جەتىستىكتەرىن بەكەمدەپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋ ساپاسىن جوعارىلاتۋ كەرەك. 


     چىن چۋانگو ارناۋلى تاقىرىپتا شايقاسقا قاداعالاۋ جۇرگىزۋ، قۋزاپ جەتەكشىلىك ەتۋ بارىسىندا بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”ءتورت تانىمدى“ كۇشەيتىپ، ”ءتورت سەنىمدى“ بەكەمدەپ، ”ەكىنى قورعاۋدى“ ورىنداپ، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرىن، ورنالاستىرۋلارىن بۇلجىتپاي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، تۇتاس جىلداعى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ نىسانالارىن، مىندەتتەرىن جاپپاي ورىنداۋعا بۇلجىماستان تاباندى بولىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە جاپپاي قول جەتكىزۋگە، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋدىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە جەتۋگە بۇلجىماستان تاباندى بولىپ، قوعامدىق كەلەلى جاعدايدىڭ جاراسىمدىلىعىن، ورنىقتىلىعىن بۇلجىماستان ساقتاپ، كۇش بىرىكتىرىپ قامال الىپ، قايسارلىقپەن شايقاس جۇرگىزىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدىڭ نىسانالارىن، مىندەتتەرىن جوعارى ساپامەن ورىنداۋ كەرەك. قامال الۋ بەكىمىن ونان ارى نىعايتۋ كەرەك. قامال الۋدا، ءسوزسىز، جەڭىسكە جەتۋ سەنىمىن جانە مىعىم قايراتقا كەلۋ بەكىمىن نىعايتىپ، قيىندىقتى ەڭسەرە ورگە ۇمتىلىپ، قامال الىپ قيىنشىلىقتاردى جەڭىپ، اسقاق جىگەرمەن، كوكىرەك كەرنەگەن ىستىق ىنتامەن، تاسقىنداعان قايراتپەن كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ مىندەتىنىڭ دەر كەزىندە ورىندالۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك. قامال الۋ ولشەمىن ونان ارى ءدال يگەرۋ كەرەك. ”ەكىدەن تارىقتىرماۋ، ءۇشتى قامتاماسىز ەتۋمەن“ تىعىز بايلانىستىرىپ، قالعان كەدەي حالىققا قاراتا، ولشەمدى تومەندەتۋدەن باتىل ساقتانىپ، كەدەيلىكتەن جالعان ارىلتۋدان، ساندى مالىمەتتىك كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان اۋلاق بولۋ؛ كەدەيلىكتەن ارىلعاندار جونىندە، بەكەمدەۋ، دەڭگەيدى جوعارىلاتۋدى ءتۇيىن ەتىپ، كوپ شارانى قاتار قولدانىپ، قايتا كەدەيلەسۋدەن ساقتانۋ كەرەك. قامال الۋدا شايقاستى اناعۇرلىم قاتاڭ قاداعالاۋ كەرەك. شىنداپ كىرىسىپ، ماشاقاتتى تۇيىندەردى شەشۋدى ”قاداعالاۋعا“ تاباندى بولىپ، شايقاستى قاداعالاۋ، كوتەرمەگە الىپ بايلانىس ورناتۋ، كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋ ”ۇشەۋىنىڭ ءبىر تۇلعالانۋىن“ ورىنداپ، قالعان كەدەي وتباسىلارىن جاپپاي قامتۋدى جۇزەگە اسىرىپ، ءبىر قىستاققا ءبىر جوبا، ءبىر وتباسىىنا ءبىر شارا قولدانىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ مىندەتىنىڭ ورىندالۋىنا ورالعى بولىپ وتىرعان كورنەكتى ماسەلەلەردى دەر كەزىندە شەشۋ كەرەك. قامال الۋ شارالارى اناعۇرلىم ناقتى بولۋ كەرەك. ”التى دالمە - ءدال بولۋعا“ تاباندى بولىپ، ”7 ءبىر توپتى“، ”ۇشتە سەرپىندى ارتتىرۋدى“ تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، نازاردى اۋىر كەدەي وڭىرلەر مەن ەرەكشە قيىنشىلىعى بار قاۋىمعا شوعىرلاندىرىپ، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ىستەپ، وتباسىنا، ادامعا دەيىن تياناقتاندىرىپ، نىسانانى ءدال كوزدەي وتىرىپ قامال الىپ، ماڭىزدى ءتۇيىندى يگەرىپ، ولقىلىقتاردى تولىقتاپ، ءالسىز بۋىنداردى كۇشەيتىپ، ەڭبەك قابىلەتىنە يە كەدەي حالىقتىڭ بارلىعىنىڭ جۇمىستانۋىنا، ءار كۇنى تابىسى بولۋىنا، كەدەيلىكتەن ارىلۋىنىڭ قامتاماسىز ەتىلۋىنە شىنايى كەپىلدىك ەتىپ، كەدەيلىكتەن ارىلعان بۇقارانىڭ كىرىسىنىڭ ازايماۋىنا، قايتا كەدەيلەسپەۋىنە شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك. قامال الۋ مەحانيزمىن اناعۇرلىم ورنىقتىرۋ كەرەك. قايتا كەدەيلەسۋدەن ساقتانۋدى باقىلاۋ - ساراپتاۋ، الدىن الا سيگنال بەرۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، كەمەلدەندىرىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋداعى حاۋىپ - قاتەر ساقتىق قورىنان ويداعىداي پايدالانىپ، ساياساتتىڭ تۇراقتىلىعىن، ۇلاسپالىلىعىن ساقتاپ، بۇكىل رايونداعى ادام كۇشىن، زات كۇشىن، قازىنا كۇشىن شوعىرلاندىرىپ، بايلىقتاردى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، بىرىكتىرىپ، قولداۋدى، كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋدى كۇشەيتىپ، قىستاق بويىنشا، وتباسى بويىنشا ءبىر - بىرلەپ ەسەپكە سالىستىرىپ تىزىمنەن ءوشىرىپ، ەڭ سوڭعى ”ماشاقاتتى ءتۇيىندى“ باتىل شەشۋ كەرەك. قامال الۋ جاۋاپكەرشىلىگىن اناعۇرلىم قاتايتۋ كەرەك. اۆتونوميالى رايون جالپى جاقتان جاۋاپتى بولۋعا، قالا - اۋدان تياناقتاندىرۋدى يگەرۋگە تاباندى بولىپ، 5 دارەجەلى شۋجيلەر بىرگە يگەرىپ، پارتيا، ۇكىمەت ورىندارىنىڭ ءبىرىنشى باسشىلارىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن نىعايتىپ، فورماشىلدىقتان، تورەشىلدىكتەن باتىل ساقتانىپ، قىزمەتتە بوساڭسۋدان، سالعىرتسۋدان، زەيىن - زەردەنى بىتىراتۋدان باتىل ساقتانىپ، شىندىققا جۇگىنىپ، ناقتى ءىس ىستەپ، شىنايى يگەرىپ، ناقتى ىستەپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋ جەتىستىكتەرىنىڭ تاريح پەن حالىقتىڭ سىنىنان وتۋىنە شىنايى كەپىلدىك ەتىپ، پارتيا مەن حالىققا تولىمدى جاۋاپ بەرۋ كەرەك. 

جاۋاپتى رەداكتور : ءاننا اكىمقان قىزى