اعاجاي-التاي تورابى   ›   اقپارات ايدىنى   ›   ايماقتاعى جاڭالىقتار

باقىتگۇل 7 جىلدا 28 ءتۇرلى پاتەنتكە ءوتىنىش بەردى

  باقىتگۇل ىعيسا قىزى بىلاي دەدى: ”مەن كەستەشىلىك ونەرىن ۇرپاقتان ـ ۇرپاققا جالعاۋشىمىن. قولمەن كەستە تىگۋ ماشينامەن تىگۋدەي وڭاي، تەز ەمەس، 1.8 مەتر ۇزىندىقتاعى توسەك جاپقىشتى تىگۋگە جارىم ايدان استام ۋاقىت كەتەدى، جاپالى بولعانىمەن تىككەن بۇيىمى كەستەشىنىڭ ىسىمەرلىگىن ايگىلەيدى. پاتەنتكە ءوتىنىش بەرۋ ءوزىڭ جوبالاعان بۇيىمدى قورعاۋ، ونان دا ماڭىزدىسى ءداستۇرلى قولونەر كەستەسىنە دەگەن ىززەت ـ قۇرمەتىڭ بولىپ تابىلادى“.

  «شينجياڭ ورتالىق قالا تۇتىنۋ تاڭعى گازەتىنىڭ» ءتىلشىسى چۇي يۋانيۋان مەن ۇسىنىس ەتىلگەن ءتىلشى ۋي زىيۇن حابارلايدى.

  قابا اۋدانىندا ون ساۋساعىنان ونەر تامعان كەستەشى قىز ـ كەلىنشەك كوپ، ءبىراق، كەستەدەن 28 پاتەنت كۋالىگىن العان تەك باقىتگۇل ىعيسا قىزى عانا. جايىلما اۋىلى اقتوبە قىستاعىندا ونىڭ اتى اۋىزعا الىنسا بولدى، جاسى ۇلعايعان كەستەشى ايەلدەر دە باس بارماعىن كوتەرىپ، ”باقىتگۇل كەرەمەت!“ دەپ القايدى.

  ولاردىڭ القاۋىنىڭ ەكى ءتۇرلى ماعىناسى بار. ءبىرى، باقىتگۇلدىڭ كەستەشىلىك ونەرى كەرەمەت، كەستەسى شەبەر جوبالانعان؛ ەندى ءبىرى، جوبالاعان كەستەسىنىڭ ءبىلىم مەنشىك ۇقىعىن قورعاۋ تانىمى كۇشتى. باقىتگۇل ادەمى كەستەلەرىنە پاتەنت ۇقىعىن ءوتىنىش ەتكەندىكتەن، ونىڭ كەستەلەرىنىڭ ”كوشىرمە“ نۇسقاسى بازاردان كەزىكپەيدى.

  وسى ەكى تۇيىننەن قاراعاندا، كوپتەگەن ادام باقىتگۇلدى ىزدەپ كەلىپ تاپسىرىس بەرىپ بۇيىم تىككىزەدى. اسىرەسە، ۇزاتىلاتىن قىزدار باقىتگۇلدىڭ كەستەلى بۇيىمدارىمەن وتاۋىن بەزەندىرۋدى قالايدى، ويتكەنى ولار مۇنى ابىرويلى ءىس دەپ قارايدى.

  باقىتگۇل شاڭىراعىندا 7 ـ ۇرپاق كەستەشى. ونىڭ الدىندا اجەسى مەن شەشەسى پاتەنت ۇقىعىنىڭ نە ەكەنىن بىلمەيتىن. باقىتگۇل 40 جاسقا شىققان جىلى ءبىر ىسكە تاپ بولدى ءارى وسى ىستەن كەيىن جوبالاۋ مەن پاتەنت ۇقىعىنىڭ بولىنبەيتىن ءبىر تۇلعا ەكەندىگىن اڭعاردى. بۇل 2009 ـ جىلعى ءىس بولاتىن، ول كوشەنىڭ شەتىندەگى كەستەلى بۇيىمدار دۇكەنىنەن ءوزى جوبالاعان كەستەلى بۇيىمداردىڭ سۋرەت نۇسقاسى باسقا كەستەشى ايەلدەردىڭ تۋىندىلارىندا كورىنگەندىگىن بايقادى، ونىڭ ۇستىنە، ساتىپ العان ادام بۇل كەستەلى بۇيىمدى كىمنىڭ جوبالاعاندىعىن مۇلدە بىلمەدى، بۇل ىستەن كەيىن ول بەيمازا كۇيگە ءتۇستى.

  نە ءۇشىن ءوزى جوبالاعان كەستەلى بۇيىمدار سۋرەتىنىڭ وزىمەن قاتىسى بولمايدى؟ سونىمەن، ول التاي ايماقتىق عىلىم ـ تەحنيكا مەكەمەسىنە بارىپ، كاسىپتىك قىزمەتكەرلەردەن اقىل ـ كەڭەس سۇرادى ءارى ءوزىنىڭ كەستە جوباسى ءۇشىن پاتەنت ءوتىنىش ەتۋى كەرەك ەكەندىگىن ۇعىندى.

  2013 ـ جىلى كوكتەمدە ول تۇڭعىش پاتەنت جوبالاۋ ءوتىنىش كەستەسىن تاپسىردى. 3 ايدان كەيىن پاتەنت كۋالىگى ونىڭ قولىنا ءتيدى. كوك ءتۇستى ”سىرتقى كورىنىستى جوبالاۋ پاتەنت كۋالىگى“ بار، ول بەينە اسىلىن تاۋىپ العانداي قۋاندى. ءبىر كۇن ىشىندە جۇقا 2 پارشا قاعاز نەشە 10 رەت پاراقتالىپ، ءار رەت پاراقتالعاندا ماقتانىش سەزىمى بيلەدى. ول قولىندا پاتەنت كۋالىگى بار وسى ساتتەن باستاپ كەستەلى بۇيىمىنىڭ بۇكىلدەي وزىنە ءتان ەكەندىگىن اڭعاردى.

  باقىتگۇلدىڭ كەستە بۇيىمدارى پاتەنت ۇقىعىن ءوتىنىش ەتتى. بۇل حابار ىلەزدە قىستاققا، قابا اۋدانىنا، تارباعاتاي، ىلە، سانجى قاتارلى جەرلەرگە دەيىن تارادى، ونىڭ وتباسى ايرىقشا قۋاندى. بۇلاردىڭ ىشىندە ءبىر ءبولىمى كەستە ساتىپ الاتىن الارماندار بولسا، ەندى ءبىر ءبولىمى بەرىلە ۇيرەنگىسى كەلەتىن كەستەشى ايەلدەر ەدى.

  باقىتگۇل قولونەرىن جاسىرعىسى كەلمەدى. ول كەستەلى بۇيىم جونىندەگى تۇسىنىگىن، سونداي ـ اق پاتەنت ۇقىعىن الۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن كەستەشى ايەلدەرگە ايتتى. قازىرگە دەيىن باقىتگۇل 1000 استام كەستەشى تاربيەلەدى. ول بىلاي دەدى: ”مەن كەستەشىلىك ونەرىن ۇرپاقتان ـ ۇرپاققا جالعاۋشىمىن. قولمەن كەستە تىگۋ ماشينامەن تىگۋدەي وڭاي، تەز ەمەس، 1.8 مەتر ۇزىندىقتاعى توسەك جاپقىشتى تىگۋگە جارتى ايدان استام ۋاقىت كەتەدى، جاپالى بولعانىمەن تىككەن بۇيىمىنىڭ كەستەشىنىڭ ىسىمەرلىگىن ايگىلەيدى. پاتەنتكە ءوتىنىش ەتۋ ءوزىڭ جوبالاعان بۇيىمدى قورعاۋ، ونان دا ماڭىزدىسى ءداستۇرلى قولونەر كەستەسىنە قاراتقان ىززەت ـ قۇرمەتىڭ بولىپ تابىلادى“. بۇگىنگى كۇنى جىلىنا ءبىر توپ كەستە بۇيىمىن پاتەنت ۇقىعىنا ءوتىنىش ەتۋ ونىڭ داعدىسىنا اينالدى.

  قابا اۋدانىندا كوپتەگەن كەستەشى ايەل ارت ـ ارتىنان تاۋار ماركاسىن ءوتىنىش ەتۋ، پاتەنت ۇقىعىن تىركەۋ قاتارلى تاسىلدەر ارقىلى وزدەرىنىڭ جوبالاۋ جاسامپازدىعىن قورعادى. قابا اۋدانىنىڭ ”اتامۇرا“ كەستەشىلىك كاسىپتىك سەلبەستىك كووپەراتيۆىندە كووپەراتيۆ باستىعى بۇلبۇل شابىركەي قىزى ”اتا مۇرانىڭ“ ۇلتتىق ەرەكشە كيىم ـ كەشەك، كەستە، كيىز بۇيىمدار جەلىلەس تاۋار ماركاسىن تىزىمگە الدىردى. ول جاساعان توسەنىش، ۇستەل جاپقىش قاتارلى ونىمدەر دە مەملەكەتتىك ءبىلىم مەنشىك ۇقىعى مەكەمەسى جاعىنان پاتەنتكە يە بولدى. قابا اۋدانى شىبار قالاشىعىنداعى كەستەشى ايەل قۇزاريا شەريزات قىزى ”نۇرالەم“ اتتى تاۋار ماركاسىن الىپ شىقتى. قۇزاريا بىلاي دەدى: ”نۇرالەمنىڭ كۇن نۇرى دەگەن ماعىناسى بار، كەستە بۇيىمدارىن جاساۋمەن بىرگە، كۇن نۇرى سياقتى كوپشىلىككە جىلۋ شاشۋدى ءۇمىت ەتەمىن“.

  ۇعىسۋعا قاراعاندا، قازىر قابا اۋدانىندا كەستە تىگەتىن 10 مىڭنان استام ادام بار ەكەن، كەستە ونىمدەرىنەن تۇسكيىز، ساندىق قاپ، كيىم ـ كەشەك، اشەكەي بۇيىمدارى قاتارلى 50 نەشە ءتۇرى بار. سونىمەن بىرگە، قابا اۋدانى كەستەشىلىك كووپەراتيۆىن قۇرۋ، كۋرس اشۋ قاتارلى تاسىلدەر ارقىلى كەستەشىلىك ماركا تانىمىن ورناتىپ، كەستەشىلىك كاسىبىن ۇزدىكسىز دامىتتى.

جاۋاپتى رەداكتور : ءاننا اكىمقان قىزى