اعاجاي-التاي تورابى   ›   مادەنيەت ارناسى   ›   دەنساۋلىق

قازان ايىنىڭ ماۋسىمدىق ونىمدەرى

  قازان ايىنىڭ ماۋسىمدىق ونىمدەرى

  قازان – جازدان قىسقا ءبىرجولا وتەتىن اي. اينالاداعى وزگەرىستەردى باقىلاپ، تابيعاتتىڭ "سىبىرىنا" قۇلاق ءتۇرىپ، تاماقتانۋىڭىز بەن ءومىر ءسۇرۋ سالتىڭىزدى رەتتەيتىن ۋاقىت. سىزدەرگە قازان ايىنىڭ ماۋسىمدىق كوكونىستەرى مەن جەمىستەرىن ۇسىنامىز.

  ساياجاي يەلەرى سوڭعى ەگىن مەن كەش پىسەتىن جيدەكتەردى جيناپ جاتىر. بۇل ونىمدەر جاز بويى كۇننىڭ ساۋلەسىندە تۇرىپ، ەندى ءپىستى: ولاردىڭ قۇرامى دارۋمەندەرگە وتە باي. كۇزگى جيدەكتەر تۋرالى مىنا جەردەن وقي الاسىزدار.

  قازان ايىندا جاڭبىر ءجيى جاۋادى، ول كوڭىل كۇيىمىزگە نەگاتيۆتى اسەر ەتەدى. سوندىقتان كۇزگى حاندرانى جەڭۋ ءۇشىن دارۋمەندەرگە تولى جانە ءتۇرلى ءتۇستى جەمىستەر مەن كوكونىستەر تاڭداڭىز. ماۋسىمدىق كوكونىستەر ءوز ۋاقىتىندا دارۋمەنگە تولى بولادى جانە باسقا ۋاقىتقا قاراعاندا باعاسى ارزانداۋ بولىپ كەلەدى.

  اسقاباق

  اسقاباق كەز كەلگەن اسپازدىق وڭدەۋدەن وتەدى: بۇقتىرىپ ءپىسىرۋ، مارينادتاۋ، قۋىرۋ، سۋعا قايناتۋ. ول بارلىق تاعامدارمەن ۇيلەسىم تابادى. وعان دامدەۋىشتەردەن دارشىن، كاردامون، قالامپىر جانە سالبەندى (شالفەي) قولدانۋ ۇسىنىلادى. اسقاباقتىڭ قۇرامىندا اعزادان حولەستەريندى شىعارۋعا كومەكتەسەتىن كاروتين مەن پەكتين، سيرەك كەزدەسەتىن ت جانە ك دارۋمەندەرى، سونداي-اق، س، ۆ1، ۆ2، ۆ5، ۆ6، ە، رر دارۋمەندەرى بار. اسقاباقتى گيپەرتونيا (جوعارى قان قىسىمى) كەزىندە جەۋ پايدالى، ال ۇيىقتار الدىندا جارتى ستاقان جاڭا سىعىلعان اسقاباق شىرىنىن 2 اس قاسىق بالمەن ارالاستىرىپ ءىشۋ جۇيكە جۇيەسىن تىنىشتاندىرادى.

  بروككولي

  بروككولي – س، رر، ك، U دارۋمەندىرىنىڭ جانە بەتا-كاروتيننىڭ كەرەمەت كوزى. بروككوليدەگى اسكوربين قىشقىلى (س دارۋمەنى) تسيترۋستى جەمىستەرگە قاراعاندا 2،5 ەسە كوپ. سونىمەن قاتار، بروككولي مينەرالدى زاتتارعا باي: وندا كالي، كالتسي، فوسفور، ناتري جانە تەمىر مولشەرى باسقا كوكنىستەرگە قاراعاندا كوبىرەك. بروككوليدى سۋعا از ۋاقىت قايناتقان نەمەسە بۋعا پىسىرگەن دۇرىس. ونى قۋىرۋعا دا بولادى، بىراق ول كەزدە ونىڭ پايدالى دارۋمەندەرىنىڭ جارتىسى جوعالادى.

  قىزىلشا

  قىزىلشانىڭ مەرزىمىمەن بىرگە بورشش پەن "ۆينەگرەت" سالاتىنىڭ ۋاقىتى دا كەلەدى. قىزىلشانىڭ قۇرامى دا پايدالى زاتتارعا وتە باي: كالي، فوسفور، كالتسي، ماگني، تەمىر، مىرىش، س، ۆ1، ۆ5، ۆ6، رر، ە دارۋمەندەرى، فولي قىشقىلى. قىزىلشانىڭ اس قورىتۋ جۇمىسىنا پايداسى كوپ.

  قىرىققابات

  كۇز ــــ قىرىققاباتتىڭ بارلىق ءتۇرىنىڭ ماۋسىمى. ول جاسۇنىقتار، ا، D، ك دارۋمەندەرى، فولي قىشقىلى جانە كوپتەگەن ميكروەلەمەنتتەردىڭ كوزى. وعان قوسا، ونىڭ ءبىر كەسەسىندە 22 ككال عانا بار. قىرىققابات انتيوكسيدانتتارعا دا باي، سوندىقتان ونى ۋاقىتىلى جەۋ راك اۋرۋلارى قاۋپىنىڭ دامۋىن تومەندەتەدى. بۇل كوكونىستى شيكىلەي دە، ءپىسىرىپ تە جەۋگە بولادى.

  بالدىركوك

  بالدىركوكتىڭ بارلىق بولىگى جەۋگە جارامدى جانە ولار كوپتەگەن پايدالى قاسيەتتەرگە يە. ونىڭ تامىرى كالي، ماگني، كالتسي، مارگانەتس، تەمىر جانە مىرىشقا باي. ونىڭ تامىرىن ۇككىشتەن وتكىزىپ، سالاتتار مەن مارينادتارعا قولدانادى. ال ونىڭ شىبىعى – ديەتالىق ءونىم: ونىڭ 100 گرامىندا تەك 8 كالوريا بار. سوندىقتان ارىقتاعىسى كەلەتىندەرگە بالدىركوكتەن جاسالعان سالاتتار مەن سورپالار ءجيى ۇسىنىلادى.

  ءىنجىر

  ءىنجىردىڭ قۇرامىندا كوپتەگەن دارۋمەندەر، مينەرالدى زاتتار، جاسۇنىقتار، تەمىر، فوسفور، اقۋىزدار مەن قانتتار بار. سونىمەن قاتار، ونىڭ قۇرامىنا نيكوتين قىشقىلى، كاروتينويدتار، فەرمەنتتەر، جەمىس قىشقىلى جانە پەكتين كىرەدى. قۇرامى بويىنشا ول جاڭعاقتاردان عانا جەڭىلەدى. دارىگەرلەر تۇماۋ كەزىندە ءىنجىر جەۋدى ۇسىنادى.

  ءجۇزىم

  ءجۇزىم ا، س، ۆ6 دارۋمەندەرىنە، فولاتتارعا جانە كالي، كالتسي، تەمىر، فوسفور، ماگني، سەلەن مينەرالدارىنا باي. سونداي-اق، ءجۇزىمنىڭ قۇرامىندا قارتايۋ پروتسەسىن باياۋلاتاتىن كۇشتى انتيوكسيدانت – فلاۆونويدتار بار. ءجۇزىمنىڭ دانەگىندە ا، ە دارۋمەندەرى جانە جاسۋشالاردى قاتايتاتىن تابيعي مايلار بار. سوندىقتان ديەتولوگتار ءجۇزىمدى دانەگىمەن جانە قابىعىمەن بىرگە جەۋدى ۇسىنادى. ادامدار اراسىندا ءجۇزىم ارتىق سالماق قوسادى دەگەن پىكىر بار. بىراق، ءجۇزىمنىڭ ءوزى ارتىق سالماق قوسپايدى، تەك ونى كوپ جەگەن سوڭ تاماققا تابەت اشىلادى. ءجۇزىمنىڭ اعزاعا جانە دەنە پىشىنىنە زيانى تيمەس ءۇشىن ونى مولشەرمەن جەگەن ءجون: كۇنىنە 10-15 ءىرى جيدەك. سونداي-اق، بۇل ايدا الما مەن المۇرتتىڭ ماۋسىمى جالعاسادى.

جاۋاپتى رەداكتور : ءاننا اكىمقان قىزى