اعاجاي-التاي تورابى   ›   مادەنيەت ارناسى   ›   دەنساۋلىق

دەنساۋلىققا پايدالى 5 سۋسىن

  دەنساۋلىققا پايدالى 5 سۋسىن

  

     كەز كەلگەن ادامعا ءوزىن جاقسى سەزىنۋ ءۇشىن سەرگىتەتىن سۋسىن قاجەت. گازدالعان سۋسىندار مەن ءتاتتى شىرىندار ءشولدى قاندىرمايدى، ولاردىڭ اعزاعا ەش پايداسى جوق جانە تاۋەلدىلىك تۋدىرادى. ولاردىڭ ورنىنا پايدالى سۋسىندار ءىشۋدى ادەتكە اينالدىرىڭىز. ۇيدەن دايىنداۋعا بولاتىن پايدالى 5 سۋسىندى ۇسىنامىز.

  مۇكجيدەك مورسى

  مۇكجيدەك مورسى قابىنۋعا قارسى جانە تۇماۋعا قارسى قاسيەتكە يە. مۇكجيدەك مورسى قۇرامىنداعى ءتۇرلى ميكروەلەمەنتتەردىڭ ارقاسىندا پايدالى بولىپ كەلەدى:

  - تابيعي قانت;

  - ورگانيكالىق قىشقىلدار;

  - اۋىر مەتالداردى بەيتاراپتاندىراتىن پەكتيندەر;

  - س، رر، ە، ن، ك جانە ۆ توپتارىنىڭ دارۋمەندەرى;

  - كالتسي، تەمىر، مىس، يود، نيكەل جانە ت.ب ەلەمەنتتەر.

  كۇنىنە ءبىر ستاقان (250 مل) مۇكجيدەك مورسىن ءىشۋدىڭ ءوزى جەتكىلىكتى. ول ءتۇرلى جۇقپالارمەن كۇرەسەدى، اعزانى پايدالى ەلەمەنتتەرمەن قۋاتتاندىرادى، كوڭىل كۇيدى كوتەرەدى، تونۋستى ارتتىرادى جانە كۇش سىيلايدى. سونىمەن قاتار، مورس ۇيقىسىزدىقپەن كۇرەسەدى، باس اۋرۋىن باسادى جانە تاماققا تابەتتى اشادى.

  كومپوت

  دۇكەندە ساتىلاتىن قۇرامىندا ەش پايدالى دارۋمەندەرى جوق شىرىندار مەن سۋسىنداردى كومپوتپەن اۋىستىرۋ كەرەك. ونىڭ ۇستىنە دۇكەن شىرىندارىنىڭ قۇرامىندا قانت مولشەرى وتە كوپ. ال كومپوت ءشولدى جاقسى قاندىرۋىمەن قاتار اعزانى دارۋمەندەرمەن قامتاماسىز ەتەدى. مىسالى:

  - الما مەن المۇرت كومپوتى اعزاداعى توكسيندەردى شىعارۋعا كومەكتەسەدى;

  - الحورى كومپوتى ازداپ ءىش جۇرگىزەتىن قاسيەتكە يە;

  - شابدالى مەن ورىك كومپوتى جۇيكە جۇيەسىنە، جۇرەك جۇمىسىنا جاعىمدى اسەر ەتەدى جانە كورۋ جۇيەسىنە كومەكتەسەدى;

  - قاراقات جانە مۇكجيدەك كومپوتى يممۋنيتەتتى قاتايتادى;

  - تاڭقۋراي كومپوتى تۇماۋ كەزىندە ىستىقتى تۇسىرۋگە كومەكتەسەدى جانە اعزانى قالپىنا كەلتىرۋشى قاسيەتكە يە. ال كەپكەن جەمىستەردەن جاسالاتىن كومپوتتىڭ ورنى ەرەكشە: مۇنداي كومپوت سۋىق اۋا رايىندا اعزانى قاجەتتى دارۋمەندەرمەن، تەمىر، كالي، ناتري جانە يودپەن قامتاماسىز ەتەدى.

  انار شىرىنى

  انار شىرىنىندا ا، ە، رر، س جانە ۆ توپتارىنىڭ دارۋمەندەرى مەن فولاتسين (فولي قىشقىلىنىڭ تابيعي ءتۇرى) بار. ول انتيوكسيدانتتار مولشەرى بويىنشا كوك شاي، كوكجيدەك (گولۋبيكا) جانە مۇكجيدەكتى (كليۋكۆا) باسىپ وزادى.

  انار شىرىنى ادام اعزاسىنىڭ بارلىق جۇيەسىنىڭ جۇمىسىنا جاعىمدى اسەر ەتەدى. ونىڭ كوپشىلىك بىلەتىن پايدالى قاسيەتىنە گەموگلابين مولشەرىن كوتەرۋى جاتادى. قانازدىقپەن اۋىراتىن ادامدارعا جانە جۇكتى ايەلدەرگە انار شىرىنىن ءىشۋ ءجيى ۇسىنىلادى.

  سونىمەن قاتار، انار شىرىنىن جۇرەك-قان تامىرلار اۋرۋلارى بار ادامدارعا ءىشۋ ۇسىنىلادى: ول قان تامىرلاردى حولەستەريننەن تازارتادى جانە جۇرەك ب ۇلىشەتتەرىن قاتايتادى. بۇل شىرىندى ۋاقىتىلى ءىشۋ ينسۋلت پەن ينفاركت بولۋ قاۋپىن ازايتادى.

  جالبىز شايى

  جالبىز – الەمدەگى ەڭ تانىمال حوش ءيىستى ءشوپ. جالبىزدىڭ باسقا ەشتەڭەگە ۇقسامايتىن وزىندىك ءدامى بار. ونىڭ قۇرامىندا اعزاعا قاجەتتى ا، ۆ، س دارۋمەندەرى مەن ميكرو جانە ماكروەلەمەنتتەر بار.

  جالبىز شايى – وسى ءشوپتى قولدانۋدىڭ ەڭ وڭاي جولى. جالبىز شايىن دايىنداۋعا تەك سۋ مەن جالبىز كەرەك. بۇل سۋسىننىڭ پايداسى باياعىدا دالەلدەنىپ قويعان. جالبىز شايى ليمونمەن جانە بالمەن جاقسى ۇيلەسەدى. مۇنداي سۋسىندى تۇماۋ اۋرۋلارى كەزىندە ءىشۋ ۇسىنىلادى.

  جالبىزدىڭ قۇرامىندا اشتىق سەزىمىن باساتىن ەفير مايلارى كوپ بولعاندىقتان ونى ديەتا ساقتاۋ كەزىندە ىشۋگە بولادى. جالبىز شايىنىڭ تاعى ءبىر پايدالى قاسيەتىنە جۇيكە جۇيەسىن تىنىشتاندىرۋى جاتادى. سوندىقتان اشۋلانعاندا نەمەسە قاتتى ۋايىمداعاندا جالبىز شايىن ءىشۋ پايدالى.

  الما شىرىنى

  ماماندار المادا ومىرلىك ماڭىزى بار دارۋمەندەر مەن ميكروەلەمەنتتەردىڭ بارىن ايتىپ كەلەدى. المانىڭ بارلىق پايدالى قاسيەتتەرى ونىڭ جاڭا سىعىلعان شىرىنىندا دا ساقتالادى. جاڭا سىعىلعان شىرىندا ەشقانداي جاساندى قوسىمشالار مەن كونسەرۆانتتار بولمايدى. سوندىقتان دۇكەندە ساتىلاتىن الما شىرىنىنان گورى جاڭا سىعىلعان الما شىرىنى پايدالىراق بولىپ كەلەدى.

  الما شىرىنى زات الماسۋ پروتسەستەرىن جىلدامداتادى، سوندىقتان ول ارىقتاۋ كەزىندە ءتيىمدى كومەكتەسەدى. المانىڭ قۇرامىنداعى ميكروەلەمەنتتەر مەن دارۋمەندەر يممۋندى جۇيەنى قاتايتۋعا كومەكتەسەدى. سونىمەن قاتار، الما شىرىنى ىشەكتى جاقسى تازارتادى، ءىش قاتۋعا جول بەرمەيدى جانە ءوت ايدايتىن قاسيەتكە يە. اعزا تازارعاندىقتان تەرى، تىرناق جانە شاش جاعدايى جاقسارا تۇسەدى.

  بايقاعانىڭىزداي، دارۋمەندەرگە تولى سۋسىندار دارۋمەندەر مەن باسقا دا پايدالى ەلەمەنتتەردىڭ جەتىسپەۋىن تولىقتىرا الادى. اسىرەسە، ولار ماۋسىمارالىق ۋاقىتتا اسا قاجەت: بۇل كەزدە يممۋندى جۇيە السىرەيدى. سوندىقتان جوعارىداعى سۋسىنداردى راتسيونىڭىزعا قوسۋ ارقىلى اعزاڭىزدى قۋانتىڭىز.

جاۋاپتى رەداكتور : ءاننا اكىمقان قىزى