اعاجاي-التاي تورابى   ›   اقپارات ايدىنى   ›   ايماقتاعى جاڭالىقتار

اسىل تاس ىزدەۋ ساياحاتى وتانشىلدىق سۇيىسپەنشىلىكتى ارتتىردى

  التاي گازەتىنىڭ ءتىلشىسى ياڭ ۋيشۋان حابارلايدى. 9 ـ ايدىڭ 7 ـ كۇنى كوكتوعاي اۋداندىق اسىل تاس، قاس تاسى، عاجايىپ تاس قوعامى ۇيىمداستىرعان 2019 ـ جىلعى شينجياڭ كوكتوعاي 1 ـ كەزەكتى اسىل تاس ىزدەۋ قيمىلىندا ەلىمىزدىڭ اسىل تاس، قاس تاسى سالاسىنداعى سيلى قوناق ۋاكىلدەرى، مەديا ءتىلشى ۋاكىلدەرى، جەكە اۆتوكولىكپەن ساياحاتتاۋشىلار كوكتوعاي قالاشىعىنداعى 2 ـ كەن سايىنا، كوكتوعاي كورىنىس رايونىنداعى اسىل تاس شاتقالىنا بارىپ، ٴبىرىنشى كۇنگى اسىل تاس ىزدەۋ ساياحاتىن باستادى. بۇل رەتكى قيمىلعا قاتىناسۋشىلار اسىل تاس ىزدەۋدىڭ شاتتىعىن سەزىنۋمەن بىرگە، ولارعا كوكتوعاي رۋحىن ساۋلەلەندىرىپ، ۇلى وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن سەزىنۋىنە مۇمكىندىك تۋدىردى.

  سول كۇنى تاڭەرتەڭ، قيمىلعا قاتىناسقان سيلى قوناقتار كوكتوعاي گەولوگيالىق كورمە سارايى، 3 ـ ءنومىرلى كەن جۇلگەسى جانە اياكوز كەن ۇڭگىرىندە قىزمەتكەرلەردىڭ كوكتوعايدىڭ تاريحى، دامۋ بارىسى جونىندەگى تۇسىندىرمەسىن تىڭداپ، اعا بۋىن كەن جۇمىسشىلارىنىڭ كوكتوعايمەن بىرگە ەسەيىپ ـ ەرجەتۋ بارىسىندا سومداعان «جاپا ـ ماشاقاتقا شىداپ، قاجىرلىلىقپەن كۇرەس جۇرگىزۋ، قالتقىسىز ۇلەس قوسۋ، وتانعا داڭق اپەرۋدەي» كوكتوعاي رۋحىن سەزىندى.

  ۇعىسۋعا قاراعاندا، كوكتوعاي __ كوكتوعاي اۋدانى قالاشىعىنىڭ شىعىس سولتۇستىگىنەن 48 كيلومەتر قاشىقتىققا ورنالاسقان. بۇل ارا كەزىندە مول كەن بايلىعىمەن دۇنيەگە ايگىلى. مەملەكەتتىڭ تاريحي، مادەني ايگىلى قالاشىق، «ەكى بومبى، ءبىر جاساندى سەرىك» وتانشىلدىق تاربيە بازاسى بولعان.

  اياكوز كەن ۇڭگىرىنەن شىققاننان كەيىن، سيلى قوناقتار اۆتوكولىكپەن كوكتوعاي قالاشىعىنداعى 2 ـ كەن سايىنا باردى. 2 ـ كەن كوكتوعاي قالاشىعىنىڭ سولتۇستىگىنە ورنالاسقان، تەڭىز دەڭگەيىنەن بيىكتىگى 2000 دا 3000 مەتر. بۇل كەن وتكەن عاسىردىڭ 50 ـ جىلدارىنان باستاپ اشىلعان، 1 ـ نومىردەن 9 ـ نومىرگە دەيىن ۇقساماعان كەن ۇڭگىرىنە بولىنگەن، تۋمالين، اماتسيت مول شىققان، كريستالدانۋ دارەجەسى جوعارى، ءىنجۋ ـ مارجان الەمىندە اتاعى جەر جارعان كەن ورنى ەدى.

  التاي اقپارات تورابىنىڭ ءتىلشىسى جۋ داندان بىلاي دەدى: «قىزمەتكەرلەردىڭ تۇسىندىرمەسىن تىڭداعاننان كەيىن، كوكتوعايداعى تاۋ، كەن اتاۋلىنىڭ بارىندە ءداۋىردىڭ ءىزىن باسىپ، ءاربىر ساقا كەن جۇمىسشىسىنىڭ ءون ـ بويىندا كوكتوعاي رۋحىنىڭ داۋىرلىك قۇنى سىڭگەن دەپ قارادىم. وسى رەتكى قيمىلدا، مەن اماتسيت كەن رۋداسىنىڭ ۇلگىسىن تاۋىپ الۋدان سىرت، ەڭ قىمباتتىسى رۋحاني بايلىققا قول جەتكىزدىم».

  كوكتوعاي اۋداندىق اسىل تاس، قاس تاسى، عاجايىپ تاس قوعامىنىڭ باستىعى جاڭ يۋەدۇڭ بىلاي دەدى: «وسى رەتكى قيمىلعا قاتىناسۋشىلار كوكتوعايدىڭ اسىل تاس، كەن رۋداسى، كورىنىستىك تاستارىن ەرەكشە جاقسى كوردى، بۇل كوكتوعاي اۋدانىنىڭ تاس تانۋ مادەنيەتى مەن اسىل تاس مادەنيەتىنىڭ دامۋىنا تولىق سەنىم باعىشتادى. كوكتوعاي اۋدانىنداعى كەن رۋدالارى مەن جاقۇتتاردىڭ ادامدى وزىنە باۋراۋى ونىڭ قويۋ تاريحي مادەنيەتى، اسىرەسە، اعا بۋىن كەن جۇمىسشىلارىنىڭ مەملەكەتتىڭ سىرتقى قارىزىن قايتارۋ جولىندا وراسان زور ۇلەس قوسقانىنان بولدى».

  وسىدان كەيىن، سيلى قوناقتار كورىنىسى كوركەم مەملەكەتتىك 5A دارەجەلى كورىنىس رايونى كوكتوعاي كورىنىس رايونىنىڭ اسىل تاس شاتقالىنا بارىپ، اسىل تاس ىزدەۋدىڭ تاعى ءبىر ساپارىن باستادى.

  اسىل تاس شاتقالى كوكتوعاي كورىنىس رايونى قاقپاسىنان 6 كيلومەتر قاشىقتىقتا، ۇزىندىعى 10 كيلومەتر كەلەدى، شاتقالدىڭ ىشىندە اماتسيت، تۋمالين، حرۋيستال سياقتى جاقۇتتار مول بولعاندىقتان وسىلاي اتالعان، كوكتوعاي كورىنىس رايونىنداعى جاياۋ جۇرەتىن تابيعي جىلعا. اسىل تاس شاتقالىندا شامامەن 5 كيلومەترگە تاياۋ جاياۋ جۇرگەننەن كەيىن، كوپشىلىك ءبىر اۋىزدان جاياۋ ءجۇرىپ شارشاپ ـ شالدىعۋ اسىل تاس ىزدەۋ كوڭىل كۇيىنە ىقپال ەتپەگەنىن، بۇل ءبىر رەتكى ەستەن كەتپەس كەشىرمە ەكەنىن، قيمىل اياقتاعاننان كەيىن كوكتوعايدىڭ اڭگىمەسىن كوپتەگەن ادامعا ايتۋى كەرەكتىگىن ءبىلدىردى.

  جۇڭگو كورىنىستىك تاس قوعامى بەدەرلى تاس ارناۋلى كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، جۇڭگو كورىنىستىك تاس قوعامىنىڭ ورىنباسار باستىعى ساۋ لەي تىلشىگە: «كوكتوعاي جاقسى جەر، بۇل جەردىڭ بايلىعى مول، اسىرەسە، كەن بايلىعى مول، وسكەلەڭ توڭكەرىستىك تاريحي مادەنيەتكە يە. وسى رەتكى قيمىل كوكتوعايدىڭ مول كەن بايلىعىن ايگىلەپ قالماستان، ونىڭ ۇستىنە رۋحاني جاقتان مەرەيىمىز استى. كوكتوعاي اۋدانىن، كوكتوعايدى جانە كوكتوعاي رۋحىن بۇكىل ەلگە، ءتىپتى، دۇنيە جۇزىنە ۇگىتتەۋگە بورىشتىمىز، جاۋاپكەرلىگىمىز بار» ـ دەدى.

جاۋاپتى رەداكتور : ءاننا اكىمقان قىزى