اعاجاي-التاي تورابى   ›   مادەنيەت ارناسى   ›   ونەگە

تىعىرىققا تىرەلگەندە تىڭ جول ىزدە

  1

  ادام ٴومىرى بەينە ٴبىر كىتاپ سەكىلدى،ءبىر بەتىن بىترەگەننەن كەيىن بارىپ كەلەسى بەت جازىلادى. ومىر وزگەرىپ كۇندەر وتكەن سوڭ وقىپ كورەر بولساڭ كويكى كۇيبەڭدى ۇمىتىپ كەڭىپ قالاسىڭ.

  مىناداي ٴبىر اڭگىمەنى ەستىگەم: قارت ۇستاز بەن جاس شاكىرت بىرگە تاۋدان ءتۇسىپ كەلە جاتقاندا ۇستازى: «ەگەر ءبىر ادىم العا اتتاساڭ دا، كەرى شەگىنسەڭ دە جازىم بولارجاعداي تۋىلسا قايتەر ەدىڭ ؟» دەپ سۇرايدى. شاكىرتى بوگەلمەستەن: «جاعالاۋدان جول ىزدەيمىن» دەپ جاۋاپ قايتارعان ەكەن.

  جاعالاۋدان جول ىزدەۋ، قانداي سۇڭعىلا جاۋاپ. مۇنىڭ ءمانىن بارلىق ادام بىلەدى، الايدا قيىندىققا جولىققاندا وسىنى ەسكەرمەيتىندەر جوق ەمەس.كەيبىر جاس جوعارى مەكتەپ ەمتيحانىنان وتە الماي قالعانىنا بولا سالىندىسى سۋعا كەتىپ، بولاشاقتىڭ شەكسىز مۇمكىندىگىنەن ايرىلىپ قالىپ جاتادى. شەتەلدىڭ «تارام-تارام تاعىر جولى ريمگە تۇتاسىپ جاتادى» دەيتىن ماقالى بار، مەشەۋ قالعانىڭنىڭ سەبەبىن تاپقان سوڭ بارىپ جولعا شىققان ٴجون.

  ساۋدا ساتسىزدىككە ۇشىراعاندا، نە ويلارىڭدى بىلمەي، قايراتقا قايتا مىنە الماي، قايتا باستان باستاۋعا ەش سەنىمىڭ بولمايتىن جاعداي بولادى. ٴىس جۇزىندە، ٴار رەتكى سىناقتىڭ بارلىعىنىڭ قارىمجىسى بولا بەرمەيدى، تابىسقا جەتۋدىڭ ٴوزى سان-ساناقسىز بۇراڭ جولداردى باسىپ وتكەننەن جارالادى.

  قارسى جاقتىڭ جوباسى وزىڭە تۇگەلدەي سايكەسە بەرمەيدى عوي.شاما بار وزگەرىس ەنگىزۋگە تۋرا كەلەدى، ءارى ونىڭ ناتيجەسى كەيىن كورىلمەك، مۇندايدا قۇر سوزگە الدانۋدىڭ قاجەتى جوق. تەز سىناپ كەشەۋىلدەتپەي كەسىم جاساعان ءجون.ول جوبا ۇيلەسپەيتىن بولسا، تىڭنان جول اشۋ كەرەك، ادامنىڭ زەيىنى شەكتى، جاسامپازدىعى شەكسىز بولادى.

  جول تاباندا جاتقانمەن داڭعىل جول جۇرەكتە. تۇيىق كوشەگە كىرگەنىڭىزدە ابىرجىماڭىز، ماڭايىڭىزدا شىعار ەسىك بار ما؟ سونى ىزدەڭىز. «ات سۇرىنبەي جەر تانىماس» دەگەن، سۇرىنگەن قادامنان جاڭىلعانىڭدى ءبىلىپ جول تانيسىز.

  جولدىڭ جاعاسى دا جول ەكەنىن ٴبىلۋىڭ كەرەك. ۇقساماعان جولداردىڭ كورىنىسى ٴتىپتى دە كوركەم بولۋى مۇمكىن. ادامدار ۇنەمى «تاتيعاتتىڭ تارتۋى مول» دەپ جاتادى، بۇرىلىستى بىلەتىن ادامدار قاشان دا تار جول،تايعاق كەشۋلەردەن كوركەم مەكەنگە جولعادى.

  
2

  كەيبىرەۋلەر «ٴومىر ساپارىندا جەڭىستىڭ قوس اسىلى بار، ٴبىرى العا باسۋ، ەندى ٴبىرى بۇرىلىس جاساۋ» دەيدى. العا باسۋ ٴۇشىن عالامات ەرلىك كەرەك، ال بۇرىلىس جاساۋ ٴۇشىن سەرگەك اقىل-پاراسات قاجەت.

  ٴومىر بەينە جولاۋشى. جول تۇسپەس جەردەن، اينالىپ وتسەڭ بولعانى؛ وي جەلىسىن وزگەرتىپ، ءتۇرلى تۇرعىدان ويلانا بىلگەن ءجون.

  ساباقحانادا مۇعالىم: «شاۋگىمەن سۋ قايناتىپ جاتىپ، سۋ قاينايتىن ۋاقىتتىڭ جارىمىنا كەلگەندە وتىن جەتپەي قالسا قايتۋ كەرەك؟»دەپ سۇرايدى. وقۋشىلار جارىسا سويلەپ ءارتۇرلى جاۋاپ ايتادى. بىرەۋلەر وتىن تەرىپ كەلۋ كەرەك، ەندى بىرەۋلەرى كورشىلەردەن وتىن سۇراۋ كەرەك، ال كەيبىرەۋلەر وتىن ساتىپ السا بولدى عوي دەيدى. ولاردىڭ بەرگەن جاۋابىنا رازى بولماعان مۇعالىم: «نە ٴۇشىن شاۋگىمدەگى سۋدىڭ بىرازىن توگىپ تاستاماسقا؟»دەيدى.

      ەكشەۋ قول جەتكىزۋدەن وڭاي. اقىلىڭمەن امال تابا بىلسەڭ قىسىلعان شاقتا سۋ قايناتىپ ىشۋگە، ءارى تەز قايناتىپ ىشۋگە بولادى ەكەن عوي.

  تۇرمىستادا وسىلاي بولادى. ويلامدىعا قايدا بارسادا ءورىس بار. ومىردە بۇرىلىس جاسار تالعامىڭ بولۋى كەرەك. ەجەلگى داعدىدان وزعان، قازىرگىسىنە توياتتامايتىن ادامدار عانا ٴبىر قادام الدا جۇرەدى.

  3

  كەيبىرەۋلەر قاشان دا تۇمسىعى تاسقا تيمەيىنشە ارتىنا قايتپايدى، ەسەڭگىرەپ بارىپ ەسىن جيادى، قاتە جول باسىپ جولسىزعا بەتتەۋ
ءومىردىڭ وزى ساپار ەمەس پە. بىرەۋ شاپقىلاپ بارا جاتسا، بىرەۋ اقىرىن ءجۇرىپ انىق باسادى. بارىنە سىرالعى جان جۇرۋدى دە، ايالداۋدى دا بىلەدى. جول بويىنان نە ءبىر كەرەمەتتى كورەسىڭ. العا ىلگەرلەۋگە تۋرا كەلگەندە العا تارتۋ، بۇرىلۋعا تۋرا كەلگەندە بۇرىلۋ كەرەك،استە وتە بەيعام بولماڭىز. الاڭعاسارلىقپەن شاپقان ادام الدىن عانا بىلەدى، تاۋعا سوعىلسادا توقتامايدى، وندايلاركورنىسكە كوز توقتاتىپ نەقىلسىن. 
       ءبىراز باعدارلاپ باسقا تۇرعىدان وي جۇگىرتسەڭ بولعانى، كوبىندە ويلاماعان ناتيجەگە جەتەسىڭ.
      جاقسى ٴىستى ىڭعايىنا قاراي بار ىنتاڭمەن بەرىلە ىستەڭ، قۇلىق-سۇمدىق ءۇشىن ارامتەر بولماساڭ، جانىڭ جادىراڭعى، كوڭىلىڭ توق بولادى. «جاتتىق جول جارىسقانعا جاقسى،كۇدىر جولدان دا كۇدەر ۇزبە » دەگەن ٴسوز بار. بۇرىلۋدى ۇيرەنۋ قالايشا سۇڭعىلالىققا جاتپاسىن.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • اۋا رايىنان الدىن الا مالىمەت
  • نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەنى ىشكەرىلەي تىڭعىلىقتى ورىستەتىپ، جاڭا دامۋ ۇستانىمىن دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، قۇمىلدى شينجياڭنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنىڭ ماڭىزدى ارتۋ ۇيەگىنە اينالدىرۋ كەرەك
  • جايلاۋداعى قۇمدى تاۋ كۇزدە التىن تۇسكە بويالدى
  • كۇرەس رۋحىن ساۋلەلەندىرىپ، كۇرەس قابىلەتىن كۇشەيتىپ، ”قوس 100 جىلدىق“ كۇرەس نىساناسىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا قايسارلىقپەن كۇرەس جۇرگىزۋ كەرەك