اعاجاي-التاي تورابى   ›   اقپارات ايدىنى   ›   ايماقتاعى جاڭالىقتار

ايماق ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋ رەفورماسىن ىشكەرلەي جەبەۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جەتكىزۋدەن قامال الدى

  التاي گازەتىنىڭ ءتىلشىسى مەرەي كارىباي قىزى حابارلايدى. ەمدەۋدى قامتاماسىزداندىرۋ سان مىڭ وتباسىنا، حالىق بۇقاراسىنىڭ دەنساۋلىعىنا، باقىتىنا سايادى. مەملەكەت جاڭا ءبىر كەزەكتى قۇرىلىم رەفورماسى بارىسىندا ەمدەۋدى قامتاماسىزداندىرۋ مەكەمەسىن قۇرىپ، پارتيا مەن مەملەكەتتىڭ حالىق تۇرمىسىنا جانە ەمدەۋدى قامتاماسىزداندىرۋ قىزمەتىنە بولعان وسكەلەڭ ءمان بەرۋىن تولىق ايگىلەدى. بيىل 2 ـ ايدا، ايماقتىڭ ەمدەۋدى قامتاماسىزداندىرۋ مەكەمەسى رەسمي ۋيۆەسكا اسىپ قۇرىلىپ، ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋ رەفورماسىن ىشكەرىلەي جەبەۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جەتكىزۋدىڭ اتويشى قوسىنىنا اينالدى. 7 ـ ايدىڭ 23 ـ كۇنى ءتىلشى ايماقتىق ەمدەۋدى قامتاماسىزداندىرۋ مەكەمەسىنەن مىنانى ۇعىستى: قازىرگە دەيىن ايماق بويىنشا ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋعا قاتىناسقاندار سانى 554 مىڭ 700 ادام ـ رەتكە جەتىپ، قامسىزداندىرۋعا قاتىناسۋ مولشەرى %95 تەن اسقان. مۇندا، ارحيۆ تۇرعىزىلىپ، كارتوچكالاندىرىلعان كەدەي، قيىنشىلىعى بار جان سانىنىڭ قامسىزداندىرۋعا قاتىناسۋ مولشەرى %100كە جەتىپ، ارحيۆ تۇرعىزىلىپ، كارتوچكالاندىرىلعان كەدەي، قيىنشىلىعى بار جان سانىنىڭ نەگىزگى ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋعا قاتىناسۋىن جاپپاي قامتۋ، قامتاماسىزداندىرۋدى جاپپاي قامتۋدى جۇزەگە اسىردى.

  بۋرىلتوعاي اۋدانى جەتارال قالاشىنىڭ تۇرعىنى شاۋەن جوتاي ۇلى ارحيۆ تۇرعىزىلىپ، كارتوچكالاندىرىلعان كەدەي وتباسى، نەسەپپەن ۋلانۋ ناۋقاسىنا شالدىققان، 6 جىلدان بەرى شيپاحاناعا ءار ۋاقىت جاتىپ قان سۇزدىرىپ كەلەدى. تاياۋدا، ول تاعى بۋرىلتوعاي اۋداندىق حالىق شيپاحاناسىنا جاتتى، ەمدەۋ اقىرلاسقاننان كەيىن، ەمدەۋ اقىسىن ەسەپتەتكەندە 18 مىڭ يۋاننان استى، دەسە دە بالنيسادان شىعۋ ٴراسمياتىن ٴبىتىرۋ بارىسىندا ول 600 يۋان عانا تولەپ، قالعان اقشاسى نەگىزدىك ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋ، سالماقتى اۋرۋدى ەمدەۋ قامسىزداندىرۋ، ەمدەۋدەگى قۇتقارۋ، كومەك بەرۋ قاتارلى ءبىرسىپىرا ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋ تۇرلەرى جاعىنان تولەنىپ كەتتى.

  شاۋەن تىلشىگە بىلاي دەدى: «بالنيساعا جاتقان كەزدە كەپىل اقشا تاپسىرمادىق، الدىمەن الاڭسىز ەمدەلدىك، ەمدەۋ ارقىرلاسىپ، ەسەپ جاسايتىن كەزدە دە ۇقساماعان تاراۋلارعا شاپقىلاپ ەسەپتەن كوتەرىپ اۋرە بولمايتىن بولدىق، بىرنەشە مينۋتتا ـ اق ەسەپتەن كوتەرەتىن بولەگى، ءوزىڭ تولەيتىن بولەگى ءبارى بىتەدى. پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ ابزال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قازىر الاڭسىز ەمدەلەتىن بولدىق».

  ءتىلشى مىنانى ۇعىستى، جىل باسىنان بەرى، ايماق نازاردى«ەكىدەن تارىقتىرماۋ، ءۇشتى قامتاماسىز ەتۋ»نىساناسىنا شوعىرلاندىرىپ، ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋ ارقىلى كەدەيلىكتى دالمە ـ ءدال سۇيەمەلدەۋ قىزمەتىن ويداعىداي يگەرىپ، كەدەي، قيىنشىلىعى بار جان سانىنىڭ ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەپ، كەدەي، قيىنشىلىعى بارلاردى ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋ جاعىندا بەيىمدەلۋ ساياساتىن ورتاعا قويىپ، 1 ـ دارەجەلى جانە اۋدان، قالانىڭ 2 ـ دارەجەلى نەگىزدىك ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋداعى بالنيساعا جاتقاندا العاشقى تولەيتىن ولشەمىن%50 كە تومەندەتىپ، 2 ـ دارەجەلىدەن جوعارى(2 ـ دارەجەلى قامتىلادى)ەسەپتەن كوتەرۋ سالىستىرماسىن 5 پايىز جوعارلاتۋمەن بىرگە،سالماقتى اۋرۋدى ەمدەۋ قامسىزداندىرۋى كەدەي، قيىنشىلىعى بارلارعا قاراي ساياساتتىق جاقتان بەيىمدەلىپ، العاشقى تولەۋ ولشەمىن %50تومەندەتىپ، ءار قايسى بولەكتەردەگى ەسەپتەن كوتەرۋ سالىستىرماسىن 5 پايىز جوعارلاتتى.

  ءتىلشى تاعى مىنانى بايقادى. شاۋەن سياقتى كەدەي، قيىنشىلىعى بار وتباستارىنىڭ ەمدەۋ قامسىزداندىرۋ قاراجاتىن تاپسىرۋ،شيپاحاناعا جاتىپ ەمدەلۋ، بالنيسادان شىعۋ ەسەبىن جاساۋ، سوزىلمالى ناۋقاستارعا ءدارى پايدالانۋ قاتارلىلاردىڭ بارلىعىندا ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋ ساياساتىنان يگىلىكتەندى.

  ايماق نەگىزدىك ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋ، سالماقتى ناۋقاستاردى ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋ جانە ەمدەۋدەگى قۇتقارۋ، كومەك بەرۋدەي 3 جەلىدەن جازباي، ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋ قاراجاتىن تاپسىرۋ باسقىشىندا، اقى تاپسىرۋ قوسىمشا قاراجات ولشەمىن بىرلىككە كەلتىرىپ، ەرەكشە قيىنشىلىعى بارلاردىڭ ەمدەۋ قاراجاتىنا تولىعىمەن كومەك بەرسە، اۋىل ـ قىستاقتارداعى ارحيۆ تۇرعىزىلىپ، كارتوچكالاندىرىلعان كەدەي، قيىنشىلىعى بار جان سانىنا %50تىك ولشەم بويىنشا قوسىمشا قاراجات بەرىپ، قامسىزداندىرۋعا قاتىناسۋ قاراجاتىنا قارجىلاي كومەك بەرۋدى ەمدەۋ جاعىنداعى قۇتقارۋ، كومەك بەرۋ ارناسى ارقىلى بىرتىندەپ شەشتى؛ ەمدەۋ ەسەبىن جاساۋ بۋىنىندا،«ءبىر ورىندا»دەر كەزىندە ەسەپ جابۋدى جاپپاي تياناقتاندىرىپ، اۋدان وڭىرىندەگى ءار قايسى كورسەتىلگەن ەمدەۋ قۇرىلىمدارى نەگىزدىك ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋ، سالماقتى اۋرۋدى قامسىزداندىرۋ، ەمدەۋدەگى قۇتقارۋ، كومەك بەرۋ قاتارلى«ءبىر ورىندا ەسەپ جابۋدى»جۇزەگە اسىردى؛ ايماق، اۋدان دارەجەلى كورسەتپەلى ەمدەۋ قۇرىلىمدارىنان 23ى(2 ـ دارەجەلى، 3 ـ دارەجەلى شيپاحانا)، اۋىل، قالاشىق ەمدەۋ ورىندارىنان 59ى(الەۋمەتتىك ەمدەۋگە قىزمەت وتەۋ ورتالىعىن قامتيدى)،قىستاقتاعى ۇكىمەت قۇرعان 510 ەمدەۋ ورىندارى دا ارحيۆ تۇرعىزىلىپ، كارتوچكالانعان كەدەي، قيىنشىلىعى بار جان سانىنىڭ ەمدەۋ قاراجاتىن «ءبىر ورىندا»تىكە ەسەبىن جابۋدى جۇزەگە اسىردى.

  سالماقتى اۋرۋدى قۇتقارۋداعى اينالىمدى قوردى ءتۇيىندى، ويداعىداي اتقارۋ ـ ايماقتىق پارتكومنىڭ كەڭەيتىلگەن ماجىلىسىندە تۇراقتاندىرىلعان«حالىق تۇرمىسىنا ساياتىن 8 ناقتى ءىستىڭ»ءبىرى، ايماق ءبىر تۇتاس قۇرعان، 10 ميلليون يۋاندىق قورى ايماق جاعىنان توپتالسا، ءبىر ميلليون يۋاندىق قور اۋداندار(قالا)جاعىنان توپتالادى. بۇل قور نەگىزىنەن قالا، قالاشىق جۇمىسشى ـ قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋى جانە قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋىنا قاتىناسقاندارىنا قاراتىلۋمەن بىرگە، ەمدەۋ قامسىزداندىرۋى قاراجاتىن ۋاقىتىندا تاپسىرعان قامسىزداندىرۋعا قاتىناسۋشىلار، سالماقتى ناۋقاستاردى قۇتقارۋدىڭ اينالىم قورىنان الدىن ـ الا قارىز الۋىنا بولادى.

  سالماقتى اۋرۋعا شالدىققاندار مەن باسقا جەرگە بارىپ داۋالانعانداردىڭ سول جەردە ەسەپ جابۋىنا قولايلىلىقتار جاراتۋ ءۇشىن، ايماقتىق ەمدەۋدى قامتاماسىزداندىرۋ مەكەمەسى مەملەكەتتىڭ ولكە اتتاپ باسقا جەردە ەمدەلۋ ەسەپ جابۋ تەكشەسىنە ەنگىزىلگەن ەمدەۋ قۇرىلىمدارى سانىن جالعاستى كەڭەيتىپ، مەملەكەتتىڭ ولكە اتتاپ باسقا جەردە ەمدەلۋ ەسەپ جابۋ تەكشەسىنە ەنگىزىلگەن كورسەتپەلى ەمدەۋ قۇرىلىمدارى 104 جەتىپ،ەسەپ جابۋ تەكشەسىنە ەنگىزىلۋ مولشەرى %88 كە جەتتى؛باسقا جەردە ەمدەلگەندەر مەن جوتكەلگەن ناۋقاستاردان مەملەكەتتىڭ باسقا جەرلەردە ەمدەلۋ، ەسەپ جابۋ تەكشەسىنە ەنگىزىلگەن 15 مىڭنان استام كورسەتپەلى ەمدەۋ قۇرىلىمدارى باسقا جەردە ەمدەلۋ ەسەبىن تىكە جاباتىن بولدى.

  ايماقتىق ەمدەۋدى قامتاماسىزداندىرۋ مەكەمەسى پاتگرۋپپاسىنىڭ شۋجيى چيان جىجياڭ بىلاي دەدى:« ەمدەۋدى قامتاماسىزداندىرۋ مەكەمەسى ـ قۇرىلىم رەفورمانىڭ تۋىندىسى، ءتۇيىنى ەمدەۋدى قامسىزداندىرۋدا، بارلىق قىزمەتتىڭ شىعار ءتۇيىنى مەن تابان تىرەر تياناعى بۇقارا ءۇشىن قىزمەت وتەپ، بۇقاراعا پايدا جەتكىزۋ. سوندىقتان، قىزمەت ءتۇيىنىمىز ەمدەۋ قامسىزداندىرۋىنا قاتىناسقان بۇقارانىڭ اۋرىن كورسەتە الۋىن، ەمدەلۋىن قامتاماسىزداندىرىپ، ەمدەۋدى قامتاماسىزداندىرۋ ءتۇزىمى جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ،«رەفورمانى يگەرۋدى»تەرەڭدەتىپ، ەمدەۋ قۇرىلىمدارىنىڭ قامتاماسىزداندىرۋ قىزمەتىنىڭ ءۇرتىس ورنىقتىعى بولۋىنا كەپىلدىك ەتىپ، ەمدەۋدەگى قۇتقارۋ، كومەك بەرۋ جانە ءدارى ـ دارمەك، ەمدەۋگە قىزمەت وتەۋ نىساندارى باعاسىن باسقارۋ قاتارلى فۋنكتيسالىق بايلانىستىرۋ قىزمەتىن ويداعىداي يگەرىپ، بايلىقتى پايدالانىلۋ ونىمدىلىگىن اناعۇرلىم جوعارلاتۋ بولىپ تابىلادى.

  ايماقتىق ەمدەۋدى قامتاماسىزداندىرۋ مەكەمەسى قۇرىلعاننان بەرى، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ«جان ساقتاۋ اقشاسىنىڭ»حاۋىپسىز اينالىمعا ءتۇسۋىن قامتاماسىزداندىرىپ، ۇيلەسىمسىز شىعىندى ازايتۋ ءۇشىن، ارناۋلى وڭاۋ، رەتكە سالۋ قيمىلىن كوپ رەت ورىستەتىپ، ءتۇرلى الدامشىلدىقتارعا قاتاڭ سوققى بەرىپ، قوردىڭ حاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ ۇگىت ايى قيمىلىن باستاپ، بوستىقتى تولتىرۋ، باقىلاپ ـ باسقارۋدى كۇشەيتۋ، قاتاڭ جازا قولدانىپ، ءبىر جايلى ەتۋ، قاتاڭ سەس كورسەتۋ ماقساتىنا جەتىپ، كورسەتىلگەن ەمدەۋ،ءدارى ـ دارمەك قۇرىلىمدارى مەن قامسىزداندىرۋعا قاتىناسقانداردىڭ زاڭدىق تانىمىن كۇشەيتىپ، ەمدەۋ قامسىزداندىرۋى قورىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن سانالى قورعايتىن تاماشا راي جاراتتى. قازىرگە دەيىن، كورسەتىلگەن ەمدەۋ، ءدارى ـ دارمەك ورگاندارىنان جينى 252 سىنە تەكسەرۋ جۇرگىزىپ، 25 ىن ءبىر جايلى ەتىپ، كورسەتىلگەن 13 ەمدەۋ قۇرىلىمدارىمەن الدىن ـ الا كەڭەسىپ، ەمدەۋ قامسىزداندىرۋىنا قىزمەت وتەيتىن 24 ورىندى ۋاقىتشا توقتاتىپ، رەتكە سالىپ، تۇزەتۋ ۇقتىرۋ حاتىنان 25ىن ءتۇسىرىپ، ەرەجەگە قايشى 192 مىڭ500 يۋان قارجىنى تەكسەرىپ قايتارىپ الدى.

  ايماقتىق ەمدەۋدى قامتاماسىزداندىرۋ مەكەمەسى جاڭادان قۇرىلعان تاراۋ بولا تۇرا حالىق بۇقاراسىنىڭ ەمدەلۋ قاجەتسىنۋىن ءونىمدى قامتاماسىزداندىرىپ، ەمدەۋ، ءدارى ـ دارمەك اقىسى اۋىرتپالعىن جەڭىلدەتىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ دەنساۋلىق دەڭگەيىن جوعارلاتۋدا ماڭىزدى مانگە يە. چيان جىجياڭ بىلاي دەدى: كەلەسى قامداعى قىزمەتتە، مەكەمەمىز حالىق بۇقاراسىنىڭ كۇن سايىن ارتىپ وتىرعان ەمدەۋدى قامتاماسىزداندىرۋ جانە دەنساۋلىق جاقتاعى باقىت كورسەتكىشى تالابىن ۇزدىكسىز قاناعاتاندىرىپ، اناعۇرلىم تىنىش، كورىكتى، باقىتتى، جاڭا التاي قۇرۋدى پارمەندى ەمدەۋ قامتاماسىزداندىرۋىمەن قامدايدى».

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  •  «ەر جۇرەكتىلەردىڭ تاسى»— تەڭىز كوك جاقۇتى
  • ءبىر اپتالىق اۋا رايىنان الدىن الا مالىمەت
  • تارباعاتاي ايماعىنىڭ 22-كەزەكتى اقىندار ايتىسى ءوز مارەسىنە جەتتى
  • 2019-جىلعى قۇربان ايت دەمالىسى تۋرالى ۇقتىرۋ