اعاجاي-التاي تورابى   ›   اقپارات ايدىنى   ›   ايماقتاعى جاڭالىقتار

باقىتبەكتىڭ كوكتوعايعا دەگەن توڭكەرىستىك سۇيىسپەنشىلىگى

  التاي گازەتىنىڭ ءتىلشىسى ياڭ ۋەيشۋان حابارلايدى.

  كوكتوعاي 3 ـ ءنومىرلى كەن قۇدىعى ەلىمىزدەگى ەڭ ۇلكەن سيرەك كەزدەسەتىن مەتال كەن قامباسى، كەزىندە جاڭا جۇڭگو قۇرۋعا وسكەلەڭ ۇلەس قوسىپ، «ەڭبەكشىل، قاجىرلىلىقپەن كۇرەسۋ، قالتقىسىز ۇلەس قوسۋ، وتانعا داڭق الىپ بەرۋدەي» كوكتوعاي رۋحىن تۋىنداتىپ، توڭكەرىستىك گەننىڭ شينجياڭ اتىرابىنداعى جاندى بەينەسىن ايگىلەدى.

  بۇگىنگى كۇندە، شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە، كوكتوعاي حالقى ەكپىندەي العا تارتىپ، تاعى دا تىڭ داستان جازدى، كوكتوعاي 5A دارەجەلى كورىنىس رايونى، دۇنيە جۇزىلىك گەولوگيا باقشاسى، جۇڭگوداعى تاريحي مادەنيەتتەگى ايگىلى قالاشىق بولىپ قۇرىلىپ، ايگىلى ساياحات رايونىنا اينالدى.

  بيىل 60 جاستاعى باقىتبەك جاسىمقان ۇلى كوكتوعايدا تۋىلىپ، وسى جەردە وسكەن، ول 20 نەشە جىل ۋاقىت جۇمساپ، 1000 عا جۋىق كوكتوعايمەن قاتىستى كونە بۇيىمداردى جيناپ، بيىل 1 ـ ايدا جيناعان بارلىق كونە بۇيىمدارىن كەن رايون كورمە سارايىنا سيلاۋ بەكىمىنە كەلەدى. باقىتبەك جاسىمقان ۇلى ءسىرا، كىم؟ ول نە ءۇشىن بۇلاي ىستەيدى؟

  1978 ـ جىلى باقىتبەك جاسىمقان ۇلى وتانعا ۇلەس قوسۋ ۇستانىمىمەن داڭقتى تۇردە جۇڭگو ازاتتىق ارمياسىنا قابىلدانىپ، تۇتاس ايماق بويىنشا 1 ـ توپتاعى ءارى ەڭ سوڭعى توپتاعى از ۇلت پاراچوتشى اسكەرى بولادى. اسكەري قوسىنداعى 3 جىلدا باقىتبەك قاجىرلىلىقپەن كۇرەس جۇرگىزۋ، جاپا شەگۋدەن تايسالماۋ، پارتياعا ادال بولۋ، تاباندى دا مۇقيات بولۋداي تاماشا ءمورالدىق قاسيەتىن ايگىلەدى. 1982 ـ جىلى باقىتبەك اسكەري ساپتان بوساعاننان كەيىن، اناسى وعان 4 پارشا قاعاز بەرەدى، بۇل قاعاز جەكە ـ جەكە باقىتبەكتىڭ باستاۋىش، ورتالاۋ، تولىق ورتا مەكتەپتەن وقۋ تاۋىسقان كىنەشكاسى مەن اسكەرگە قابىلداۋ ۇقتىرۋ حاتى ەدى. بۇلاردى كورگەن باقىتبەك كونە بۇيىمداردى ساقتاۋدىڭ تاريحتى تاعى ءبىر رەت كوز الدىعا اكەلەتىندەي رولى بار ەكەندىگىن سەزىنەدى. سوڭىنان، باقىتبەك ءوزىنىڭ وقۋ كەزىندەگى سيلىق، كىنەشكالارىن، اسكەردە تۇرعان كەزدەگى وقىعان كىتاپ ـ گازەتتەرىن ءبىر ـ بىرلەپ ساقتاي باستايدى.

  باقتبەك شينجياڭ ءتۇستى مەتال كوكتوعاي قۇرىلىس ينجەنەريا سەرىكتەستىگنە قىزمەتكە ورنالاستىرىلادى، ول بۇل جەردە تابانى كۇرەكتەي 17 جىل قىزمەت ىستەدى. وسى 17 جىلدا، قانداي قىزمەت بولسادا شوگەلدىكپەن ىستەپ كەلدى؛ اۋىر حاۋىپ ـ حاتەر بولسا، اعالاپ العا شىعىپ، قاتەردەن قورىقپايتىن، ەرجۇرەك، قايسار اسكەرلىك ستيلدى ساۋلەلەندىردى.

  1999 ـ جىلى، سەرىكتەستىكتە قۇرىلىم رەفورماسى جۇرىلىپ، كوپ ساندى قىزمەتكەرلەر ۇرىمجى، فۋكاڭ قاتارلى جەرگە ءبولىندى، سول كەزدە سەرىكتەستىكتىڭ بايلانىس باسقارماسىنىڭ ورىنباسار ديرەكتورى بولعان باقىتبەك كوكتاعايدا قالۋدى تالاپ ەتتى، بۇل كەز ءارى باقىتبەكتىڭ كونە بۇيىمداردى جيناۋداعى قاۋىرت كەزىنە اينالدى. ول كەزدە، كوپتەگەن قىزمەتكەرلەر كوكتوعايدان كەتكەندە، كوپ مولشەردەگى كونە بۇيىم، كونە بەلەت ـ كۋالىك، كونە گازەت ـ جۋرنالداردى تاستاپ كەتەدى، باقىتبەك كوپشىلىكتىڭ تاستاپ كەتكەن بۇيىمدارىنىڭ اراسىنان ساقتاۋ قۇنى «اسىلدى» ىزدەدى. كەيدە باسقالار ونى مازاقتاعاندىقتان، ول كۇندىز كوزدەگەن بۇيىمىن تالداپ قويىپ، كەشتە كەلىپ الىپ كەتەدى دە، جەر استى بولمەسىنە الىپ بارىپ جۋىپ- سۇرتىپ تازالاپ، رەتىمەن تىزىپ قويادى. بىرتە ـ بىرتە ۇيىندەگى ساقتاعان بۇيىمدارى بارعان سايىن مولايىپ، كونە بۇيىم ساقتاۋدىڭ توتەنشە ءماندى ەكەندىگىن سەزىندى، اۋەلى كەيبىر بۇيىمداردى ەلدەن ساتىپ الاتىن، نەمەسە ۇيىندەگى جاڭا ءۇي جيعازدارىنا كونە ءۇي جيعازدارىن ايرباستايتىن بولدى.

  باقتبەك بىلاي دەدى: «ول كەزدە كوپتەگەن ادامدار مەنى تۇسىنبەي، ۇيىڭە ەلدەن قالعان ەسكى ـ قۇسقىنى جيىپ الىپ قايتەسىڭ ونى دەدى، الايدا، مەنىڭ كونە بۇيىمدەردى ساقتاۋ بەكىمىم بارعان سايىن ارتا ءتۇستى، ۇيتكەنى بۇل بۇيىمداردىڭ بىرنەشە ۇرپاق ادامداردىڭ كوكتوعايدى قۇرۋ ايعاعى ەكەندىگىن بىلەمىن، بۇل بۇيىمدار قاراساڭىز قاراپايىم بولعانىمەن، مەنىڭ نازارىمدا بۇنىڭ بارلىعى كوكتوعايلىقتاردىڭ توڭكەرىستىك وردەنى سانالادى».

  باقتبەكتىڭ ساقتاعان بۇيىمدارىنىڭ ىشىندە، ۇلكەنى پيانينو، اعاش ساندىق، ۆەلەسيپد، مەكەمە ورىن بەلگى تاقتاسى بولسا، كىشى ءتۇرلى بەلەت ـ شەك، ينە ـ جىپكە دەيىن بار.

  مىڭعا جۋىق ساقتالعان بۇيىمنىڭ اراسىندا باقتبەككە ەڭ ۇلكەن اسەر قالدىرعانى كشكەنتاي ءبىر بالعا. ول بىلاي دەدى: «بۇل بالعا كەزىندە كوكتوعايلىقتاردىڭ ۇيىندە كەم بولسا بولمايتىن قۇرالدىڭ ءبىرى، كەن قىزمەتكەرلەرى وسى بالعامەن زامار تاستى ەپپەن قاعىپ تۇسىرەتىن، اۋەلى، وسى بالعانىڭ ارقاسىندا، قازىرگى 3 ـ ءنومىرلى كەن قۇدىعى بولدى دەۋگەدە بولادى».

  باقىتبەك بىلاي دەدى: «كوكتوعايدىڭ تاريحىن قازبالاعان سايىن ادامدى تاڭ قالدىرادى، ول ءبىزدىڭ ەڭبەك وردەنىمىز بولىپ قالماستان، ءار ۇلت حالقىنىڭ ءومىر مەن ولىمدە بىرگە بولىپ، تابان ەت ماڭداي تەرى جانە ىستىق قانىمەن قۇرعان جۇڭگو رۋحى، مەنىڭ ساقتاعان بۇل بۇيىمدارىم كوكتوعايدىڭ ىقشامدالعان ءبىر كورىنىسى عانا دەۋگە بولادى. مەن ىستىق ىقىلاس جانە ادال نيەتىممنە ۇرپاقتار مەن ەكسكورتسيالاي كەلگەن ساياحاتشىلارعا كوكتوعاي 3 ـ ءنومىرلى كەنى مەن وسى كونە بۇيىمداردىڭ اڭگىمەسىن ايتىپ بەرىپ، كوكتوعايدىڭ وزگەرمەس سەزىمىن ءتىپتى دە كوپ ادامعا ۇعىندىرامىن».

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • جازعى كۇننىڭ كورىنىستەرى سىزعان سۋرەتتەي
  • پارتيا مەن مەملەكەتتىڭ قۇرىلىم رەفورماسىنىڭ جەتىستىكتەرىن بەكەمدەپ، مەملەكەتتى جونگە سالۋ جۇيەسى مەن جونگە سالۋ قابىلەتىن وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتۋ كەرەك
  • پارتيانىڭ مەيىرىن جىرلاۋ
  • اۆتونوميالى رايوننىڭ جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 98 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جانە ماداقتاۋ - سيلاۋ جينالىسى سالتاناتپەن اشىلدى