اعاجاي-التاي تورابى   ›   اقپارات ايدىنى   ›   ايماقتاعى جاڭالىقتار

كادىمگى قارا سابىن، بىلگەنگە سارا سابىن

  التاي گازەتىنىڭ تىلشىلەرى ساعىنبەك رابات ۇلى مەن سالتانات ماعزات قىزى حابارلايدى. جۇڭحۋا قورشاعان ورتانى قورعاۋ قور قوعامى، جۇڭگو كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قور قوعامى جانە قاتىستى اقپارات ورىندارىنىڭ تىلشىلەرىنەن ۇيىمداسقان 10 ادامدىق «قورشاعان ورتانى قورعاۋدىڭ اتويشى جوسپارىن» تەكسەرۋ گرۋپپاسى تاياۋدا، شىڭگىل اۋدانى شاعانعول اۋىلىنىڭ جامبىتاس قىستاعىنا بارىپ شينجياڭ تاۋ ـ سۋ ورتاسىن قورعاۋ جانە باياندى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ «التاي تاۋى ەكى وزەن قاينارى قورىق رايونىنىڭ توڭىرەگىندەگى الەۋمەتتىك اۋماقتا قارا سابىن بۇلعاۋ ارقىلى كىرىس كىرگىزۋ جانە الەۋمەتتىك اۋماق كاسىبىن دامىتۋ جوباسىنا» تەكسەرۋ جۇرگىزدى.

  تەكسەرۋ اڭگىمە جيىنىن اشۋ، جۇمىس باسىن كورۋ جانە قىستاق تۇرعىندارىمەن پىكىر الماستىرۋ فورماسىمەن ءجۇرىلدى. اڭگىمە جيىنعا شاعانعول اۋىلىنىڭ باسشىسى، قىستاقتا تۇراتىن قىزمەت اترەتىنىڭ مۇشەلەرى، التاي تاۋى ەكى وزەن قاينارى قورىق رايونىن باسقارۋ مەكەمەسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى، قىستاق تۇرعىندار كوميتەتىنىڭ مۇشەلەرى جانە قارا سابىن بۇلعاۋ گرۋپپاسىنىڭ جاۋاپتىلارىن قامتىعان 50 نەشە ادام قاتىناستى.

  اۋىل باسشىسى شاعانعول اۋىلى مەن جامبىتاس قىستاعىنىڭ نەگىزگى جاعدايىن تانىستىرۋمەن بىرگە، اۋىلدىق ۇكىمەتتىڭ نىساندى، جامبىتاس قىستاعىنىڭ جاڭا ونىمدەردى اشۋ جانە دامىتۋ جوباسىن قولدايتىنىن ءبىلدىردى، سونداي ـ اق قارا سابىن بۇلعاۋ نىسانىن اشۋ، سيىر، قوي قاتارلى مالدىڭ مايىن كادەگە جاراتۋ، مال باسىن ازايتىپ ەكولوگيالىق ورتاعا تۇسەتىن قىسىمدى باسەڭدەتۋ، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ كىرىسىن ارتتىرۋ جاقتارىندا نىساندى اتقارۋدىڭ قاجەتتىلىگىن تۇسىندىرسە؛ التاي تاۋى مەملەكەت يەلىگىندەگى ورماندى باسقارۋ مەكەمەسىنىڭ باس ينجەنەرى، قىستاقتا تۇراتىن قىزمەت اترەتىنىڭ باستىعى، ءبىرىنشى شۋجيى يىن چيڭجياڭ ساپ تابيعي ءونىم ـــ قارا سابىندى بۇلعاۋعا قاجەتتى وسىمدىك بايلىعىنىڭ جەرگىلىكتى ورىندا مول ەكەنىن، ياعني 1000 تۇرلىدەن استام ءدارى شوپتەن پايدالانىپ جەلىلەس ءونىم وندىرۋگە، سونداي ـ اق ءداستۇرلى مادەنيەتكە مۇراگەرلىك ەتىپ، قورعاۋ مەن دامىتۋدى ءوزارا ۇشتاستىرىپ، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ كىرىسىن ارتتىرۋعا بولاتىنىن ايتا كەلىپ، ايەلدەر قاۋىمىنان يدەيانى ازات ەتىپ، قوعامعا ىشكەرىلەي ارالاسۋدى ءۇمىت ەتتى.

  اڭگىمە جيىنىندا ۋاڭ يان مۇعاليما نىساندى اشۋ بارىسىن تانىستىرسا؛ مامان ـ وقىمىستى جاۋ شۋشيان نىساندى الداعى كۇندە دامىتۋ وي جەلىسىن ورتاعا قويدى. قارا سابىن بۇلعاۋ گرۋپپاسىنىڭ ۋاكىلى مونتاي مەن قاميلا وزدەرىنىڭ قارا سابىن بۇلعاۋ جونىندەگى اڭگىمەلەرىن بايانداپ، سابىننىڭ تۇرمىستارىنا الا كەلگەن وزگەرىستەرىنە ايالدادى. جيىننان كەيىن تەكسەرۋ گرۋپپاسى قارا سابىن بۇلعايتىن ەكى گرۋپپانى، وتباسىلىق قوناقجايدى، كەستەشىلىك كووپەراتيۆىن جانە «تاۋباۋ» دۇكەنىن تەكسەرىپ، قىستاق تۇرعىندارىمەن شىنايى پىكىر الماستىرىپ، قارا سابىندى بۇلعاۋ، قوراپتاۋ، توراپتا ساتۋ ارناسى جانە ەكولوگيالىق ساياحاتتى دامىتۋ قاتارلىلاردى تاپتەشتەي ۇعىستى.

  جامبىتاس قىستاعىنا قاراستى ەگىندىبۇلاق تابيعي قىستاعىنداعى قارا سابىن بۇلعاۋ گرۋپپاسىنىڭ مۇشەسى قاميلا باتىرقان قىزى: «تابيعي ءونىم قارا سابىن حالقىمىز سوناۋ ەرتەدە تاپقىرلاعان ىستەتۋگە قولايلى، بەلگىلى ەمدىك رولى بار، ۇرپاقتان ـ ۇرپاققا جالعاسقان بەيزاتتىق مادەني مۇرامىزدىڭ ءبىرى. قىستاعىمىزداعى قارا سابىن بۇلعاۋ قوسىنىندا 60 تان استام ادام بار، جامبىتاس گرۋپپاسى جانە ەگىندىبۇلاق گرۋپپاسى بولىپ ەكىگە بولىنەدى. قىستاعىمىزعا التاي تاۋى مەملەكەت يەلىگىندەگى ورماندى باسقارۋ مەكەمەسىنەن تۇسكەن قىزمەت اترەتى مەن ەكى وزەن قاينارى قورىق رايونىن باسقارۋ مەكەمەسىنىڭ قولداپ ـ قۋاتتاۋىندا، ۇزاق ۋاقىتتان بەرى ارمانداعان جوبامىز ىسكە اسىپ، از دا بولسا اقشا تاۋىپ، مال سانىن ىقشامداپ، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋعا شامامىزدىڭ كەلىسىنشە ۇلەس قوستىق. ال، قارا سابىننىڭ باستى شيكىزاتى ساقاردى 8 ـ ايدا الابوتانىڭ ۇرىعى تۇسكەننەن كەيىن ورىپ، كەپتىرىپ ورتەپ كۇلگە اينالدىرىپ، سۋىعاننان كەيىن قازانعا سالىپ، سۋ قۇيىپ قايناتىپ، جاراقسىز كۇل استىنا شوگىپ، تۇنباعا اينالعاننان كەيىن قازاندى وتتان ءتۇسىرىپ سۋىتىپ الامىز. بۇل ساقار دەلىنەدى، الىنعان وسى ساقاردى مايمەن ارالاستىرىپ قارا سابىن بۇلعايمىز، سونداي ـ اق قارا سابىننىڭ بوگدە ءيىسىن جوعالتۋ ءۇشىن ارشا، قالامپىر جانە جالبىزدىڭ سۋىن قوسىپ، ارنايى جاسالعان قالىپپەن قۇيىپ، قورابىنىڭ سىرتىنا ‹ءۇش بۇلاق قارا سابىنى› دەگەن ماركا شاپتادىق. الداعى كۇندە قارا سابىندى ۇلكەن قالا بازارىنا سالساق دەگەن ويىمىز بار، قول ۇشىن بەرگەن مەكەمە ـ ورىندار مەن جەكەلەرگە شىنايى راقىمەت ايتامىز» ـ دەدى ءدان ريزالىعىن بىلدىرە.

  ريزا تاسقىن (حۇڭۋي) قىزى: «قارا سابىنعا قاتىستى بۇل اڭگىمە جامبىتاس قىستاعىنداعى مونتاي دەگەن اپامىزدىڭ ءبىر تال قارا سابىنىنان باستالىپتى. مەن قازىر شينجياڭ تاۋ ـ سۋ ورتاسىن قورعاۋ جانە باياندى دامىتۋ ورتالىعىندا نىسان سايكەستىرۋشى بولىپ جۇمىس ىستەيمىن، بۇل ورتالىقتىڭ كەڭسەسى ۇرىمجىدە تۇرادى، جاۋاپتىسى ياڭ شۋحۇي دەگەن مۇعالىم. جامبىتاس التاي تاۋى ەكى وزەن قاينارى قورىق رايونى ىشىندەگى قىستاق بولعاندىقتان، الگىندە ايتقان ياڭ شۋحۇي مۇعالىم جامبىتاسقا بارىپ ءجۇرىپ مونتاي اپامىزبەن تانىسىپ قالىپتى. بۇل ورتالىقتىڭ ءتۇپ ماقساتى ەكولوگيالىق ورتانى قورعاپ، باياندى دامۋدى ىسكە اسىرۋ. جامبىتاس قىستاعى مال شارۋاشىلىعىن نەگىز ەتەدى، باستى كىرىسى مال باعۋدان كەلەدى، جامبىتاس قىستاعىنىڭ نەگىزگى جايلاۋى ۇشكول، مال باسىنىڭ ارتۋىمەن جايلىمنىڭ تۇياق كەستى بولۋ جاعدايى جارىققا شىققان. سونىمەن، بۇل ورتالىق التاي تاۋى ەكى وزەن قاينارى قورىق رايونىمەن بىرلىكتە قايتكەندە ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋعا بولادى ماسەلەسىنە باس قاتىرىپ، ‹قىستاق تۇرعىندارىنىڭ كىرىسى بىردەن ـ ءبىر مال باعۋدان كەلسە، ولاردى باسقالاي كاسىپكە ويىستىرىپ، ءبىر يۋان بولسا دا اقشا تابا الاتىن مۇمكىندىككە يە ەتسەك، ءبىر باس بولسا دا مالدى از باعار ەدى› دەگەن ويمەن كومىلىپ قالعان قارا سابىن بۇلعاۋ كاسىبىن وركەندەتىپ، قىستاقتاعى ايەلدەر قاۋىمىن اتتانىسقا كەلتىرىپ وتباسى كىرىسىن ارتتىرامىز دەپ جۇمىس باستاپتى. كەيىن كەلە قارا سابىن بۇلعاۋعا كوپتەگەن اپامىز بەن تاتەمىز ارالاسقاندىقتان، بۇل سابىندى جەكە ءبىر ادامعا تاۋەلدەۋگە بولمايدى، بۇرىننان قالعان اتا مۇرامىز دەپ قاراپ، كوپشىلىك اقىلداسا كەلە ‹ءۇش بۇلاق قارا سابىنى› دەگەن ات قويدى. مۇنداعى ‹ءۇش› ۇشكول دەگەندەگى ءۇش، ال، ‹بۇلاق› تازا، كىرشىكسىز دەگەن ماعىنانى بەرەدى. وسىلايشا، بۇلعانعان قارا سابىندى بازارعا سالىپ، از دا بولسا اقشا تاۋىپ وتىر» ـ دەدى قىستاقتاعى ايەلدەر قاۋىمىنىڭ قالايشا قارا سابىن بۇلعاۋعا ويىسقانىن ىشكەرىلەي بايانداپ.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • ”اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاۋ، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەسىن قوزعاۋشى كۇش ەتىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىن دايەكتىلەندىرۋدىڭ، تياناقتاندىرۋدىڭ جاڭا جاعدايىن قۇلشىنا اشايىق
  • شي جينپيڭ اۋە ارمياسىنىڭ 13 - رەتكى پارتيا قۇرىلتايىنىڭ ۋاكىلدەرىن قابىلدادى
  • الداعى ءۇش كۇندىك اۋا رايىنان الدىن الا مالىمەت
  • قامبار اتا تۇلىگى قامىس قۇلاق، جەسەڭ ەت، مىنسەڭ كولىك، ساۋساڭ بۇلاق