اعاجاي-التاي تورابى   ›   مادەنيەت ارناسى   ›   ونەگە

بالامەن قالاي ويناۋ كەرەك؟

  ويىن ـــ وتباسىداعى اتموسفەرانى جايلى، كوڭىلدى ەتەتىن، سەنىمدى قارىم-قاتىناسقا سەپ بولاتىن، اتا-انا قولىنداعى وتە ماڭىزدى قۇرال. قازىر ويىندى تەك وقىتۋشى جانە دامىتۋشى قۇرال رەتىندە قابىلدايدى. الايدا، ويىننىڭ باسقا دا ماڭىزدى مىندەتتەرى بار.

  ويىننىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى:

  1. تەراپيا قۇرالى

  كوپتەگەن پسيحولوگ پەن پسيحوتەراپەۆت وسى قۇرالدى پايدالانىپ، ويىن ارقىلى بالانى قورقىنىشتان، سەنىمسىزدىكتەن (كومپلەكستەن) جانە باسقا دا نەگاتيۆ فاكتورلاردان ارىلتادى. سوندىقتان اتا-انا دا بالامەن ويناپ، ءبىراز ماسەلەنىڭ الدىن الۋىنا بولادى.

  2. وتباسىنى بىرىكتىرۋ

  ويىننىڭ تاعى ءبىر مىندەتى ــ وتباسىنى بىرىكتىرۋ جانە جۇمىلدىرۋ. ول اتا-انا مەن بالا، اعا مەن قارىنداس اراسىنداعى قاتىناستى مىزعىماستاي بەرىك ەتە تۇسەدى.

  3. بالانى وقىتۋ

  ويىن ـــ 6 جاسقا دەيىنگى بالاعا قانداي دا ءبىر اقپاراتتى وڭاي ءارى قىزىق جەتكىزۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى ءادىسى.

  4. ەموتسيالىق ەنەرگيانى يگەرۋ

  بالا كۇنى بويى مەكتەپتە نەمەسە بالا-باقشادا جۇرگەندە ونىڭ ەموتسيالىق ەنەرگياسى (پسيحولوگيالىق ۇستامدىلىق) جينالىپ قالادى. سەبەبى ول كۇنى بويى ۇستامدى بولۋى كەرەك، قانداي دا ءبىر نارسەلەرگە زەيىن قويۋى ءتيىس جانە باسقا ادامداردىڭ اراسىندا وتىرۋ قاجەت بولادى. سوندىقتان بالا ۇيگە كەلگەندە سونىڭ ءبارىن سىرتقا شىعارىپ، "ءوشىن الۋ" ءۇشىن ەسىرەدى، ەركەلەي باستايدى، كەيدە اشۋعا سالىنادى. مۇنداي جاعداي بولماس ءۇشىن، بالامەن بىرگە جاقسى ويىن ويناساڭىز، ونىڭ ەموتسيالىق ەنەرگياسى دۇرىس يگەرىلەدى.

  5. ەموتسيالىق دامىتۋ

  بالانى مەيىرىمدى، باستاماشىل، زەردەلى، قامقور، ەستە جاقسى ساقتاي بىلەتىن زەيىندى ەتىپ دامىتۋ وتە ماڭىزدى. ەگەر ويىندى ساۋاتتى قۇراستىرساڭىز، بالا بۇل پروتسەستەن جەڭىلۋ، ادال ويناۋ، ەرەجەلەردى ساقتاپ، وزگەلەرگە قۇرمەت كورسەتۋ سياقتى ءبىراز نارسە ۇيرەنەدى.

  بالامەن ويناۋدىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرى:

  ــ اتا-انا ويىننىڭ (تەك دامىتۋشى ويىندارعا ءمان بەرمەي) بارلىق مىندەتىن ەسكەرۋ كەرەك.

  جوعارىدا ايتىپ كەتكەندەي، ويىننىڭ مىندەتى كوپ. سوندىقتان بالانىڭ زياتكەرلىك قابىلەتىن دامىتۋ ءۇشىن عانا ويناۋدى دوعارىپ، بالانىڭ جاعدايىن ەسكەرىپ، مىسالى، ەموتسيالىق ەنەرگياسىن باسۋ ءۇشىن اسا ويلانۋدى قاجەت ەتپەيتىن، بالانى دەمالتاتىن، وزىنە ۇنايتىن ويىن ويناڭىز.

  ــ ويىن بارلىعىنا ۇناۋ كەرەك.

  ەگەر سىزگە قانداي دا ءبىر ويىن ۇناماسا، ونى تەك قاجەت دەپ ساناعاندىقتان عانا ءوزىڭىزدى قيناپ وتىرساڭىز، ول ويىندى ويناماڭىز. قازىر كوپتەگەن پايدالى اقپارات وقىپ، بالانىڭ موتوريكاسىن دامىتۋ، ونىمەن لەگو قۇراستىرۋ كەرەك ەكەنىن ءبىلىپ جاتامىز. بىراق ەگەر سىزگە ول ۇناماسا، بالامەن سول لەگونى قۇراستىرىپ بىتكەنشە ساعات قاراي بەرسەڭىز، ءوزىڭىزدى قيناماڭىز. بالا ونى سەزەتىنىن ۇمىتپاڭىز. ويىننان ءسىز راقات الماساڭىز، بۇل ەنەرگيا بالاعا دا بەرىلەدى. سوندىقتان بالاعا دا، سىزگە دە ۇنايتىن ويىن تاۋىپ الىڭىز. ويىننىڭ ماقساتى ــ بارلىعىن بىرىكتىرۋ، ياعني، اتا-انا مەن بالا ءبىر-ءبىرىنىڭ ارا-قاتىناسىنان راحاتتانۋى كەرەك.

  ـــ بەلسەندى ويىن ۇيقىعا 40 مينۋت قالعانعا دەيىن اياقتالۋ قاجەت. ەگەر بالاڭىز بالا-باقشادان نەمەسە مەكتەپتەن شارشاپ كەلسە، ودان قانداي دا ءبىر اگرەسسيا، اشۋ بايقاساڭىز، ول وتە بەلسەندى بولادى. ەنەرگياسىن شىعارعىسى كەلىپ، قانداي دا ءبىر ىلىك ىزدەي باستايدى. ادەتتە بۇل ۇرىس-كەرىس، ايقايمەن اياقتالادى. سوندىقتان بالادان تەرىس ەنەرگيانى بايقاعان بويدا وعان بەلسەندى ويىن ۇسىنىڭىز. بىراق ونى ۇيقىعا 40 مينۋت قالعاندا توقتاتىڭىز. ەگەر بالا دەنەسى مەن ەموتسياسى باسىلماي ۇيىقتاسا، ول قورقىنىشتى ءتۇس كورۋى مۇمكىن نەمەسە تۇسىندە ءالى دە جۇگىرىپ ءجۇرۋى مۇمكىن. ياعني، مازاسىز ۇيىقتايدى. سوندىقتان ويىندى اياقتاپ، بولمەنى جەلدەتىپ، بالاعا ازداپ سۋ نەمەسە ءسۇت بەرىڭىز. سودان سوڭ بالانى قۇشاقتاپ جاتىپ، بالانىڭ تىنىسىن ءبىر قالىپقا كەلتىرىڭىز.

  ـــ اتا-انا (نەمەسە ەرەسەك ادام) ويىن باستالماس بۇرىن ناقتى ەرەجەلەردى ورناتۋ كەرەك. ەگەر جەڭىمپازى بار نەمەسە ءبىر-ءبىرىن يتەرىپ جىبەرۋى مۇمكىن بەلسەندى ويىن بولسا، بىردەن ناقتى ەرەجەلەردى ايتىڭىز. مىسالى: "ويىندا مىندەتتى تۇردە جەڭىمپاز جانە جەڭىلگەن ادام بولادى، سوندىقتان ءبىر-بىرىمىزگە رەنجىمەيمىز، ۇرسىسپايمىز جانە اشۋلانبايمىز"; "ەگەر بىرەۋ ءتيىپ كەتسە، رەنجىمەيمىز، بەلسەندى ويىن بولعاسىن ونداي-ونداي بولىپ تۇرادى". ارينە، بالا بۇل ەرەجەلەردى بىردەن قابىلدامايدى، جەڭىلگەن بالا ءبىراز ۋاقىت ءالى دە رەنجۋى مۇمكىن. ول تابيعي قۇبىلىس، سوندىقتان بالانى جەڭىلە بىلۋگە دە ۇيرەتۋ ماڭىزدى. سەبەبى ادام قاتە جىبەرۋدى دە قابىلداي ءبىلىپ، ەموتسياسىن باسقارا الۋى كەرەك. دەگەنمەن بالا ول نارسەلەردى بىردەن ۇيرەنە المايدى، اتا-انا ويلاعانداي ءبارى بىردەن بولمايدى. ول ۋاقىتپەن كەلەتىن نارسە. سوندىقتان، "جەڭىلىپ اشۋلاناتىن بولساڭ، ويناما" دەۋدىڭ ورنىنا سول ۋاقىتتا بالاعا قولداپ جىبەرىڭىز، كوڭىلىن اۋلاڭىز. بالا تىنىشتانعان سوڭ ونىمەن سويلەسىڭىز: "ويىندا ەكى ادام بولعاسىن بىرەۋى جەڭەدى، ەكىنشىسى جەڭىلەدى. وندا تۇرعان ەشتەڭە جوق. ەگەر مەن (نەمەسە ول) ساعان جاقسى بولسىن دەپ اركەز وتىرىك جەڭىلە بەرسەم، ويىن قىزىق بولماي كەتەدى عوي. سول سياقتى ەكى ادام جاستىقپەن ءبىر-ءبىرىن ۇرىپ ويناسا، بىرەۋى ەكىنشىسىن قاتتىراق يتەرىپ جىبەرۋى ابدەن مۇمكىن" دەگەن سەكىلدى سابىرمەن سويلەپ، بالانى كوپ نارسەگە ۇيرەتۋگە بولادى. ەموتسياسىن قالاي دۇرىس كورسەتۋدى نەمەسە ونداي جاعدايدا نە ايتۋعا بولاتىنىن ۇسىنىڭىز. مىسالى، ويىنشى بالانى يتەرىپ جىبەرگەندە اۋىرىپ كەتسە، "توقتا، ءۇزىلىس الامىن" دەپ ايتۋىن سۇراڭىز. بۇل نارسەلەر بالانىڭ بولاشاقتا ءوزىن وبەكتيۆتى ۇستاۋىنا كومەكتەسەدى.

  - تۇرمىس تا بالا ءۇشىن ويىن. بالاعا ءتۇرلى ءساندى ويىنشىقتار الىپ بەرگەنمەن بالا اناسىنا (اكەسىنە) كومەكتەسكىسى كەلىپ، اس ۇيدە جۇرەدى. بىراق بالا اناسىنىڭ اۋزىنان "بالام، جاعالاسپاي باسقا بولمەگە بارشى" دەگەننەن باسقا ەشتەڭە ەستىمەيدى. ءسويتىپ، تۇسىنىكسىز سۇراق تۋادى: اتا-انا الدىمەن "كەدەرگى جاساما" دەيدى، سودان سوڭ "كومەكتەسپەيسىڭ" دەپ رەنجيدى. سوندىقتان ءبىر نارسەنى ءتۇسىنىڭىز: بالا ءۇشىن ەڭ جاقسى ويىن – ەرەسەكتەر اينالىساتىن ءىستى ەرەسەك اداممەن بىرگە جاساۋ. سەبەبى بالا ول ءىستىڭ ەرەسەك ادام ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن كورەدى. ەگەر قامىردان بىردەڭە پىسىرەيىن دەپ جاتساڭىز، وعان دا ۇستاپ كورۋگە مۇمكىندىك بەرىڭىز. "ۇندى جەرگە شاشتىڭ" دەپ ۇرىسۋدىڭ ورنىنا "سەن ماعان كومەكتەسىپ جاتىرسىڭ، قازىر ءبالىش پىسىرەمىز" دەڭىز. ازداپ ۇننىڭ شاشىلعانىندا تۇرعان ەشتەڭە جوق. ءۇيدىڭ شاڭىن ءسۇرتىپ جۇرسەڭىز، وعان دا شۇبەرەك بەرىپ، تەلەديداردى ءسۇرتۋىن سۇراڭىز، ونى ماقتاپ قويىڭىز. ارينە، بالا ول شۇبەرەكتى سۋعا مالعانىن قىزىق كورىپ، كىشكەنە سۋ شاشىپ الۋى مۇمكىن. ءبىراق ونىڭ ءبارى ۇساق-تۇيەك ەكەنىن ۇمىتپاڭىز. سىزگە كومەكتەسكەنىنە ريزا بولىپ، ماقتاۋىڭىزدى ەستىگەن بالا ءوزىن وسى وتباسىعا كەرەك ادام ەكەنىن سەزىنەدى، وزىنە سەنىمى ارتا تۇسەدى. وسىلاي وسكەن بالا اناسىنا (اكەسىنە) كومەكتەسۋدەن شارشامايدى: سەبەبى ول قاسيەت ونىڭ كىشكەنتايىنان بويىنا سىڭگەن، ول ءۇشىن بىرەۋگە بۇل كومەك كورسەتۋ پارىز بولىپ تۇرادى.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • شي جينپيڭ شاڭحاي سەلبەستىك ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر مەملەكەت باسشىلارى القالار كەڭەسىنىڭ 19 - رەتكى ماجىلىسىنە قاتىناستى ءارى ماڭىزدى ءسوز سويلەدى
  • شي جينپيڭ قىرعىزستاننىڭ پرەزيدەنتىمەن كەزدەستى
  • شينجياڭنىڭ بۋرىلتوعاي اۋدانى: تۇيە باعىمشىلىعىمەن دوڭگەلەك داۋلەتتى ورەگە جەتۋگە قۇلشىنۋدا
  • ءبىر اپتالىق اۋا رايىنان الدىن الا مالىمەت