اعاجاي-التاي تورابى   ›   مادەنيەت ارناسى   ›   بىلگەنگە مارجان

ناعىز جىگىتتەر عانا بىلەتىن قۇپيالار

  بۇگىنگى كۇندە ار-نامىس پەن ادامگەرشىلىك بار بولسا دا، كوپشىلىگىمىزدەن تابىلا بەرمەيتىنى وكىنىشتى. سوندىقتان قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا مادەنيەتتى ادام بولۋعا تالپىنايىق.

   سىرت كەلبەتىڭىزدىڭ ماڭىزدىلىعى

  جەكە تازالىعىڭىزدى ساقتاۋ ــ مىندەتتى تالاپتاردىڭ ءبىرى. ءارقاشان دا دەنەڭىزدىڭ، كيىمىڭىزدىڭ تازالىعىن ەستەن شىعارماڭىز. ءبىراق ءتۇرلى ءاتىردى سەپكەندە ارتىق شاشپاڭىز. قىزدارعا مۇرىندى جاراتىن ءيىس ۇنامايتىنى بەلگىلى، ەگەر ءاتىر سۋ ءيىسى شامادان ارتىق قولدانىلسا ولار مۇنى بىردەن سەزىپ قويادى. سونىمەن قاتار، شاشتى ساندەۋگە ارنالعان گەل جاعاتىن بولساڭىز، ونى دا شاماسىن ءبىلىپ قولدانعانىڭىز ءجون.

  سىمباتىڭىزدى رەتكە كەلتىرىڭىز

  وزىڭىزگە جاراساتىن، ال كيىمدەرىڭىز ءبىر-بىرىمەن ۇيلەسەتىندەي بولسىن. كەيبىر كەڭ كيىمدەردى كيۋگە نەمەسە كۇماندى ءسان ترەندتەرىنە ىلەسىپ كەتۋگە اسىقپاڭىز.

   سىپايى بولىڭىز

  ناعىز دجەنتلمەن ىسىمەن دە، سوزىمەن دە مادەنيەتىن كورسەتەدى. ءبىرىنشى كەزەكتە، وزگەلەرگە قالاي كومەكتەسۋگە بولاتىنىن ويلاڭىز. ماسەلەن، قاراپايىم عانا ەسىكتەن شىعۋ ماسەلەسى ءسىزدىڭ كىم جانە قانداي ادام ەكەنىڭىزدى تامىرشىداي ءدوپ باسىپ انىقتاپ بەرەدى. سوندىقتان دا ءارقاشان ەسىكتەن وتەر كەزدە قارسى كەلە جاتقان نەمەسە قاتارلاسىپ كەلە جاتقان ادامعا جول بوساتىڭىز. اسىرەسە قارت ادامدارعا نەمەسە جۇكتى ايەلدەرگە كومەك قولىڭىزدى سوزۋدان تايىنباڭىز. ولاردىڭ اۋىر جۇكتەرىن كوتەرىسىپ، قوعامدىق كولىككە مىنۋگە دەمەپ ءجۇرىڭىز. ءتىپتى مادەنيەتسىزدىك تانىتقان ادامعا دا قۇرمەتپەن قاراۋعا بولاتىنىن ەسكەرىڭىز.

  قوعامدىق ورىنداردا دا، باسقا جاعدايلاردا دا ادام بالاسىنا ءارقاشان دا كومەكتەسۋگە، دۇرىس ءارى سىپايى جاۋاپ بەرۋگە تىرىسىڭىز. «قالىڭىز قالاي؟»، «عافۋ ەتىڭىز»، «ايىپقا بۇيىرماڭىز» دەگەن سوزدەر سوزدىك قورىڭىزدىڭ ەڭ كوپ قولدانىلاتىن سوزدەرى بولسىن.

  ەشقاشان دا جانجالداسۋشى بولماڭىز

  ادام كوڭىلىنە تيەتىن سوزدەر ايتپاڭىز. جۇيكەڭىزدى جۇقارتاتىن ءسات بولسا دا ويىڭىزدى جيناقتاپ، سالماقتاپ ايتىڭىز. داۋىس كوتەرۋ ـــ مادەنيەتسىز ادامنىڭ بەلگىسى.

  وزگەلەردىڭ كوزىنشە كەكىرۋگە، اۋا لاستاۋعا، زور داۋىسپەن سويلەسۋگە، جاعىمسىز ءسوز ايتۋعا، ىشىمدىك ىشۋگە بولمايدى. جىگىت ءارقاشان دا ءوز ىسىنە، كۇشى مەن اقىل-ەسىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايدى.

  قىز بالاسىمەن كوشەدە كەلە جاتىپ، ونىڭ قولىنان ۇستاڭىز. بۇل يشارا قىز بالاعا قورعانى بار ەكەنىن ۇقتىرادى.

  ءوزىڭىز تۋرالى كوپ اڭگىمە ايتۋشى بولماڭىز

  قىز بالا سىزبەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا ءسىزدىڭ تۇلعالىق قاسيەتتەرىڭىزدى، ونىڭ ىشىندە ءمىنىڭىزدى بايقاعىسى كەلەدى. ەگەر مادەنيەتتى تۇردە سويلەسەتىن بولساڭىز قىزدىڭ الدىنداعى ابىرويىڭىزدى جوعارىلاتاسىز. اڭگىمە بارىسىندا ءوزىڭىز تۋرالى بارلىق دەرەكتى جايىپ سالماڭىز، قىزدار ەر ادامنىڭ قۇپياسى بولعانىن قالايدى. ءارقاشان دا الەم جاڭالىقتارىن، مۋزىكا مەن سپورتتاعى اقپاراتتاردى ءبىلىپ وتىرىڭىز.

  ادامدى تانىماي تۇرىپ، ونىمەن ساياسات جايلى اڭگىمە ايتۋدان اۋلاق بولىڭىز. سەبەبى ساياسات تاقىرىبىندا سويلەسكىسى كەلمەيتىن ادامدار دا بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان دا ورتاق تاقىرىپتار تابۋعا تىرىسىڭىز. دجەنتلمەن وزگەلەردى ەشقاشان دا جاعىمسىز جاعدايدا قالدىرىپ قويمايدى.

  قىز بالالاردى ءارقاشان دا قۇرمەتتەي ءبىلىڭىز

  ولارعا قاراتا بوعاۋىز سوزدەر ايتپاڭىز، ۇياتسىز تاقىرىپتارعا اڭگىمە ايتپاڭىز. قىز بالاسىن سىيلايتىن ادامدى ءبارى دە قۇرمەتتەيدى. ءبىراق قىزدارعا كوپ قىرىنداپ، ولارعا شامادان تىس ماقتان ايتا بەرۋ دە مادەنيەتتىلىك نورماسىنا ساي ەمەس. بۇلاي بولسا دا، قىز بالالار ماقتاۋدى جاقسى كورەتىنىن دە ەسكەرىڭىز. قىز بالاسىنا قولىندا ەشقانداي دا اۋىر جۇك بولماسا قوعامدىق كولىكتە ورىن بەرۋ ـــ ءسىزدىڭ ىشكى ورەڭىزگە بايلانىستى بولماق.

   قىز بالالارمەن سويلەسكەندە ولارعا ايتۋعا بولمايتىن بىرنەشە تاقىرىپ بار

  ماسەلەن، قىزدارمەن وزگە ءبىر قىزداردىڭ سۇلۋلىعىن سيپاتتاۋ نەمەسە سول سياقتى تاقىرىپتاردى قوزعاۋ دۇرىس ەمەس. قىز بالا سپورتقا نەمەسە ۆيدەوويىندارعا قىزىقپايتىن بولسا بۇل تاقىرىپتا توقتاماي اڭگىمە ايتۋ ونىڭ قىزىعۋشىلىعىن جوعالتادى. سوسىن ونىڭ الدىندا ءسىز قىزىقسىز ادام بولىپ كورىنەسىز. ال دجەنتلمەن ءارقاشان دا اڭگىمەلەسۋشىنىڭ دۇنيە تانىمىنا ساي سويلەيدى. مۇنداي تاقىرىپتاردى ەر ادامدار اراسىندا تالقىلاعانىڭىز ءجون. دەسە دە، ناعىز دجەنتلمەن ۆيدەوويىنداردى بالالارعا ارنالعان قۇرال دەپ تۇسىنەدى.

  جاياۋ جۇرگىنشى جولىمەن جۇرگەندە كىم بولسا دا وڭ جاعىمەن ءجۇرۋ كەرەك دەپ كەلدىك. ءبىراق ەگەر كوشە تار بولسا جانە اۆتوكولىكتەرگە جاقىن جۇرەتىن بولساڭىز قىز بالانى كولىكتەر جولىنان الشاقتا جۇرگىزىڭىز.

  قىزدارعا دورەكىلىك كورسەتۋگە بولمايدى

  ولاردى جەڭىل ازىلمەن مازاقتاۋعا مۇمكىندىك بار، ءبىراق ءازىلىڭىز جاراسىمدى بولسىن. ولارعا كوڭىلىن تۇسىرەتىن، وكپەلەتەتىن سوزدەر ايتىپ، دورەكى سويلەۋ كورگەنسىزدىك.

  بۇل ومىردە ەر ادامدارعا قاراعاندا قىز بالالارعا قاۋىپتىرەك ەكەنىن ۇعۋ كەرەك. قىزدار كوپ جاعدايدا تۇنگى كوشەلەردە، قاۋىپتى اۋدانداردا زورلىق-زومبىلىق كورسەتەتىن قاراقشىلاردىڭ جابىرلەنۋشىسى بولادى. مۇمكىندىگىڭىز بولسا ونى ۇيىنە دەيىن جەتكىزىپ سالۋ كەرەك يا بولماسا رەسمي تۇردە كومپانيالىق جۇيەدە جۇمىس ىستەيتىن تاكسيگە وتىرعىزىپ، شىعارىپ سالىڭىز. ال ءبىر جاعىنان مۇنداي قايىرىمدىلىعىڭىز قىز بالانىڭ جۇرەگىندە ماڭگى ورىن الۋى دا عاجاپ ەمەس ەكەنىن ءبىلىڭىز.

  قىز بالاعا ءارقاشان دا سىيلىقتار جاساپ، قۋانتىپ، ەرەكشە نيەتىڭىزدى كورسەتىپ ءجۇرىڭىز. قولىنداعى جۇكتى كوتەرۋگە، ءتىپتى تەلەديدار كورىپ وتىرىپ قاي باعدارلامانى كورۋ ماسەلەسىنە كەلگەندە دە ءبىرىنشى تاڭداۋدى قىز بالاعا بەرىڭىز. ول ءسىزدىڭ تاربيەلى ءارى تەكتى ەكەنىڭىزدى ءبىلىپ، سول قاسيەتتەر ارقىلى ءسىزدى قۇرمەتتەپ، سىيلايتىن بولادى.

  سىيلىقتى اتاۋلى ءبىر مەرەكەلەردە، ەرەكشە كۇندەردە عانا بەرۋ ـــ جىگىتتىكتىڭ كورسەتكىشى ەمەس. سەبەبى ءبارى دە بۇل كۇندەردە سىيلىق جاسايدى. ال ءسىز وزگەشە ءبىر قۇرمەتىڭىزدى ەش ەرەكشەلىگى جوق قاراپايىم كۇندەردە دە جاساپ تۇرىڭىز.

   ناعىز دجەنتلمەن ءوز سەزىمىن اياقاستى ەتپەيدى

  مەيلى، ايلار مەن جىلدار وتسە دە ونىڭ قىز بالاعا دەگەن قۇرمەتى تەك كۇشەيە تۇسەدى. ءوزىڭىز تۋرالى تەك شىندىق ايتىڭىز. ماحاببات تۋرالى تاقىرىپتاردان قورىقپايتىن بولىڭىز. قىزىڭىزدى قورعاڭىز ءبىراق كوز قىرىن عانا سالعان ادامعا جۇدىرىق الا جۇگىرۋدەن اۋلاق بولىڭىز. ال ەگەر الدەكىم قىزىڭىزعا ءسوز ايتىپ، قىرىنداپ جۇرگەنىن انىق بايقاساڭىز، بار تاڭداۋدى قىزعا تاستاپ، شەتتە قالىپ قويماڭىز. وزگە ادامعا مادەنيەتتى تۇردە جاۋاپ قاتىپ، ماسەلەنى ءتۇسىندىرىڭىز. ال ەگەر قىز بالاسىنا وزگە جىگىتتەر دورەكىلىك كورسەتسە، قورعانى بولا ءبىلىڭىز.

  جالپى توبەلەسۋ ـــ جىگىتتىك ءىس ەمەس ەكەنىن ۇعىڭىز. ايتسە دە، بۇل جەكپە-جەككە شاقىرىلعان كەزدە ءوز نامىسىن قورعاماي قويۋدى بىلدىرمەيدى. ەر ادام ءارقاشان دا ءوز قۇندىلىقتارى مەن نامىسىن اياققا تاپتاتپاعان.

  ەگەر جاعداي توبەلەسسىز شەشىلمەيتىن بولسا جىگىتكە ءتان ەمەس قىلىقتارعا بارۋشى بولماڭىز. قارسىلاسقا قارسى قانداي دا ءبىر سۋىق قارۋ قولدانۋعا بولمايدى. ءبىر توپ ادامعا جالعىز ءوزىڭىز قارسى شىعۋشى بولماڭىز. بۇل تەك اقىماقتىقتى كورسەتەدى. ەگەر توبەلەستەن كەيىن ءسىز جەڭىمپاز بولىپ شىقساڭىز قارسىلاسقا قۇرمەت كورسەتۋدى ۇمىتپاڭىز.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • شي جينپيڭ شاڭحاي سەلبەستىك ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر مەملەكەت باسشىلارى القالار كەڭەسىنىڭ 19 - رەتكى ماجىلىسىنە قاتىناستى ءارى ماڭىزدى ءسوز سويلەدى
  • شي جينپيڭ قىرعىزستاننىڭ پرەزيدەنتىمەن كەزدەستى
  • شينجياڭنىڭ بۋرىلتوعاي اۋدانى: تۇيە باعىمشىلىعىمەن دوڭگەلەك داۋلەتتى ورەگە جەتۋگە قۇلشىنۋدا
  • ءبىر اپتالىق اۋا رايىنان الدىن الا مالىمەت