اعاجاي-التاي تورابى   ›   مادەنيەت ارناسى   ›   بىلگەنگە مارجان

بالا تىلىندەگى كەكەشتىك

  سويلەۋ قالپىنىڭ بۇزىلۋى، جەكە دىبىستار مەن ءسوز بۋىندارىن ايتقاندا نەمەسە ولاردى قايتالاعاندا ەرىكسىز ءمۇدىرۋدى كەكەشتىك دەپ اتايدى. كەكەشتىك كوبىنە مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى ەر بالالاردا ءجيى كەزدەسەدى.

  كەكەشتىك قايدان پايدا بولادى؟ ەندى ءتىلى شىعىپ، دۇنيەنى تانىپ كەلە جاتقان بالا ءۇشىن ءمۇدىرىپ سويلەۋ قالىپتى جاعداي بولعانمەن، كەكەشتەنۋدىڭ الدىن الۋ كەرەك. كەكەش بولۋعا كەيدە بالاعا ارالاسىپ جۇرگەن ءتىلى مۇكىس ادامدارعا ەلىكتەپ سويلەۋى دە اسەر ەتەدى. سونداي-اق بالانى تاربيەلەۋشى ادام ءتىلىنىڭ مۇكىستىگى مەن باسقاداي كەمشىلىكتەرى دە كەكەشتىكتىڭ ۇلعايۋىنا اسەر ەتەدى. ودان وزگە بالانىڭ تۋعان-تۋىسقاندارى مەن ارالاساتىن ورتا ادامدارىنىڭ جىلدام سويلەۋى، قالىپتان تىس كوپ وقىتۋ، ت.ب. كەكەشتىكتىڭ پايدا بولۋىنا سەبەپ بولادى.

  ءتىلى كەشىگىپ شىققان بالالاردا دا كەكەشتىك كەزدەسەدى. ول كوبىنەسە مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالاردا جانە وقۋشىلاردا ءجيى كورىنىس بەرەدى. كەيدە كەكەشتىك سىرقاتتانىپ تۇرعاننان كەيىن (تۇماۋ، كوكجوتەل، قىزىلشا)، سونداي-اق، قاتتى شوشىنۋدان، وتباسىداعى ايقاي-شۋدان دا پايدا بولۋى مۇمكىن. كەكەشتەنىپ سويلەيتىن بالا وسە كەلە قورعانشاق، ۇيالشاق، تۇنجىرىڭقى بولادى. ونىڭ تىلىندەگى كەمشىلىككە ەركىنەن تىس قولىن ەربەڭدەتىپ ارەكەت جاساۋى، بەت-الپەتىنىڭ، دەنەسىنىڭ وعاش قيمىلى قوسىلادى.

  كەكەشتەنىپ سويلەيتىن ادام تۇتىققاندا پايدا بولاتىن ءمۇدىرىس كەزىندە الدەبىر ءسوزدى قوسىپ جىبەرۋ ارقىلى كەمىستىگىن بايقاتپاي ءبىرشاما جاتىق سويلەۋگە داعدىلانادى. الايدا ءوز بەتىمەن بۇلاي جاساۋدىڭ قاجەتى جوق. ويتكەنى قوسىمشا بۋىن نەمەسە ءسوز قوسىپ سويلەۋ ادەتكە اينالىپ كەتەدى.

  تۇتىقپا كەكەشتىكتى ەمدەۋدى ەرتە باستاۋ كەرەك. بالانىڭ تىلىندە مۇكىستىك بارىن بايقاعان بويدا دارىگەر-لوگوپەدكە كورىنگەن ابزال. ەڭ الدىمەن سابيگە وتباسىندا، ورتاسىندا (بالاباقشا) قولايلى جاعداي جاساپ، بالانىڭ نازارىن كەكەشتىككە اۋدارماۋ قاجەت. كەيدە بالا باسقا ورتاعا اۋىسقاندا كەكەشتەنىپ سويلەۋى جازىلىپ تا كەتەدى.

  كەكەشتىكتى جازۋعا بارلىق مۇمكىندىكتەردى پايدالانىپ، بالانىڭ كەكەشتىكتەن ءوزى دە جازىلا الاتىندىعىنا سەنىمىن ارتتىرىپ، ونى سوعان ۇمتىلۋعا تاربيەلەۋ كەرەك. سونىمەن قاتار ءسابيدى ءسوزدىڭ قارقىنىن بۇزباي، دەمىن ىشكە تارتىپ سويلەۋگە ۇيرەتكەن ءجون. بالامەن ءتۇرلى تاقىرىپتاردا ءجيى سويلەسىپ، پىكىر الىسۋدىڭ ماڭىزى زور. اڭگىمە بارىسىندا بالانىڭ كەكەشتەنىپ سويلەيتىن سوزدەرىن كوبىرەك قولداناتىنداي ەتىپ سۇراق قويىپ وتىرعان دۇرىس. كەكەشتىكتى ەمدەۋدى ەرتە باستاسا جانە ونى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزسە، جازىلىپ كەتەدى نەمەسە ەداۋىر دۇرىس سويلەيتىن بولادى.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • ”اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاۋ، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەنى قوزعاۋشى كۇش ەتىپ، شىنايى يگەرىپ، ناقتى ىستەپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىنىڭ تياناقتانىپ، تامىر تارتۋىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ كەرەك
  • اۋەلگى ماقساتتان اينىماي، بورىش ارقالاپ، پارىقتى تاۋىپ، تياناقتاندىرۋدى يگەرىپ، نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەدە ناقتى ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك
  • شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، نازاردى باس نىساناعا شوعىرلاندىرىپ، تارباعاتاي ايماعىنىڭ ورنىقتىلىق، دامۋ جاڭا جاعدايىن ۇزدىكسىز اشۋ كەرەك
  • شي جينپيڭ 9 - كەزەكتى دۇنيە جۇزىلىك حۋاچياۋ، حۋارىن قوعامدىق ۇيىمدارى بىرلەسكەن دوستىق جينالىسىنا جانە جۇڭحۋا مەملەكەت سىرتىمەن بىرلەسكەن دوستىق بايلانىس قوعامى 5 - كەزەكتى جورالار القاسىنىڭ 1 - رەتكى جورالار جينالىسىنا قاتىناساتىن ۋاكىلدەرمەن كەزدەستى