اعاجاي-التاي تورابى   ›   زاڭ-تارازى   ›   عىلىمي ماقالالار

چىن ران: جەڭىس جىرىن اسقاقتاتىپ، جياڭ شاڭىراعى ۇستەمدىگىن جەر جاستاندىرامىن

   چىن راننىڭ سۋرەتى
  شينحۋا اگەنتتىگى تاراتقان

  شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 5 - ايدىڭ 24 - كۇنى شىجياجۋاڭنان بەرگەن حابارى (ءتىلشى چي لەيجيە). ”شىلدىرلاسىن اياعىمدا زىلدەي باتپان كىسەنىڭ، ءۇيىر مەيلى قولىڭداعى ءداۋ قامشىڭدى تىستەنىپ،’مويىنداۋدىڭ‘ قاجەتى جوق سەندەيلەردىڭ الدىندا، قاندى قانجار جالاڭداي بەر قاتۋلانا الدىمدا! ادام استە، التىن باسىن يمەۋ كەرەك، جانى بار، ەزدەر عانا ’ەركىندىك بەر‘ دەپ دۇشپانىنا جالىنار؛ اۋىر قيناۋ، ۇرۋ - سوعۋ نەگە تۇرار ءىس تەگى؟ اجال مەنىڭ قۇپيامدى ايتقىزا الماس ىشتەگى! ءولىم كەلسە كۇلەر بولسام بار داۋىسىممەن قارقىلداپ، شايتان ورداڭ شايقالادى كۇلكى ۇنىمنەن قالتىلداپ“ مىنەكي بۇل − مەندەي ناعىز كوممۋنيستىڭ’مويىنداۋى‘ ايتايىن، جەڭىس جىرىن اسقاقتاتىپ، جياڭ شاڭىراعى ۇستەمدىگىن جەر جاستاندىرامىن“. بۇل توڭكەرىستىك قۇربان چىن راننىڭ جاۋلاردىڭ جانتۇرشىگەرلىك قيناۋى مەن اجال حاۋپى الدىندا، تۇرمەدە وتىرىپ جازعان «مەنىڭ ”مويىندامام“» اتتى ايگىلى داستانى.

  چىن ران 1923 - جىلى 11 - ايدا حىبەي ولكەسىنىڭ شياڭحى اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1937 - جىلى بۇكىل ەلىمىزدە جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى سوعىس بۇرق ەتە تۇسكەننەن كەيىن، وتباسىنداعىلارىمەن بىرگە حۋبەيدىڭ يچاڭ قاتارلى جەرلەرىندە سەرگەلدەڭ بولادى. 1938 - جىلى جازدا 15 جاستاعى چىن ران حۋبەيدىڭ باتىس بولىگىندە جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى تۇرىپ، وتاندى قۇتقارۋ قوزعالىسىنا ارالاسادى جانە جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ باسشىلىعىنداعى ”جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى تۇرۋ تەاتر ۇيىرمەسىنە“ قاتىناسادى. 1939 - جىلى 3 - ايدا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا مۇشە بولادى. 1947 - جىلدىڭ باسىندا، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى وڭتۇستىك بيۋروسىنىڭ مادەنيەت قىزمەتى كوميتەتىنىڭ باسشىلىعىندا جانە قولداۋىندا، ول چۇڭچيڭدە «پاڭحۋاڭ» جۋرنالىن شىعارۋعا ات سالىسىپ، جاستاردى جۇمىسشى - ديقاندارمەن بىرلەسەتىن توڭكەرىستىك جولعا تۇسۋگە باستايدى. 1947 - جىلى 7 - ايدا چۇڭچيڭ قۇپيا پارتيا ۇيىمى «تيڭجين گازەتىن» قۇراستىرۋ - باسپادان شىعارۋدى ۇيعارادى، ول الدىمەن «تيڭجين گازەتى» ەرەكشە بولىمشە ۇيىمىنىڭ مۇشەسى، كەيىن شۋجيى بولىپ تاعايىندالىپ، گازەتتىڭ ماي باسپا جۇمىسىنا جاۋاپتى بولادى.

  1948 - جىلى 4 - ايدىڭ 22 - كۇنى ساتقىنداردىڭ وپاسىزدىق جاساۋىمەن، چىن ران گومينداڭنىڭ تىڭشىلارى جاعىنان تۇتقىندالىپ، اسكەري تەكسەرۋ - ساناق مەكەمەسىنىڭ بايگۇڭگۋان تۇرمەسىنە قامالادى. گومينداڭنىڭ تىڭشىلارى وعان تەزگە تاڭۋ سياقتى ءتۇرلى قيناۋ ءتاسىلىن قولدانادى، ول قاتتى قيناۋدان ءبىر ءولىپ، ءبىر تىرىلەدى، ەكى اياعى اۋىر جارالانادى. الايدا ول استە باس يمەي، پارتيانىڭ قۇپيالىعىن قاتاڭ ساقتايدى. تۇرمەدە وتىرعاندا، ول گومينداڭنىڭ جوعارى دارەجەلى قولباسشىسى حۋاڭ شيانشىڭنان العان حابارلاردى قاعازعا جازىپ، تاۋقىمەتتى بىرگە تارتقان دوستارىنا استىرتىن جىبەرەدى، بۇل ”تۇرمەدەگى تيڭجين گازەتى“ دەپ اتالادى. 1949 - جىلى 10 - ايدا جاڭا جۇڭگو قۇرىلعاندىعى جونىندەگى حابار تۇرمەگە جەتكەن كەزدە، ول جانە ونىڭ تاۋقىمەتتى بىرگە تارتقان دوستارى تەبىرەنگەن كوڭىل كۇيلەرىن باسا الماي، ءوز قولدارىمەن ءبىر بەس جۇلدىزدى قىزىل تۋ تىگىپ شىعادى.

  1949 - جىلى 10 - ايدىڭ 28 - كۇنى چىن ران گومينداڭنىڭ تىڭشىلارى جاعىنان چۇڭچيڭدە جازىتۇڭنىڭ ماڭىنداعى داپيڭ جازا الاڭىندا ولتىرىلەدى، قۇربان بولعان كەزىندە ول نەبارى 26 جاستا ەدى. ول پارتيا الدىندا بەرگەن:”اقتىق دەمىم تاۋسىلعانشا، توڭكەرىستىك كۇرەستى سوڭىنا دەيىن جۇرگىزەمىن!“ دەگەن ايبىندى سەرتىن ءوز ومىرىمەن ورىندادى.
 چىن ران قۇرباننىڭ قاھارماندىق ىزگى ىستەرى ونىڭ اتا مەكەنى شياڭحى اۋدانىندا اۋىزدان اۋىزعا جىر بولىپ تارالعان. 2017 - جىلى 4 - ايدا شياڭحى اۋداندىق مادەنيەت مۇراجايى شياڭحى اۋدانى مادەنيەت - كوركەمونەر ورتالىعىندا رەسمي قۇرىلدى جانە سىرتقا اشىلدى. قاھارماننىڭ ىزگى ىستەرىنە قاتىستى مۇرالار مادەنيەت مۇراجايىنىڭ 2 - قاباتىنداعى كورنەكتى ورىنعا قويىلىپ، جەرگىلىكتى بۇقارانىڭ جانە ساياحاتشىلاردىڭ كورۋىنە، ۇيرەنۋىنە ارنالدى. ءار رەتكى چيڭميڭ، ”1 - شىلدە“، مەملەكەت مەرەكەسى سياقتى مەرەكە - دەمالىس كۇندەرى، وقۋشىلار، ءار دارەجەلى كادرلار جانە قالىڭ بۇقارا كەلىپ كورمەنى ەكسكۋرسيالايدى، قۇرباننىڭ ىزگى ىستەرىن تانىستىرۋشىنىڭ اۋزىنان تىڭدايدى، قىزىل تاربيە قابىلدايدى.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • شي جينپيڭ 9 - كەزەكتى دۇنيە جۇزىلىك حۋاچياۋ، حۋارىن قوعامدىق ۇيىمدارى بىرلەسكەن دوستىق جينالىسىنا جانە جۇڭحۋا مەملەكەت سىرتىمەن بىرلەسكەن دوستىق بايلانىس قوعامى 5 - كەزەكتى جورالار القاسىنىڭ 1 - رەتكى جورالار جينالىسىنا قاتىناساتىن ۋاكىلدەرمەن كەزدەستى
  • ءۇرىمجى شوعىرلاندىرۋ ورتالىعىنان 3 جىلدا جۇڭگو - ەۆروپا كەزەكشى پويەزىنەن 2200ى قاتىنادى
  • جاڭا دامۋ ۇستانىمىن دايەكتىلەندىرىپ، جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتىپ، ورتا بولىك وڭىرلەردىڭ كوركەيۋىنىڭ جاڭا جاعدايىن قۇلشىنا اشۋ كەرەك
  • مەكتەپ باسقارىپ، ادام تاربيەلەۋ ورەسىن جاپپاي جوعارىلاتىپ، ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ ىستەرىنە دارىندىلار جاعىنان پارمەندى قولداۋ كورسەتۋ كەرەك