اعاجاي-التاي تورابى   ›   زاڭ-تارازى   ›   عىلىمي ماقالالار

سۇڭ چييۇن، شۇي لينشيا: ماداق جىرىن بىرگە جازعان توڭكەرىستىك جۇبايلار

  توڭكەرىستىك جۇبايلار سۇڭ چييۇن مەن شۇي لينشيانىڭ (سولدا) سۋرەتى

   شينحۋا اگەنتتىگى تاراتقان 

  شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 5 - ايدىڭ 23 - كۇنى نانجيڭنەن بەرگەن حابارى (ءتىلشى چيۋ بيڭچيڭ). جياڭسۋدىڭ شۇيجوۋ پيجوۋ قالاسى بالۋ قالاشىعى جۇيشان تاۋى ەتەگىندەگى كىشكەنتاي لوبوتوۋ ەسكەرتكىش سارايىندا رەسپۋبليكانىڭ ەڭ كىشكەنتاي قۇربانى ”كىشكەنتاي لوبوتوۋ“ سۇڭ جىنجۇڭ اكەسى سۇڭ چييۇنمەن، شەشەسى شۇي لينشيامەن ەرەكشە فورمامەن ەسكەرتكىش سارايىندا ”باس قوستى“.

  سۇڭ چييۇن، 1904 - جىلى جياڭسۋدىڭ پيشيان اۋدانى (قازىرگى پيجوۋ قالاسى) بالۋ قالاشىعىنداعى ءبىر ديقان وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1919 - جىلى 4 - مامىر قوزعالىسىنىڭ داۋىلى پيشيان اۋدانىن شارپىعان كەزدە سۇڭ چييۇن الدىمەن ءۇن قوسىپ، وتانشىلدىق يدەيانى بەلسەنە ۇگىتتەيدى. 1920 - جىلى جياڭسۋ ولكەلىك 6 - پەداگوگيكا مەكتەبىنە ەمتيحان تاپسىرىپ قابىلدانادى. 1926 - جىلى 10 - ايدا ورتالىق اسكەري ىستەر ساياسي مەكتەبى ۋحان بولىمشە مەكتەبىنە، ياعني حۋاڭپۋ اسكەري مەكتەبى 6 - كەزەگىنە ەمتيحان بەرىپ قابىلدانادى. 1927 - جىلى 3 - ايدا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا مۇشە بولادى.

  شۇي لينشيا، 1904 - جىلى جياڭسۋدىڭ پيشيان اۋدانى پيچىڭ قالاشىعىنداعى ءبىر ديقان وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1924 - جىلى جياڭسۋ ولكەسى 3 - قىزدار پەداگوگيكا مەكتەبىنە قابىلدانادى. 1927 - جىلى 3 - ايدا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا مۇشە بولادى.

  1928 - جىلى سۇڭ چييۇن پارتيانىڭ جىبەرۋىمەن پيشيان اۋدانىنا قايتىپ كەلىپ، ىلگەرىندى - كەيىندى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى پيشيان اۋدانى ەرەكشە ياچەيكاسىنىڭ ۇيىمداستىرۋ جوراسى، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى پيشيان اۋداندىق كوميتەتىنىڭ مۇشەسى جانە شۋجيى مىندەتىن وتەيدى. سول جىلى شۇي لينشيا دا پيشيان اۋدانىنا قايتىپ كەلىپ، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى پيشيان اۋداندىق كوميتەتىنىڭ مۇشەسى، قوسىمشا ايەلدەر قوعامىنىڭ باستىعى مىندەتىن وتەيدى. 1928 - جىلى 10 - ايدا شۇي لينشيا مەن سۇڭ چييۇن باس قۇراپ، توڭكەرىستىك جۇبايلارعا اينالادى.

  1929 - جىلى سۇڭ چييۇن دۇڭحاي اۋدانىنا بارىپ اۋداندىق پارتيا كوميتەتىن قۇرادى ءارى شۋجيلىك مىندەتتى ۇستىنە الادى. سول جىلى كۇزدە بەيجيڭگە بارىپ، بەيجيڭ داشۋەسىنىڭ ادەبيەت فاكۋلتەتىندە سىرتتاي وقۋشى بولادى. 1929 - جىلى 12 - ايدا سۇڭ چييۇن حىناننىڭ نانياڭىنداعى ياڭ حۋچىڭ قوسىنىنا بارىپ، «ۋاننان گازەتى»نىڭ باس رەداكتورى مىندەتىن وتەيدى.

  1931 - جىلى جازدا سۇڭ چييۇن 17 - باعىت ارمياسىنىڭ ورگان گازەتى − «باتىس سولتۇستىك مادەنيەت گازەتى» مەكەمەسىنىڭ ورىنباسار مەكەمە باستىعى، قوسىمشا باس رەداكتورى مىندەتىن وتەيدى. 1935 - جىلى 10 - ايدا پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ نۇسقاۋى بويىنشا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى باتىس سولتۇستىك ەرەكشە ياچەيكاسى قۇرىلادى، ياچەيكانىڭ باستى مىندەتى ياڭ حۋچىڭ گەنەرالعا جانە 17 - باعىت ارمياسىنا قىزمەت ىستەۋ ەدى، سۇڭ چييۇن ەرەكشە ياچەيكانىڭ مۇشەسى بولادى.

  شي - ان وقيعاسى قارساڭىندا سۇڭ چييۇن جاڭ شۋەلياڭ مەن ياڭ حۋچىڭنىڭ جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى تۇرىپ، مەملەكەتتى قۇتقارۋ جونىندەگى 8 ءتۇرلى قۋاتتاماسى سياقتى حۇجاتتاردى دايىنداۋعا قاتىناسادى، شۇي لينشيا ايەلدەر مەملەكەتتى قۇتقارۋ قوعامىن قۇرۋ جۇمىستارىنا دايىندالادى، سونداي - اق سۇڭ چييۇننىڭ توڭكەرىستىك قيمىلدار جۇرگىزۋىنە سەلبەسەدى. وقيعا تۋىلعاننان كەيىن، سۇڭ چييۇن «باتىس سولتۇستىك مادەنيەت گازەتى»نەن پايدالانىپ، وقيعانىڭ تۋىلۋ سەبەبىن، بارىسىن جالپى بەتتىك تانىستىرىپ، وقيعانىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن بەلسەنە باعالاپ، ىشكى سوعىستى توقتاتىپ، جاپون شاپقىنشىلارىنا جابال قارسى تۇرۋ دارىپتەمەسىن كەڭ كولەمدە ۇگىتتەيدى.

  شي - ان وقيعاسىنان كەيىن، سۇڭ چييۇن توتەنشە قاتەرلى جاعدايدا قالادى. ول يان - انعا بارىپ ۇيرەنۋگە قاتىناسقاننان كەيىن، شي - انعا قايتىپ كەلىپ قىزمەتىن تابانداپ ىستەي بەرەدى. 1938 - جىلدىڭ باسىندا سۇڭ چييۇن كوممۋنيستىك پارتيا جاعىنان گومينداڭ پارتياسى مەن جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى سەلبەستىك ورناتقان حىبەي ولكەلىك ۋاقىتتىق ۇكىمەتكە جىبەرىلىپ، ساياسي باسقارمانىڭ ورىنباسار باستىعى، قوسىمشا ۇيىمداستىرۋ بولىمشەسىنىڭ باستىعى مىندەتىن وتەپ، 8 - ارميانىڭ باس شتابىمەن بايلانىس جاساۋ قىزمەتىنە جاۋاپتى بولادى. 1939 - جىلى 11 - ايدا پارتيا ۇيىمى سۇڭ چييۇندى سانشي ولكەسىنىڭ باتىس وڭتۇستىك بولەگىندەگى جۇڭتياۋشان تاۋىنداعى سۇن ۋيرۋ 4 - ارميا قۇراماسىنىڭ باس شتابىنا شاۋجياڭنىڭ كەڭەسشىسى، قوسىمشا باس شتاپتىڭ كادر تاربيەلەۋ كلاسىنىڭ ورىنباسار باس تاربيەشىسى، ساياسي تاربيەشىسى مىندەتىن وتەۋگە جىبەرەدى. ول زاڭدى سالاۋاتىنان پايدالانىپ بىرلىكساپ قىزمەتىمەن جالعاستى اينالىسىپ، گومينداڭ توڭمويىندارىمەن جاپالى دا ەرەكشە كۇرەس جۇرگىزەدى.

  1941 - جىلدىڭ سوڭىندا سۇڭ چييۇن، شۇي لينشيا جانە ولاردىڭ 8 ايلىق بالاسى سۇڭ جىنجۇڭ گومينداڭ اسكەري تەكسەرۋ - ساناق مەكەمەسىنىڭ تىڭشىلارى جاعىنان تۇتقىندالىپ، ىلگەرىندى - كەيىندى چۇڭچيڭدەگى ”بايگۇڭگۋان“ تۇرمەسىندە، جازىدۇڭ جانە گۇيجوۋداعى شيفىڭ لاگەرىندە قاماۋدا بولادى. تۇرمەدە وتكەن 8 جىلدا ولار ادام توزگىسىز قيناۋ مەن ءتۇرلى ازاپتى باستان كەشىرەدى، ءبىراق ەشقاشان دا باس يمەي، كوممۋنيستەردىڭ مىزعىماس سەنىمى مەن قايىسپاس قايسارلىعىن باستان - اياق ساقتايدى. ”استە تىزە بۇكپەيمىن، قورقاقتارشا جالبارىنىپ، ساسپايمىن. ءولىم دەگەن بۇيىم با ەكەن، ءور ۇجداندى ساقتايمىن“.

  1949 - جىلى 9 - ايدىڭ 6 - كۇنى ەرلى - زايىپتى سۇڭ چييۇن، شۇي لينشيا جانە ولاردىڭ 9 جاسقا تولماعان ۇلدارى ”كىشكەنتاي لوبوتوۋ“ ياڭ حۋچىڭ گەنەرال جانە بالاسىمەن بىرگە چۇڭچيڭدەگى سۇڭليڭپودا گومينداڭ اسكەري تەكسەرۋ - ساناق مەكەمەسىنىڭ تىڭشىلارى جاعىنان ايانىشتى ولتىرىلەدى.

  ولاردى ەسكە الۋ ءۇشىن 2003 - جىلى جەرگىلىكتى ۇكىمەت سۇڭ چييۇننىڭ تۋعان جەرى بالۋ قالاشىعىنان ءبىر ءۇيلى 3 جاننىڭ ومىرلىك كەشىرمەسىن ايگىلەيتىن كىشكەنتاي لوبوتوۋ ەسكەرتكىش سارايىن باستاپ سالۋعا دايىندالادى، 2005 - جىلى ەسكەرتكىش ساراي سالىنىپ ءبىتىپ اشىلادى. پيجوۋداعى ورتا مەكتەپتەر ۇنەمى وقۋشىلاردى وسى اراعا كەلىپ ەكسكۋرسيالاۋعا ۇيىمداستىرادى. مۇنان سىرت، تاعى ”كىشكەنتاي لوبوتوۋمەن ءوز بالالىق شاعىمدى سالىستىرعاندا“، ”پيونەرلەر وتريادىنا مۇشە بولۋعا سەرت بەرۋ“ سياقتى قيمىلداردى ىلگەرىندى - كەيىندى ۇيىمداستىرىپ ورىستەتەدى.
 ”پيجوۋدا قىزىل مادەنيەت بايلىعى مول، پيجوۋمەن قاتىستى ەرجۇرەك قۇرباندار كىشكەنتاي لوبوتوۋدىڭ وتباسىنداعىلاردان سىرت، تاعى دا ۋاڭ جيە، لي چاۋشى قاتارلىلار بار. ءار رەتكى چيڭميڭ كەزىندە كوپتەگەن ادامدار وسى اراعا كەلىپ ەرجۇرەك قۇربانداردى ساعىنا ەسكە الادى“. كىشكەنتاي لوبوتوۋ ەسكەرتكىش سارايىنىڭ جاۋاپتىسى لي پيڭنيان قىزىل مادەنيەت بايلىعىنان ويداعىداي پايدالانىپ، وتانشىلدىق تاربيەنى ۇتىمدى جۇرگىزەتىندىگىن ءبىلدىردى.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • شي جينپيڭ 9 - كەزەكتى دۇنيە جۇزىلىك حۋاچياۋ، حۋارىن قوعامدىق ۇيىمدارى بىرلەسكەن دوستىق جينالىسىنا جانە جۇڭحۋا مەملەكەت سىرتىمەن بىرلەسكەن دوستىق بايلانىس قوعامى 5 - كەزەكتى جورالار القاسىنىڭ 1 - رەتكى جورالار جينالىسىنا قاتىناساتىن ۋاكىلدەرمەن كەزدەستى
  • ءۇرىمجى شوعىرلاندىرۋ ورتالىعىنان 3 جىلدا جۇڭگو - ەۆروپا كەزەكشى پويەزىنەن 2200ى قاتىنادى
  • جاڭا دامۋ ۇستانىمىن دايەكتىلەندىرىپ، جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتىپ، ورتا بولىك وڭىرلەردىڭ كوركەيۋىنىڭ جاڭا جاعدايىن قۇلشىنا اشۋ كەرەك
  • مەكتەپ باسقارىپ، ادام تاربيەلەۋ ورەسىن جاپپاي جوعارىلاتىپ، ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ ىستەرىنە دارىندىلار جاعىنان پارمەندى قولداۋ كورسەتۋ كەرەك