اعاجاي-التاي تورابى   ›   زاڭ-تارازى   ›   عىلىمي ماقالالار

ابدىكەرىم ابباسوۆ: ماڭگى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا ىلەسەمىن

  ابدىكەرىم ابباسوۆ (ماتەريال سۋرەت)
شينحۋا اگەنتتىگى تاراتقان

  شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 5 - ايدىڭ 18 - كۇنى ۇرىمجىدەن بەرگەن حابارى (ءتىلشى ليۋ بيڭ). ابدىكەرىم ابباسوۆ، ۇيعۇر، 1921 - جىلى تۋعان، شينجياڭنىڭ اتۇشىنان. 1935 - جىلى ول وقۋ ىزدەپ قۇلجادان ديحۋاعا (قازىرگى ءۇرىمجى) بارىپ، ولكەلىك 1 - ورتا مەكتەپتە جانە شينجياڭ شۋەيۋانىنا قاراستى ورتا مەكتەپ بولىمىندە وقىعان كەزدە، يۇي شيۋسۇڭ، لين جيلۋ قاتارلى كوممۋنيستەردىڭ باۋلۋىندا جانە تاربيەلەۋىندە بولىپ، يمپەرياليزمگە قارسى تۇرۋ، وتاندى ءسۇيۋ بۇقارالىق ۇيىمى − ”شينجياڭ حالقىنىڭ يمپەرياليزمگە قارسى بىرلەستىگى“نە قاتىناسىپ، جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى تۇرىپ، وتاندى قۇتقارۋ قيمىلىنا بەلسەنە ات سالىسادى.

  1942 - جىلدىڭ باسىندا ابدىكەرىم ابباسوۆ ىلگەرىندى - كەيىندى ىلە ءۋالي مەكەمەسىنىڭ ينسپەكتورى، اۋدارماشىسى بولادى، سونداي - اق قۇلجا قىزدار ورتا مەكتەبىندە ساباق بەرەدى، ماركسيزم - لەنينيزم گرۋپپاسىن قۇپيا قۇرىپ، العاباسار زيالى جاستاردى ماركسيزم -لەنينيزم جانە ماۋ زىدۇڭ شىعارمالارىن ۇيرەنۋگە ۇيىمداستىرىپ، توڭكەرىس جولىن قاراستىرادى. ول ماڭگى ماركسيزمگە، لەنينيزمگە سەنەتىندىگىن، ماڭگى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا ىلەسەتىندىگىن قايتا - قايتا بىلدىرگەن.

  1944 - جىلى 11 - ايدا ابدىكەرىم ابباسوۆ ”ۋاقىتشا ۇكىمەت“تىڭ مۇشەسى، قوسىمشا ىشكى ىستەر مەڭگەرمەسىنىڭ باستىعى، ۇگىت ءبولىمىنىڭ باستىعى، ءۇش ايماق ۇلتتىق ارمياسى ساياسي ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولادى. وسى ارالىقتا ءاليحان تورە باستاعان شينجياڭ ءۇش ايماق ىشكى بولەگىندەگى ۇلتتىق بولشەكتەۋشى كۇشتەردىڭ وتاننىڭ تۇتاستىعىن، ۇلتتار ىنتىماعىن بۇلدىرەتىن ءسوز - ارەكەتتەرىنە باتىل قارسى تۇرىپ، حانزۋ بۇقاراسىنا ءبىرسىپىرا قورعاۋ شارالارىن قولدانىپ، ۇلتتار ىنتىماعىن قورعايتىن كوپتەگەن قىزمەتتەر ىستەپ، احىمەتجان قاسىمي سياقتى العاباسارلارمەن بىرلەسىپ ءاليحان تورە باستاعان شينجياڭ ءۇش ايماق ىشكى بولەگىندەگى ۇلتتىق بولشەكتەۋشى كۇشتەرمەن باتىل كۇرەس جۇرگىزەدى.

  ول سونىمەن بىرگە سالت - ساناداعى سىڭار جاقتىلىق كوزقاراستى جانە قات - قابات كەدەرگىلەردى تالقانداپ، وزىمەن مۇراتتاس حانزۋ بويجەتكەن لۇي سۋشينمەن ماحابباتتاسىپ، ۇيلەنەدى. ول: ”ۇيعۇر ۇلتىنىڭ، حانزۋ ۇلتىنىڭ بارلىعى جۇڭگولىق. جۇڭگولىق پەن جۇڭگولىقتىڭ ماحابباتتاسۋى، ۇيلەنۋى وتە قالىپتى ءىس“، ”ءار ۇلت ۇلتتار ىنتىماعىن بۇلدىرەتىن ءتۇرلى ءىس - ارەكەتتەرگە باتىل قارسى تۇرۋى كەرەك“، - دەيدى.

  شينجياڭ ولكەلىك بىرلەسكەن ۇكىمەت قۇرىلعان سوڭ، ابدىكەرىم ابباسوۆ ولكەلىك بىرلەسكەن ۇكىمەتتىڭ مۇشەسى، قوسىمشا ورىنباسار باس حاتشى بولىپ، 11 تارماقشالى «بەيبىتشىلىك ءبىتىمى»ن بەلسەنە دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرادى. 1946 - جىلى 12 - ايدا نانجيڭگە بارىپ، ”حالىق ماجىلىسى“نە قاتىناسۋ ورايىندا، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ نانجيڭدەگى تۇرعان جەرىنە قۇپيا تۇردە نەشە مارتە بارىپ، دۇڭ بي - ۋعا شينجياڭ جاعدايىنان مالىمەت بەرىپ، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا مۇشە بولۋدى تالاپ ەتەدى، سونداي - اق جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنەن شينجياڭداعى ءتۇرلى قىزمەتتەرگە باسشىلىق ەتۋگە ادام جىبەرۋدى وتىنەدى.

  1947 - جىلى 2 - ايدا ابدىكەرىم ابباسوۆ ديحۋادا حانزۋ ۇلتىن قامتىعان شينجياڭداعى بارلىق ۇلتتاردى بىرىكتىرىپ، گومينداڭ ۇستەمدىگىنە بىرلەسىپ قارسى تۇرۋدىڭ بۇكىل شينجياڭدىق ءبىر تۇتاس قۇپيا العاباسار ۇيىمى ”دەموكراتيالىق توڭكەرىس پارتياسى“ن باسقارىپ قۇرادى. ولكەلىك بىرلەسكەن ۇكىمەت ىدىراعاننان كەيىن، ول ديحۋادان قۇلجاعا قايتىپ، 1948 - جىلى 8 - ايدا ”شينجياڭ بەيبىتشىلىكتى قورعاۋ دەموكراتيالىق وداعى“ ورتالىق كوميتەتىنىڭ مۇشەسى جانە حابار - مالىمەت باسقارماسىنىڭ باستىعى بولىپ، احىمەتجان قاسىمي قاتارلى العاباسارلارمەن بىرگە شينجياڭ ءۇش ايماعىنىڭ مەملەكەت پەن ۇلت ماسەلەسىندە جىبەرگەن اۋىر قاتەلىكتەرىنە ىشكەرىلەي تولعانىپ جانە ونى تۇزەتىپ، شينجياڭ ءۇش ايماق كادر - جۇرتشىلىعىنا وتاننىڭ تۇتاستىعىن، ۇلتتار ىنتىماعىن قورعاۋ تاربيەسىن جۇرگىزىپ، شينجياڭ ءۇش ايماق كادر - جۇرتشىلىعىنا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ دارىپتەمەلەرى مەن حالىق ازاتتىق سوعىسىنىڭ جاعدايىن زور كۇشپەن ۇگىتتەيدى.
 1949 - جىلى 8 - ايدىڭ 23 - كۇنى ءتوراعا ماۋ زىدۇڭنىڭ ۇسىنىس ەتۋىمەن ابدىكەرىم ابباسوۆ قۇلجادان سوۆەت وداعى ارقىلى بەيپيڭگە (قازىرگى بەيجيڭ) جۇڭگو حالىق ساياسي ءماسليحات كەڭەسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەكتى جالپى ماجىلىسىنە قاتىناسۋعا اتتانادى. 8 - ايدىڭ 27 - كۇنى ول وتىرعان سوۆەت وداعىنىڭ ۇشاعى سوۆەت وداعىنىڭ سىرتقى بايقال كولى وڭىرىندە اپاتقا ۇشىراپ باقىتقا قارسى قازا تابادى، سول كەزدە 28 جاستا ەدى.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • شي جينپيڭ ازيا وركەنيەتتەر تىلدەسۋى جينالىسىنىڭ اشىلۋ سالتىنا قاتىناستى ءارى ارقاۋ ءسوز سويلەدى
  • كوكتوعاي: شاعىن قالاشىقتاعى كوپ حيكايا
  • ورنىقتىلىقتى قورعاۋ، شەكارانى كۇزەتۋ جاۋاپكەرشىلىگى مەن بورىشىن مىقتاپ يگەرىپ، بيڭتۋان رەفورماسىن تەرەڭدەتۋدى جانە وڭتۇستىككە قاراي دامىتۋدى ىلگەرىلەتۋ كەرەك
  • ساياسي ارقىلى ساقشى قوسىنىن قۇرۋدان، رەفورما ارقىلى ساقشى قوسىنىن قۇدىرەتتەندىرۋدەن، عىلىم - تەحنيكا ارقىلى ساقشى قوسىنىن گۇلدەندىرۋدەن، ساقشى قوسىنىن قاتاڭ جونگە سالۋدان جازباي، پارتيا مەن حالىق جۇكتەگەن جاڭا ءداۋىردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى مەن بورىشىن ويداعىداي اتقارۋ كەرەك