اعاجاي-التاي تورابى   ›   اقپارات ايدىنى   ›   ماڭىزدى حابارلار

شي جينپيڭ گرەتسيانىڭ پرەزيدەنتى پاۆلوۆوسپەن كەڭەس وتكىزدى

   مەملەكەت ٴتوراعاسى شي جينپيڭ 5-ايدىڭ 14-كۇنى حالىق سارايىندا گرەتسيانىڭ پرەزيدەنتى پاۆلوۆوسپەن كەڭەس وتكىزدى.

  شي جينپيڭ بىلاي دەدى: پاۆلوۆوس پرەزيدەنتتىڭ جۇڭگوعا كەلىپ مەملەكەتتىك ساپاردا بولۋىن جانە ازيا وركەنيەت سۇحپاتى جينالىسىنا قاتىناسۋىن قارسى الامىز. گرەتسيا-ەۆروپاداعى بايىرعى وركەنيەتتى ەل، ءسىزدىڭ كەلۋىڭىز ازيا-ەۆروپا وركەنيەتىنىڭ اۋىس-كۇيىسىن، ٴوزارا ۇلگى الۋىن جانە دۇنيەدەگى تۇرلىشە وركەنيەتتەردىڭ سۇحپاتىن جەبەۋدە ماڭىزدى مانگە يە.

  شي جينپيڭ مىنالاردى انىق ايتتى: جۇڭحۋا ۇلتى-اقيقات جولىنان اينىمايتىن، جاڭالىقشىل ۇلت. جۇڭحۋا وركەنيەتىنىڭ ۇلاسۋى قازىرگە دەيىن ٴۇزىلىپ كورگەن جوق، وندا ەجەلدەن قاقپايلاۋشىلىق بولعان ەمەس، قايتا باۋرامدى بولۋ بارىسىندا ۇزدىكسىز دامىپ كەلەدى. بايىرعى جىبەك جولىنداعى اۋىس-كۇيىس ارقىلى بايىرعى گرەتسيا وركەنيەتى، بايىرعى ريم وركەنيەتى، جەر ورتا تەڭىزى وركەنيەتى، سونداي-اق بۇددا ٴدىنى، ٴىسلام ٴدىنى، حريستان ٴدىنى جۇڭگوعا ىركەس-تىركەس تارالىپ، جۇڭحۋا وركەنيەتىمەن توعىسىپ ورتاق ٴومىر ٴسۇرىپ، جەرلىكتەنىپ ءسىڭىپ كەتتى، وركەنيەت قاقتىعىسى مەن ٴدىني سوعىس ەجەلدەن بولعان ەمەس. جۇڭحۋا ۇلتتارىندا سىرتقا شاپقىنشىلىق ٴداستۇرى جوق. 600 نەشە جىلدىڭ الدىندا جىڭ حى باتىس ەلدەرىنە ساپار شەگىپ، سول كەزدە دۇنيە بويىنشا ەڭ ٴىرى كەمە كەرۋەنىن باستاپ بارعان كەزدە جىبەك، شاي جانە فارفور بۇيىمدار اپاردى، سوعىس ءۇشىن بارعان جوق، جول بويىندا ەشءبىر ەلدىڭ ءبىر سۇيەم جەرىنە سۇعاناقتىق جاساعان جوق.

  شي جينپيڭ مىنالاردى باسا دارىپتەدى: جۇڭگولىقتار ەجەلدەن سەمياعا قورمال، وتانعا ادال بولۋ داستۇرىنە يە، مەملەكەت ٴبىرىنشى ورىندا تۇرادى، مەملەكەت بولماسا سەميادا دا بولمايدى، مەملەكەتتىڭ بىرلىككە كەلۋى مەن قۇدىرەتتەنۋى بولماسا، سەميانىڭ باقىتى مەن جەكەنىڭ باقىتى دا بولمايدى. جۇڭگو حالقى مەملەكەتتىڭ تۇتاستىعى مەن تەرريتوريا تۇتاستىعىن، ۇلتتىڭ مۇددەسى مەن مەملەكەتتىڭ بەدەلىن قورعاۋ سەنىمىندە وسكەلەڭ ورەدە ٴبىر اۋىزدىلىقتى ساقتا كەلەدى ءارى وسى سەنىمىندە مىزعىماي بەرىك تۇرىپ كەلەدى. جۇڭگو قازىر جۇرگەن جۇڭگوشا سوتسياليزم جولىن 5000 جىلدىق جۇڭحۋا وركەنيەتىنەن بولە قاراۋعا بولمايدى، سونداي - اق ول جۇڭگو حالقىنىڭ جاپا - ماشاقاتتى باستان كەشىرە ىزدەنىس جاساۋى بارىسىندا، ماركسيزمنىڭ نەگىزگى قاعيدالارىن جۇڭگونىڭ ٴىس جۇزىندىگىمەن جانە بۇگىنگى ٴداۋىر ەرەكشەلىگىمەن ۇشتاستىرۋدىڭ تۋىندىسى، ول تاريحتىڭ سوزسىزدىگى، حالىقتىڭ تالعامى. ءومىر جولى بۇراڭدىققا تولى. قانشالىق جاپا-ماشاقات، حاۋىپ-قاتەر بولسا دا، ٴبىز وسى جولمەن اۋىتقىماي جۇرە بەرەمىز. جۇڭگو دامىسا، دۇنيە ٴجۇزىنىڭ بەيبىتشىلىگى مەن ادامزاتتىڭ العا باسۋىنا كەلەلى ۇلەس قوسىلادى. بۇگىنگى دۇنيەدە ٴار ەل حالقى ٴبىر جەر شارى قىستاعىندا تۇرمىس كەشىرىپ، داڭقتا دا، زياندا دا بىرگە بولىپ، قۋانىش پەن قايعىنى ورتاق باسان كەشىرىپ كەلەدى. مەن « ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جولدى» ورتاق قۇرۋدى جانە ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋدى دارىپتەپ كەلەمىن، اتاپ ايتقاندا، تۇرلىشە وركەنيەتتىڭ اۋىس-كۇيىسىن، ٴوزارا ۇلگى الۋىن جانە ٴار ەل اراسىنداعى ٴوزارا ٴتيىمدى سەلبەستىكتى جەبەۋ، باياندى دا بەيبىت، جالپى بەتتىك حاۋىپسىز، ورتاق كوركەيگەن، اشىق ۇستالعان باۋىرمال، تازا دا كوركەم دۇنيە قۇرۋ كەرەك.

  شي جينپيڭ مىنالاردى انىق ايتتى: جۇڭگو مەن گرەتسيا ـ وركەنيەتتى بايىرعى ەل، ەكى ەلدىڭ دوستىق بارىس-كەلىسىنىڭ تاريحى ۇزاق، ٴبىر-ٴبىرىنىڭ تابيعي جاقىندىعى بار. گرەتسيا-جۇڭگونىڭ ەۆروپاداعى ابزال دوسى، جاقسى سەرىگى. جۇڭگو گراتسيامەن بىرگە ناقتىلى سەلبەستىك پەن گۇمانيتارلىق اۋىس ـ كۇيىستى كۇشەيتىپ، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدى» ورتاق قۇرۋدى قالايدى.

  پاۆلوۆوس بىلاي دەدى: جۇڭگونىڭ ازيا وركەنيەت سۇحپاتى جينالىسىن وتكىزۋى دۇنيە وركەنيەتىنىڭ اۋىس-كۇيىس جاساۋى، ٴوزارا ۇلگى الۋى جونىنەن توتەنشە ماڭىزدى، گرەتسيا ۇسىنىس بويىنشا قاتىناسقاندىعىن ەرەكشە ماقتانىش سەزىنەدى. قازىر حالىقارادا كەيبىرەۋلەر ”وركەنيەت قاقتىعىس نازارياسى“ دەيتىندى ۋاعىزداۋدا، بۇل توتەنشە قاتە. ٴىس جۇزىندە، ناعىز وركەنيەت اراسىندا قاقتىعىس، قارسىلىق تۋىلماۋعا ٴتيىس ٴارى تۋىلمايدى. تۇرلىشە وركەنيەت اراسىندا پارىقتىلىق ساقتالادى، ٴوزارا قۇرمەت ەتۋ، سۇحپاتتاسۋ، اۋىس - كۇيىس جاساۋ، ٴوزارا ۇلگى الۋ، ٴبىرىنىڭ ارتىقشىلىعىمەن ٴبىرىنىڭ ولقىلىعىن تولىقتاۋ كەرەك، مىنە بۇل ـ دۇنيە ٴجۇزىنىڭ باياندى بەيبىتشىلىگى مەن ادامزاتتىڭ جاراسىمدى قاتار ٴومىر ٴسۇرۋ جولى. بۇل جاعىندا گرەتسيا مەن جۇڭگونىڭ كوزقاراسى قابىسادى. گرەتسيا ٴتوراعا شي جينپيڭ العا قويعان الەمدىك وركەنيەت كوزقاراسىن، «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جولدى» ورتاق قۇرۋ دارىپتەمەسىن جانە ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋ تانىمىن بارىنشا القايدى، جۇڭگونىڭ كوپ جاقتىلىقتى قولداعاندىعىنا، حالىقارادا ۋادەسىندە مىقتى تۇرعاندىعىنا جوعارى باعا بەرەدى. مۇنىڭ ءوزى بايىرعى جۇڭحۋا وركەنيەتىنىڭ اقىل-پاراساتى مەن جۇڭگونىڭ جاۋاپتى ٴىرى ەل بولۋ سىندى تاريحي جاۋاپكەرلىگىن ايگىلەيدى. گرەتسيا حالقى جۇڭگونىڭ دامۋىندا وراسان زور تابىستارىنا قول جەتكىزگەندىگىنە سۇيىنەدى. جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى حالىقتى وزەك ەتۋ دامۋ تانىمىن العا قويىپ، سان ميلليونداعان ادامدى كەدەيلىكتەن قۇتىلدىردى، بۇل توتەنشە كەرەمەت. جۇڭگونىڭ دامۋى جۇڭگو حالقىنىڭ باقىتىن كوزدەپ، دۇنيە جۇزىنە باقىت جاراتتى. گرەتسيا «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جولدى» ورتاق قۇرۋ تاريحي ورايىن مىقتى يگەرىپ، جۇڭگومەن اۋىس-كۇيىس پەن سەلبەستىكتى ىشكەرىلەتۋدى، سونداي-اق ەۆروپا-جۇڭگو قاتىناسىن، ورتا شىعىس ەۆروپا ەلدەرى مەن جۇڭگونىڭ قاتىناسىن دامىتۋدا بەلسەندى رول اتقارۋدى قالايدى.

  كەڭەستەن بۇرىن شي جينپيڭ حالىق سارايىنىڭ شىعىس قاقپاسىنىڭ سىرتىنداعى الاڭدا پاۆلوۆوسقا ارناپ قارسى الۋ سالتىن وتكىزدى.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • كوكتوعاي: شاعىن قالاشىقتاعى كوپ حيكايا
  • ورنىقتىلىقتى قورعاۋ، شەكارانى كۇزەتۋ جاۋاپكەرشىلىگى مەن بورىشىن مىقتاپ يگەرىپ، بيڭتۋان رەفورماسىن تەرەڭدەتۋدى جانە وڭتۇستىككە قاراي دامىتۋدى ىلگەرىلەتۋ كەرەك
  • ساياسي ارقىلى ساقشى قوسىنىن قۇرۋدان، رەفورما ارقىلى ساقشى قوسىنىن قۇدىرەتتەندىرۋدەن، عىلىم - تەحنيكا ارقىلى ساقشى قوسىنىن گۇلدەندىرۋدەن، ساقشى قوسىنىن قاتاڭ جونگە سالۋدان جازباي، پارتيا مەن حالىق جۇكتەگەن جاڭا ءداۋىردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى مەن بورىشىن ويداعىداي اتقارۋ كەرەك
  • ايماقتىق اۋا رايى ستانسياسى بوراننان ساقتانۋدىڭ سارى ءتۇستى ساقتىق سيگىنالىن تاراتتى