اعاجاي-التاي تورابى   ›   مادەنيەت ارناسى   ›   دەنساۋلىق

بالا سەمىزدىگىنە اكەلەتىن 3 جاعداي

  21-عاسىرداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى ـــ بالالاردا ارتىق سالماقتىڭ بولۋى. مۇنداي بالالاردا جاسى ۇلعايا كەلە ديابەت جانە جۇرەك-قان تامىرلار اۋرۋىنىڭ پايدا بولۋ قاۋپى جوعارى. مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ارتىق سالماق قوسۋىنىڭ نەگىزگى 3 سەبەبىن ۇسىنامىز.

  وقۋدى شامادان تىس جۇكتەۋ جانە از قوزعالىستى ءومىر سالتى

  كوپتەگەن اتا-انالار بالالارىن وتە كوپ قوسىمشا ساباقتارعا بەرەدى جانە بالانىڭ تۇنگە دەيىن ساباعىن ورىنداپ وتىرۋىن قالىپتى كورەدى. ادەتتە، بالانى قوسىمشا ساباقتارعا اپارعاندا جاياۋ جۇرگىزبەيدى، ونىڭ ورنىنا اسىققاندىقتان كولىكپەن اپارادى. سەمىزدىككە بالانىڭ از قوزعالىسىمەن قاتار، ۇيقىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى دە سەبەپ بولادى. بالاعا ۇيقى جەتىسپەسە، مەتابوليزم باياۋلايدى. بالاعا كۇندىز ويناۋعا جانە باسقالارمەن سويلەسۋگە ۋاقىت بولماعاندىقتان، ولار ونى تۇندە ىستەۋگە تىرىسادى، سوندىقتان بالا ۇيىقتار الدىندا الەۋمەتتىك جەلىگە كىرەدى نەمەسە ويىندار وينايدى.

  دارىگەرلەر بالانىڭ كۇنىنە از دەگەندە 1 ساعات فيزيكالىق بەلسەندىلىكپەن (جۇگىرۋ، ءجۇزۋ، فۋتبول ويناۋ) اينالىسۋىن ۇسىنادى. ال ۇيقىعا بالانىڭ جاسىنا قاراي ۋاقىت ءبولۋ كەرەك:

  ــ مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالار ۇيقىسى 10-12 ساعاتتى قۇراۋى كەرەك؛

  ــ باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارى 9.5-10 ساعات ۇيىقتاۋى كەرەك؛

  ــ جاسوسپىرىمدەر 8 ساعاتتىق ۇيقىنى قاجەت ەتەدى.

  داستارحان باسىنداعى اتا-انا ارەكەتى بالاڭىزدىڭ نارەستە كەزىن ەسكە ءتۇسىرىڭىز:

  ەمگىسى كەلگەن بالا جىلاپ مازاسىزدانادى، ال تويعان كەزدە ەمۋىن توقتاتا قويادى. ياعني، بالا تۋىلعاننان باستاپ اتا-انانىڭ ايتۋىنسىز-اق قاي ۋاقىتتا تاماقتانۋ كەرەكتىگىن جانە قاي ۋاقىتتا تويعانىن بىلەدى.

  الايدا، بالانىڭ جاسى وسە كەلە ونىڭ وسى قاسيەتى "جوعالادى": اتا-انا الدىمەن بالانىڭ قارنى اشقان كەزدە ەمەس، تاماق جەۋ قاجەت ۋاقىتتا تاماقتاندىرادى، سودان سوڭ ارتىق تاماق جەۋگە ماجبۇرلەيدى. كەيدە اتا-انا بالانىڭ جەگىسى كەلمەيتىن تاماعىن دا قيناپ بەرەدى. وسىدان كەيىن ادامدا اسپازدىق ينتۋيتسيا جۇمىس ىستەمەي قويادى.

  "اكەڭ ءۇشىن ءبىر قاسىق، اجەڭ ءۇشىن ءبىر قاسىق" دەپ بالاعا قيناپ تاماق بەرۋ قامقورلىق ەمەس، بالا اعزاسىنىڭ جۇمىسىنا دورەكى ارالاسۋ بولىپ سانالادى.

   ۇيلەستىرىلمەگەن تاماقتانۋ

  بالالاردا ارتىق سالماقتىڭ بولۋى گازدالعان سۋسىندار، شوكولادتار، جارتىلاي دايىن تاعامداردى كوپ جەۋمەن بايلانىستى. بالانىڭ كۇندە ءتاتتى شاي ءىشۋى قالىپتى ەمەس. جالپىلاما قاراعاندا، وتە زيان تاماقتىڭ جوقتىعىن، الايدا كەز كەلگەن ءونىمدى مولشەردەن تىس جەۋدىڭ قاۋىپتى ەكەنىن ۇمىتپاڭىز. سوندىقتان بالانىڭ ءدامدى تاعامنان تولىقتاي باس تارتۋى مىندەتتى ەمەس، باستىسى، ونى اراسىندا ورىندى مولشەردە بەرسەڭىز بولعانى.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • شي جينپيڭ مەن پىڭ لييۋان 2019 - جىلعى جۇڭگو بەيجيڭ دۇنيە جۇزىلىك باۋ - باقشا كورمەسىنە قاتىناسقان شەتەل جاقتىڭ باسشىلارىمەن جانە ولاردىڭ جۇبايلارىمەن بىرگە باۋ - باقشا كورمەسىن ەكسكۋرسيالادى
  • شي جينپيڭ 2019 - جىلعى جۇڭگو بەيجيڭ دۇنيە جۇزىلىك باۋ - باقشا كورمەسىنىڭ اشىلۋ سالتىنا قاتىناستى ءارى ماڭىزدى ءسوز سويلەدى
  • 2 - كەزەكتى ”ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول“ حالىقارالىق سەلبەستىك جوعارى دارەجەلىلەر تالقى مىنبەرى دوڭگەلەك ۇستەل باسشىلار ءماجىلىسىن وتكىزدى
  • شي جينپيڭ 2 - كەزەكتى ”ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول“ حالىقارالىق سەلبەستىك جوعارى دارەجەلىلەر تالقى مىنبەرىنىڭ اشىلۋ سالتىنا قاتىناستى ءارى ارقاۋ ءسوز سويلەدى