اعاجاي-التاي تورابى   ›   مادەنيەت ارناسى   ›   بىلگەنگە مارجان

ىس ٴتيۋ مەن گازدان ۋلانۋدان ساقتانۋ بىلىمدەرى

  جايشىلىقتا كوپ كەزىگەتىن ىس ٴتيۋ سەبەپتەرى

  ىس ٴتيۋ كومىرتەگى شالا توتىعىنان ۋلانۋ دەپ تە اتالادى، كومىرتەگى شالا توتىعى ءتۇسسىز، ءيىسسىز، تىتىركەندىرۋسىز تىنىس الۋدى توساتىن حيميالىق گاز.

  كومىرتەگىندىك زات بۇكىلدەي جانىپ بولماعان كەزدە كومىرتەگى شالا توتىعىن شىعارادى. وتباسى نەمەسە ءوندىرىس ورىندارىندا اۋا الماسۋ جاعدايى ناشار بولعان دا مەشتەن پايدا بولاتىن ىس، جانار گاز قۇبىرىنان قاشقان گاز، ونەركاسىپتىك وندىرىستەن شىققان كومىر گازى نەمەسە كەن قۇدىقتارىنداعى كومىرتەگى شالا توتىعىنىڭ بارلىعى ۋلانۋدى پايدا قىلادى.

  تۇرمىستا كوپ كەزىگەتىن ىس ٴتيۋ سەبەپتەرى

  ىس ٴتيۋ ٴجايتى جايشىلىقتا كوبىنەسە مەشكە كومىر جاعۋدان تۋىلادى. ودان قالسا، گازارقىلى سۋ جىلتىۋ اسپابىن دۇرىس پايدالانباۋ جانە اۆتو كولىكتەن شىققان گاز قاتارلى سەبەپتەردى قامتيدى. جايشىلىقتا كوپ كەزىگەتىن ىس ٴتيۋ، گازدان ۋلانۋ ءجايتى مىنالاردى قامتيدى:

  - ەسىك ـ تەرەزەسى جابىق، اۋا الماسۋى ناشار بولمەدە كومىر جاققاندا ادامعا وتتەگى جەتىسپەۋ سەبەبىنەن، بولمە ىشىندەگى كومىرتەگى شالا توتىعى كوبەيۋدەن ىس تيەدى.

  - تۇرعىندار وتباسىندا گازدىڭ قاشۋىنان، ايىرىپ ـ قوسقىشتىڭ تولىق جابىلماۋى سەبەبىنەن گازعا ۋلانادى.

  - گاز وشاقتى پايدالانۋ بارىسىندا ءسۇت، شاي قاتارلىلاردىڭ تاسۋىنان وشاقتىڭ وتى ءوشىپ، گازدىڭ كوپ مولشەردە شىعۋىنان ادامدار ۋلانادى.

  - بولمە ىشىندە ساماۋىر پايدالانۋ، كاۋاپ قاقتاۋدان (ەسىك، تەرەزەنىڭ اشىلماۋىنان، اۋا الماسۋدىڭ ناشار بولۋىنان) كومىرتەگى شالا توتىعى پايدا بولىپ، ادامعا وڭاي ىس تيەدى.

  - گاز ارقىلى سۋ قايناتاتىن اسپاپتى پايدالانعاندا، اۋا الماسۋى جاقسى بولماي، جۋىنۋ ۋاقىتى شەكتەن تىس ۇزارىپ كەتسە، ادامنىڭ گازدان ۋلانۋ حاۋىپ ـ قاتەرى تۋىلادى.

  - ءورت تۋىلعان مايداندا زور مولشەردە كومىرتەگى شالا توتىعى پايدا بولادى.

  - قاراپايىم پار مەشىن پايدالانعاندا، مەش جاتىن بولمەدەن اۋاشا بولعانىمەن، مەشتەن ىس شىعۋ سەبەبىنەن ادامعا ىس ءتيۋ جايتى دە تۋىلادى.

  - اۆتوكولىكتى وتالدىرىپ قويىپ، ەسىك ـ تەرەزەسىن جاۋىپ تاستاپ ۇيىقتايتىن بولسا، كوپ مولشەردەگى كومىرتەگى شالا توتىعى شىعىپ، ۋلانۋدى كەلتىرىپ شىعارادى.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • التاي قالاسىندا ەلىمىزدەگى تۇڭعىش رەتكى «سىرلى التاي» اتىنداعى قار-مۇز شىراق سالتاناتى بولىپ ءوتتى
  • بەرلين كينو مەرەكەسىندەگى ەڭ ۇزدىك ەر اكتەر ۋاڭ جيڭچۇن: التايدا تۋىپ، قىراننىڭ سۋىن ءىشىپ ەرجەتتىم
  • ايماعىمىزداعى قۇرىلىم رەفورماسى جۇرىلگەن 8 ورىننىڭ ۆيۋەسكاسى اسىلدى
  • يۋانشياۋ مەرەكەسىن قالاي وتكىزەمىز