اعاجاي-التاي تورابى   ›   اقپارات ايدىنى   ›   سۋرەتتى حابارلار

اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتۋ ينجەنەرياسى بۇقارانى اۋىز سۋدان الاڭسىز ەتتى

  التاي گازەتىنىڭ ءتىلشىسى دۋ پىڭفەي حابارلايدى. 2019 ـ جىلى 1 ـ ايدىڭ 1 ـ كۇنى ءۇيى التاي قالاسى ازات جولىندا تۇراتىن ۋاڭ ان ـ ۋ تاڭەرتەڭ ەرتە تۇرىپ وتباسىنداعىلاردىڭ تاڭعى اسىن ازىرلەۋمەن ابىگەر بولدى. وتباسىنداعىلاردى وياتىپ تاڭعى اسىن ىشكەننەن كەيىن كورشىلەرىمەن بىرگە الەۋمەتتىك اۋماققا تۋ شىعارۋ سالتىنا قاتىناسۋعا باردى، ايبىندى مەملەكەت گيمىنىندە بەس جۇلدىزدى قىزىلتۋ باياۋ عانا كوككە كوتەرىلدى.

  ارينە، بۇل شاعىن قالاشىقتا بولىپ جاتاتىن داعدىلى تۇرمىس ادەتى ەدى. دەسەدە، بۇل ارادا تۇرمىس كەشىرىپ جاتقان 120 مىڭ تۇرعىن وزدەرىنىڭ كوپتەن بەرى اڭىس ەتىپ كەلە جاتقان قۇبىر سۋىنىڭ جاۋىندى كۇندەرى لايلانىپ كەتەتىن ماسەلەسىنىڭ ەسكى جىلمەن بىرگە كەلمەسكە كەتكەندىگىن ويلاماسا كەرەك. التاي قالاسىنىڭ قىران وزەنى اۋىز سۋ قاينارىندىق ورىندى جوعارىعا كوشىرۋ ينجەنەرياسى جۇمىسىنىڭ اياقتالۋىنا ىلەسە، قالانىڭ سۋمەن قامداۋ ماسەلەسى دە تۇبەگەيلى شەشىم تاپتى. ارينە، بۇل قانشالاعان ادامداردىڭ جاپالى قۇلشىنىسىنان كەلگەندىگىنە كىم ـ كىمدە كوز جۇما المايدى.

  بۇرىنعى سۋمەن قامداۋ جابدىقتارى قالانىڭ قاجەتىن قاناعاتتاندىرا الماي كەلدى

  سوڭعى جىلدان بەرى، التاي قالاسى قاۋىرت دامۋ، قاۋىرت قۇرۋدى قارسى الدى، وڭتۇستىكتى گۇلدەندىرىپ، سولتۇستىككە كەڭەيتىپ، قالا بەينەسىندە شىت ـ جاڭا وزگەرىستەر بولدى، قالا رايونىنىڭ جەر اۋماعى بۇرىنعى نەگىزدە 1.5 ەسە كەڭەيىپ، حالىق بۇقاراسى ەكونوميكانىڭ دامۋى الا كەلگەن تيىمدىلىكتەردەن كەنەلدى.

  قالا كولەمىنىڭ كەڭەيۋىنە ىلەسە، ءىشىنارا ماسەلەلەر دە كورنەكتىلەنە باستادى. 2018 ـ جىلى 7 ـ ايدىڭ 15 ـ كۇنى التاي قالاسىندا كەنەت نوسەر قۇيىپ، سۋمەن قامداۋ قاينارى بولعان قىران وزەنىنىڭ جوعارى اعارى كۇشتى نوسەردىڭ ىقپالىنا ۇشىراپ، تاسقىن 5 ساعاتقا جالعاسىپ، سۋ قاينارىنىڭ بىلعانۋ دارەجەسى بارىنشا جوعارىلاپ، قالا رايونىنىڭ سۋمەن قامداۋ قۇبىر تورابىنىڭ سۋى لايلانۋداي قۇبىلىس بايقالىپ، تۇرعىنداردىڭ ءوندىرىس ـ تۇرمىسىنا اۋىر نۇقسان جەتكىزدى. ءبىر مەزەتكە دەيىن سۋمەن قامداۋ سەرىكتەستىگىنىڭ قىزمەت وتەۋ تەلەفونى بۇقارانىڭ ىستىق لەنيالى تەلەفونىنا اينالدى، قىزمەتكەرلەر سابىرلىلىقپەن تۇسىندىرۋمەن بولدى، سۋ زاۆودىنداعى سۋ قاينارىن ءبىر جاقتىلى ەتۋ قۋاتى جەتەرسىز بولدى، كۇشتى نوسەر سۋ قاينارىنىڭ لايلانۋىن كۇشەيتىپ، زاپاس سۋدى تازارتۋ جابدىقتارى قالا رايونىنىڭ سۋ پايدالانۋ تالابىنان شىعا المادى. سۋمەن قامداۋ سەرىكتەستىگى سۋمەن قامداۋداعى شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋدىڭ 3 دارەجەلى مەجە جوباسىن دەرەۋ باستاپ، اۋىل ـ قالاشىق جانە جاسىلداندىرۋعا سۋ پايدالانۋدى توقتاتىپ، قالانىڭ سۋمەن قامداۋداعى باسىمدىلىعىن باسەڭدەتتى. التاي قالاسىنىڭ قاتىستى تاراۋلارى قالا تۇرعىندارىن سۋدى ۇنەمدى پايدالانىپ، سۋ قاينارىنىڭ ىسىراپ بولۋىن ازايتىپ، سۋ جەتىسپەۋ ماسەلەسىن شەشۋگە بىرگە قۇلشىنىس جاساۋعا ۇندەدى ءارى سۋمەن قامداۋ جۇيەسىن جاڭادان سالۋ، وزگەرتىپ سالۋ ينجەنەرياسىن جەدەلدەتىپ، جاڭا سۋ زاۆودىن سالۋ، سۋ قاينارىندىق ورىندى جوعارىعا كوشىرۋ ينجەنەرياسىن 2018 ـ جىلى 12 ـ ايدىڭ 31 ـ كۇنىنەن بۇرىن ورىنداپ بولۋعا كۇش سالىپ، قالا تۇرعىندارىن اناعۇرلىم تازا اۋىز سۋمەن ەرتەرەك قامدايتىندىعى جونىندە كەپىلدىك بەردى.

  سوڭعى جىلداردان بەرى، پارتيا ورتالىق كوميتەتى ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋعا وسكەلەڭ دارەجەدە ءمان بەردى، 2017 ـ جىلى ايماق، قالا ورتالىقتىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋدى باقىلاۋ ـ تەكسەرۋىن وراي ەتىپ، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدا بايقالعان كورنەكتى ماسەلەنى رەتكە سالىپ وزگەرتۋدى جەدەلدەتىپ، بۇقارانىڭ ات سالىسۋىن، بۇقارانىڭ ريزالىعىن ولشەم ەتكەن ەكولوگيالىق قورشاعان ورتانى قورعاۋدىڭ قىزمەت مەحانيزمىن قۇردى.

  سۋ قاينارىندىق ورىندى جوعارىعا كوشىرىپ، بۇقارانىڭ اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگىن كۇش ـ قۋاتتى شوعىرلاندىرا وتىرىپ قامتاماسىزداندىردى

  2018 ـ جىلى 3 ـ ايدا اۋىز سۋ قاينارىندىق جەردىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋدىڭ ارناۋلى قيمىلىنا اتتانىسقا كەلتىرۋ، ورنالاستىرۋ جاساۋدىڭ مەملەكەتتىك بەينە ـ كەسكىن ءماجىلىسى اشىلعاننان كەيىن التاي قالاسى اۋىز سۋ قاينارىندىق جەردىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋدىڭ ارناۋلى قيمىلىن ۇيىمداستىرىپ ورىستەتتى. قالا بىلعانىشىنىڭ الدىن الۋ، وڭاۋ، قالانىڭ تۇرمىستىق لاس سۋىنىڭ ىعىستىرىلۋىن جويۋدى بەلسەنە ىلگەرىلەتۋ جاعىندا شينجياڭنىڭ الدىڭعى قاتارىنا ءوتتى؛ اتموسفەرالىق بىلعانىشتىڭ الدىن الۋ، وڭاۋ قىزمەت ونىمدىلىگى كورنەكتى بولىپ، تۇتاس جىلداعى اۋا ساپاسى باستان ـ اقىر مەملەكەتتىك 1 ـ دارەجەلى ولشەمدى ساقتادى.

  التاي قالاسىنىڭ سۋ قاينارى لاستى اۋىلىنان تومەنگى سۋ اعارىنا ورنالاسقان، وڭاي بىلعانادى. سوندىقتان، التاي قالاسى سۋ قاينارى نىساناسىن 13 كيلومەتر جوعارى ورىنعا كوشىردى، كوز الداعىنى باسقارۋمەن ۇزاق بولاشاققا كوز تاستاۋ پرينسيبى بويىنشا التاي قالاسىنداعى تۇرعىندارىنىڭ اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگى ماسەلەسىن ٴتۇبىرلى شەشىپ، الاڭسىز سۋ تۇتىنۋدان ساپالى سۋ تۇتىنۋدى جۇزەگە اسىردى، جاڭادان سالىنعان نىسان قالانىڭ سۋدان پايدالانۋ قاجەتىن قاناعاتتاندىرۋمەن بىرگە، ماڭىنداعى اۋىل ـ قىستاقتارمەن تاس جولداردان وڭاشا سالىنىپ، سۋ قاينارىن قورعاۋ رايونىن قۇرىپ، نىسانعا جيىنى 180 ميلليون يۋان قارجى قوستى.

  «سۋمەن قامداۋ ماڭىزدى، لاس سۋدى ٴبىر جايلى ەتۋ ودان دا ماڭىزدى. سۋمەن قامداۋ ماسەلەسىن شەشۋمەن بىرگە، لاس سۋدى تازارتۋ ولشەمىن جوعارىلاتىپ، وزگەرتىپ قۇرۋ نىسانىن ىلگەرىلەتىپ، سۋدى اينالمالى ٴبىر جايلى ەتۋ جۇيەسىن قۇرىپ، كەلەسى ۇرپاقتارعا اسپانى كوگىلدىر، سۋى ٴمولدىر ەكولوگيالىق ورتا جاراتۋعا كۇش سالدىق» ـ دەدى التاي قالالىق پارتكومنىڭ ورىنباسار شۋجيى، قالا باستىعى جاڭ جىجۇن.

  جۇڭگوداعى قارلى مەكەننىڭ اسپانىنىڭ كوگىلدىر، سۋىنىڭ ٴمولدىر بولۋىنا ٴمان بەردى

  التاي قالاسىندا ٴار جىلى 10 ـ ايدان كەلەسى جىلى 5 ـ ايعا دەيىن قارلى اۋا رايى بولادى. كەيبىر جىلدارى 9 ـ ايدىڭ سوڭىنان 6 ـ ايدىڭ باسىنا دەيىن قار جاۋادى. تاۋلى رايونداردا قالىڭ قار جاۋىپ، قارلى ماۋسىم ۇزاققا سوزىلادى. 2018 ـ جىلى 8 ـ ايدىڭ 25 ـ كۇنى مەملەكەتتىك كليمات جانە كليمات وزگەرىسىن ولشەمدەندىرۋ تەحنيكا كوميتەتى التايعا جۇڭگوداعى قارلى مەكەن كليمات بەلگىسىن بەردى. مىنە، بۇل وسى جەردە جاساپ جاتقان ادامداردىڭ ماقتانىش سەزىمىن قوزعادى. الايدا، قارلى ماۋسىمى ۇزاققا جالعاساتىندىقتان بۇل ينجەنەريا قۇرىلىسىن جۇرگىزۋگە ىقپال جاسايدى.

  قىس ماۋسىمىنىڭ كەلۋىنە ىلەسە، قىس ماۋسىمىنداعى قاقاعان ايازدان بەتوننىڭ سىزاتتانىپ جارىلىپ كەتۋ ماسەلەسىن شەشۋ ٴۇشىن، پارقازاننان، سونداي ـ اق ٴىرى تيپتەگى پار قازاننان پايدالانىپ قۇرىلىس جۇرگىزەتىن جەردىڭ تەمپەراتۋراسىن جوعارىلاتىپ، قۇرىلىستى قالتقىلاۋمەن بىرگە ارناۋلى ادام ورنالاستىرىپ شارلاۋ جۇرگىزىپ، اۋا تەمپەراتۋراسىن مەرزىم سايىن تەكسەرىپ ولشەپ، ينجەنەريا ساپاسىنا كەپىلدىك ەتتى. قارلى بوراننىڭ قۇرىلىس جۇرگىزەتىن ورىننىڭ كوتەرىمدىلىك قۋاتىنا اسەر ەتۋىنەن ساقتانۋ ٴۇشىن تاعانىنا تىرەۋ قويىپ بەكەمدەپ، بەتوننىڭ اۋا تەمپەراتۋراسىنىڭ ℃15 تان تومەن بولماۋىنا كەپىلدىك ەتتى. ٴتىلشىنىڭ ۇعىسۋىنشا، قۇرىلىس جۇرگىزۋدىڭ قاۋىرت كەزىندە قۇرىلىسقا پايدالانىلاتىن ماشينا 80 نەشەدەن، قىزمەتكەرلەر 280 نەشەدەن اسىپ، قىس ماۋسىمىنداعى تومەن تەمپەراتۋرالى اۋا رايىنىڭ قۇرىلىس جۇرگىزۋگە جاساعان ىقپالىن تولىقتادى.

  2018 ـ جىلى 12 ـ ايدىڭ 12 ـ كۇنى مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق ورتا مينيسترلىگىنىڭ، اۆتونوميالى رايوندىق ەكولوگيالىق ورتا مەڭگەرمەسىنىڭ قاتىستى باسشىلارى التاي قالاسىنىڭ سۋ قاينارىن جوعارى ورىنعا كوشىرۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىس جۇرگىزۋ احۋالىن ناق مايداندا كوزدەن كەشىرىپ، وسى نىساندى تولىق تۇراقتاندىردى. سوڭىندا، التاي قالاسى قۇرىلىس جۇرگىزۋ ۋاقىتى قىسقا بولۋ، تەمپەراتۋرا تومەن بولۋ، بايلىق تاپشى بولۋ قاتارلى قيىنشىلىقتى جەڭە وتىرىپ، 2018 ـ جىلى 12 ـ ايدىڭ 20 ـ كۇنى قىران وزەنىندەگى اۋىز سۋ قاينارىن جوعارى ورنىعا كوشىرۋ نىسانىن ٴساتتى ورىنداپ رەسمي پايدالانۋعا بەردى.

  سۋ قاينارىن جوعارى ورىنعا كوشىرۋ نىسانى، لاس سۋدى ٴبىر جايلى ەتۋ دارەجەسىن جوعارىلاتىپ، وزگەرتىپ قۇرۋ نىسانى ۋادەلى ۋاعىندا اقىرلاسىپ، سۋ قاينارىنىڭ ستەرەولىق اينالىمىن جۇزەگە اسىردى. قورعاۋ بارىسىندا دامىتىپ، دامۋ بارىسىندا قورعاپ، وسى جەردە جاساپ جاتقان ٴار ۇلت بۇقاراسى التايدىڭ تاماشا ەكولوگيالىق ورتاسىن قاستەرلەپ، التايدىڭ تازا اۋاسىن، ٴمولدىر سۋىن، كوركەم تابيعاتىن ماقتان ەتىپ، التايدىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىنىڭ بارعان سايىن جاقسارا ٴتۇسۋىن ارماندادى.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • الداعى ءۇش كۇندىك اۋا رايىنان الدىن-الا مالىمەت
  • التايدىڭ قىسقى ساياحاتى قالايشا ورلەي ٴتۇستى
  • شي جينپيڭنىڭ حالىق جۇرەگىندەگى ىستەرى
  • الداعى ءۇش كۇندىك اۋا رايىنان الدىن-الا مالىمەت