اعاجاي-التاي تورابى   ›   اقپارات ايدىنى   ›   سۋرەتتى حابارلار

ايماقتىڭ قىسقى ساياحاتى جاندانا ءتۇستى

التاي تاۋى كوكتوعاي حالىقارالىق قار شاڭعى الاڭى جۇمىسىن باستادى

 التاي گازەتىنىڭ ءتىلشىسى لي چاڭدا مەن پراكتيكانت ٴتىلشى حان ليڭ حابارلايدى. 11 ـ ايدىڭ 26 ـ كۇنى جۇڭگوداعى الدىڭعى قاتارداعى قۇلديلاۋ پارقى 1000مەتردەن اساتىن التاي تاۋى كوكتوعاي حالىقارالىق قار شاڭعى الاڭى كوكتوعاي اۋدانىنىڭ كوكتوعاي قالاشىعىندا جۇمىسىن باستادى. بۇل قار شاڭعى الاڭى قىسقى وليمپيادا سپورت جينالىسىنىڭ قار ۇستىندەگى تەحنيكالىق جارىس ءتۇرى مايدانى تالابىنا ۇيلەسەدى، سالىنىپ بولعاننان كەيىن ەل ىشىندەگى سارا قار شاڭعى الاڭىنا اينالىپ، بەيجيڭ قىسقى وليمپيادا سپورت جينالىسىنىڭ قىسقى جاتتىعۋىن جۇرگىزەتىن ويداعىداي بازاعا اينالارى حاق.

  ەل ٴىشى قار شاڭعى الاڭىنىڭ ماڭداي الدىسى

  كوكتوعاي حالىقارالىق قار شاڭعى الاڭى مەملەكەتتىك 5A دارەجەلى كورىنىس رايونى كوكتوعاي كورىنىس رايونىنا جانە شينجياڭ كوكتوعاي دۇنيە جۇزىلىك گەولوگيا باقشاسىنا ورنالاسقان، وسى قار شاڭعى الاڭى تاۋمەن قورشالعان، (بيىكتىگى3100 مەتر كەلەتىن)، 5 شوقىسى بار، جوباداعى يەلەگەن جەر كولەمى 18 شارشى كيلومەتر، شاڭعى جولىنىڭ جالپى اۋماعى ءبىر ميلليون 930 مىڭ شارشى مەتر، دالا قار ارناۋلى رايونىنىڭ جەر اۋماعى 5 ميلليون 920 مىڭ شارشى مەتر، جالپى ۇزىندىعى 58 كيلومەتر كەلەتىن 43 شاڭعى جولىن سالۋعا بولادى. مۇندا، 7 تۇتاسپالى جول، 2 باستاۋىش دارەجەلى جول، 8 ورتا دارەجەلى جول، 26 جوعارى دارەجەلى قار شاڭعى جولى بار. بۇل شاڭعى جولدارى 3 جىلدا سالىنىپ بولعان سوڭ ەل ىشىندەگى شاڭعى جولى ەڭ كوپ قار شاڭعى الاڭىنا اينالادى. مۇندا، 1 ـ ءنومىرلى شاڭعى جولىنىڭ كولبەۋلىك بيىكتىگى 900 مەترگە تاياۋ، كەڭدىگى 52 مەتر، 4.5 كيلومەترگە دەيىن ۇزارتۋعا بولادى، ەلىمىزدەگى قار شاڭعى الاڭىنىڭ ماڭداي الدى ورنىندا، بۇقارالىق ساياحاتتا شاڭعى تەبۋدىڭ جوعارى پارىقتىق تالابىنا ءارى قىسقى وليمپيادا جينالىسىنىڭ قارداعى جارىس ءتۇرى __ بيىك تاۋدان قۇلديلاي سىرعاناۋ جارىس ءتۇرى الاڭىنىڭ تىك قۇلديلاۋ پارقىنىڭ قاتاڭ تالابىن قاناعاتتاندىرا الادى، مۇنى قار شاڭعى الاڭىنىڭ «ماڭداي الدىسى» دەپ اتاۋعا ابدەن بولادى.

  بەيجيڭ كابيڭ شۋەشيڭ تيانشا قار شاڭعى الاڭى جوبالاۋ شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ باس ديرەكتورى دۇڭ لينمو التاي تاۋى كوكتوعاي حالىقارالىق قار شاڭعى الاڭى جوباسى قۇرىلىسىن باعالاعاندا تىلشىگە بىلاي دەدى: «بۇل ەل ىشىندەگى بىردەن ـ ءبىر حالىقارالىق شاڭعى بىرلەستىگىنىڭ جوعارى كۋالاندىرۋىنا يە بولعان بيىك تاۋدان قۇلديلاي سىرعاناۋ حالىقارالىق جارىس كاسىپتىك جولى».

  مەملەكەتتىك دەنە تاربيە باس مەكەمەسى قىسقى سپورتتى باسقارۋ ورتالىعىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى، اۆتونوميالى رايوندىق دەنەتاربيە مەكەمەسىنىڭ ورىنباسار باستىعى جياڭ شىساي التاي تاۋى كوكتوعاي حالىقارالىق قار شاڭعى الاڭىنىڭ جوبا ٴوڭىرىن كوزدەن كەشىرگەندە تىلشىگە بىلاي دەدى: «بۇل اراعا قار كوپ جاۋادى، تاۋ سىلەمى جاقسى، شاڭعى جولىنىڭ قۇلديلاۋ پارقى زور، ساياحاتپەن سايكەسىمدىلىگى جاقسى، تاۋدان سىرعاناۋدىڭ تولىق تۇردەگى جاتتىعۋ الاڭىن (بيىكتەن تىك ءتۇسۋ، اينالۋ، كەڭ اينالۋ، الىس ارالىقتى كەڭ اينالۋ نىساندارىن قامتيدى) سالۋعا ۇيلەسەدى. اسىرەسە، بيىك تاۋدان قۇلديلاي تىك ءتۇسۋ الاڭى ەگەر 2019 ـ جىلى قىستا ىسكە قوسىلاتىن بولسا، ەلىمىزدەگى بيىك تاۋدان سىرعاناۋ قار شاڭعى اترەتىنىڭ قىسقى جاتتىعۋ جاسايتىن تۇڭعىش تالعامىنا اينالارى حاق».

  ايماقتىق پارتكومنىڭ مۇشەسى، اكىمشىلىك مەكەمەسىنىڭ ورىنباسار ءۋاليى ۋاڭ جۇن ـ ان تىلشىگە بىلاي دەدى: «التاي تاۋى كوكتوعاي حالىقارالىق قار شاڭعى الاڭى بولاشاقتا بۇقارالىق قار شاڭعى تەبۋ، دالادا شاڭعى تەبۋ، ونەر باسەكەسى قاتارلى شاڭعى تەبۋ 3 ءتۇرى ۇشتاستىرىلعان ۋنيۆەرسال قار شاڭعى الاڭىنا اينالادى. توڭىرەكتەگى ساياحاتشىلاردىڭ شاڭعى تەبۋ تالابىن قاناعاتتاندىرۋمەن بىرگە، قىسقى وليمپيادا سپورت جينالىسىنداعى ونەر باسەكەسى سىندى شاڭعى تەبۋ مايدانى بولادى، سونداي ـ اق جاتتىعۋ تالابىنا جەتىپ، شينجياڭ، ٴتىپتى، بۇكىل ەلدەگى سارا قار شاڭعى الاڭىنا اينالۋى مۇمكىن، بۇل التاي ايماعىنىڭ قىسقى ساياحاتىن تىڭ دەڭگەيگە كوتەرەدى».

  ءتىلشى مىنانى ۇعىستى: كوكتوعاي حالىقارالىق قار شاڭعى الاڭىنىڭ تاۋ بەلدەۋلەيتىن تاس جول كولبەۋلىگى لايىقتى باستاۋىش، ورتا دارەجەلى قار شاڭعى جولى ەتىپ سالىنىپ، سىرعاناۋ ۇزىندىعى 9.5 كيلومەترگە جەتىپ، ەل ىشىندەگى ەڭ ۇزىن بۇقارالىق قار شاڭعى جولىنا اينالادى. سونىمەن بىرگە، بۇل قار شاڭعى الاڭى، اۋەلى، تىك ۇشاق، قاردا موتوتسيكلمەن زىمىراۋ قاتارلى نىسانداردى اشىپ، 2019 ـ جىلى اسپا كۇيمە جولىنان 4 ىن سالىپ، شاڭعى اۋەسكەرلەرىنىڭ تاۋعا شىعۋ ۋاقىتىن بارىنشا ۇنەمدەۋمەن بىرگە، قار شاڭعى اۋەسكەرلەرىنىڭ اسپالى كۇيمەگە وتىرىپ كوكتوعايدىڭ قىسىن تاماشالاۋىنا بولادى.

  ءبىر ماۋسىمدىق ساياحاتتان ءتورت ماۋسىمدىق ساياحاتقا وزگەردى

  كوكتوعاي اۋداندىق پارتكومنىڭ تۇراقتى مۇشەسى، ۇنەمىلىك ىستەرگە جاۋاپتى ورىنباسار اكىمى يۇي گۋاڭپۋدىڭ تانىستىرۋىنا قاراعاندا، وسىدان بۇرىن قىس كىرىسىمەن كوكتوعايدىڭ ساياحاتى توقتايتىن. كوكتوعاي حالىقارالىق قار شاڭعى الاڭى سىندى وسى ءبىر جوعارى دارەجەلى قار شاڭعى الاڭىنىڭ سالىنۋى كوكتوعايدىڭ قىسقى ساياحاتىنداعى بوستىقتى تولتىرىپ، «قىستا شاڭعى تەبۋ، جازدا تاماشالاي ءجۇرىپ ساياحاتتاۋداي» ءبىر جىلدىڭ ءتورت ماۋسىمىندا دا ساياحات جاندانۋداي تيجارات ۇلگىسىن قالىپتاستىرىپ، كوكتوعاي ءبىر جولاتا جازعى ءبىر ماۋسىمدىق ساياحاتتان ءتورت ماۋسىمدىق ساياحاتقا وزگەرەدى. التاي ايماعى كولەمىندە سالىنعان قار شاڭعى الاڭدارىمەن سالىستىرعاندا كوكتوعاي حالىقارالىق قار شاڭعى الاڭىندا تاماشا بۇقارالىق ەكولوگيالىق قار بايلىعى جانە دارەجەسى ايقىن قار شاڭعى جولى بار، حالىقارالىق جوعارى دارەجەلى بيىك تاۋدان قۇلديلاي سىرعاناۋ ونەر باسەكەسى سىندى قار شاڭعى مايدانى رولىنا يە ءارى تۇلعالاندىرىلعان قىزمەت وتەۋى كەمەلدى كوكتوعاي كورىنىس رايونىمەن ۇشتاستىرىلىپ، كوكتوعاي اۋدانىنىڭ ساياحات كاسىبىنىڭ ادامزات مادەنيەتىندىك ساياحاتى مەن قار شاڭعى ساياحاتى ۇشتاسقان ساياحات ۇلگىسىنە قاراي شىنايى بۇرىلىس جاساۋىن جەبەيدى.

  جۇڭگوداعى تۇڭعىش شاڭعىشى شان جاۋچيان وسىدان بۇرىن كوپ رەت كوكتوعاي حالىقارالىق قار شاڭعى الاڭىنا تەكسەرۋ جۇرگىزگەن. ول تىلشىگە بىلاي دەدى: «كوكتوعاي حالىقارالىق قار شاڭعى الاڭىنىڭ ابزالدىلىعى كورنەكتى: بىرىنشىدەن، قارى قالىڭ، ءبىر جىلدىڭ 10 ايىندا قار قۇرسانىپ جاتادى، قاردىڭ قالىڭدىعى 1.5 مەتر دە 2 مەترگە جەتەدى، جاساندى جولمەن قار جاۋعىزۋدىڭ قاجەتى شامالى؛ ەكىنشىدەن؛ تاۋدان تىك قۇلديلاۋ پارقى زور، شاڭعىمەن سىرعاناۋ كولەمى كەڭ، كولبەۋلىگى لايىقتى، قار شاڭعى تەبۋ تۇرلەرىنە ۇيلەسەدى؛ ۇشىنشىدەن؛ تاۋدا بەت قاراتپايتىنداي سۋىق ىزعار بولمايدى، شاڭعى تەبۋگە جايلى؛ تورتىنشىدەن، قالا ـ قالاشىق تۇرمىس رايونىنا جاقىن، ساياحاتتاعى كۇتىپ الۋ مەن قىزمەت وتەۋدى قامتاماسىزداندىرۋعا قولايلى. سوندىقتان، بۇل ارانى دۇنيە ءجۇزى دارەجەلى قار ـ مۇزدى ساياحاتتاۋداعى جانە سپورتتاعى كوزدەۋلى جەر ەتىپ قۇرۋعا لايىقتى».

  قىسقى ساياحات جاندانا ءتۇستى

  جۋىق جىلداردان بەرى، ايماق قىسقى ساياحاتتىڭ دامۋىنا ىقپال جەتكىزگەن تەجەمدىك ماسەلەنى كۇش سالا شەشىپ، قىسقى ساياحات ونىمدەرىن جوعارى ساپادا جاراتىپ، قىسقى ساياحاتتى ساياحات كاسىبىنىڭ تىڭ جەتەكشىسىنە اينالدىرۋعا كۇش سالدى. التاي تاۋى قار شاڭعى باقشاسى جانە كوكتوعاي حالىقارالىق قار شاڭعى الاڭى جۋىق 2 جىلدان بەرى جارىققا شىققان تيپتىك ۋاكىل، وسى ەكى ورىن قوم ـ قاناس قار مەكەنى، التاي قالاسىنىڭ گەنەرال تاۋى قار شاڭعى الاڭىمەن ۇقسامايدى دا، ءارقايسىسى ءوز ەرەكشەلىگمەن ولقىلىقتارىن ءوزارا تولىقتاپ، التايدى دۇنيە ءجۇزى دارەجەلى قار شاڭعىداعى ءىرى رايون، دۇنيە جۇزىندەگى جوعارى دارەجەلى قار ـ مۇز ساياحاتىنداعى كوزدەۋلى جەر جانە دۇنيە جۇزىلىك قار ـ مۇز سپورتىنداعى كوزدەۋلى جەر ەتىپ قۇرۋعا پايدالى.

  ءتىلشى مىنانى ۇعىستى: قوم ـ قاناس كورىكتى قار مەكەنىندە نەگىزىنەن، قار ـ مۇزدىڭ كوركەم كورىنىسىن تاماشالاۋ جانە قاردا سەيىلدەۋ، سونداي ـ اق جەرگىلىكتى ۇلتتىق سالت ـ سانانى تاماشالاۋ قيمىلدارى وتكىزىلەدى؛ گەنەرال تاۋى قار شاڭعى الاڭى بۇقارالىق قار شاڭعى تەبۋ، سونداي ـ اق مەملەكەتتىك جانە اۆتونوميالى رايوندىق تاۋ شاڭعىعا جاتتىعۋ بازاسى رەتىندە ازىرلەنسە؛ التاي تاۋى قار باقشاسى تىك ۇشاق ارقىلى قارلى دالادا شاڭعىمەن سىرعاناۋ جانە ەركىن سىرعاناۋ، جالعىز اياق شاڭعىمەن سىرعاناۋداي ساياحاتتىق دەمالىس بازاسى ەتىپ قۇرىلادى؛ التاي تاۋى كوكتوعاي حالىقارالىق قار شاڭعى الاڭى بيىك تاۋدان سىرعاناۋ جارىسى جانە شوعىرلى جاتتىقتىرۋ مايدانى، سونداي ـ اق تىك ۇشاقپەن دالادا سىرعاناۋدىڭ بازاسى ەتىپ قۇرىلادى.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • ايماقتىڭ قىسقى ساياحاتى جاندانا ءتۇستى
  • اۆتونوميالى رايوندىق 9- كەزەكتى پارتكومنىڭ التىنشى جالپى ءماجىلىسى اشىلدى
  • الداعى ءۇش كۇندىك اۋا رايىنان الدىن–الا مالمەت
  • ايماقتىق پارتكومنىڭ نازاريا ۇيرەنۋ وزەكتى گرۋپپاسى 2018 ـ جىلعى 23 ـ رەتكى ۇيرەنۋىن وتكىزدى