اعاجاي-التاي تورابى   ›   حابارلاندىرۋ

«ءدىن ىستەرى ەرەجەسى» جونىندەگى تۇسىنىك

  جاڭادان وزگەرىس ەنگىزىلگەن «ءدىن ىستەرى ەرەجەسى» 2018- جىلى 2- ايدىڭ 1- كۇنىنەن باستاپ اتقارىلدى. جاڭا ەرەجە 9 تاراۋ 77 تارماقتان قۇرالعان، جاڭا ەرەجەدە ءدىن ىستەرىن باسقارۋعا قاتىستى تۇزىمدەر اناعۇرلىم كەمەلدەندى. بۇگىننەن باستاپ «التاي حابارلارىندا» «ءدىن ىستەرى ەرەجەسى» جونىندە تۇسىنىك جاسالادى.

  «ءىن ىستەرى ەرەجەسى»

  ءبىرىنشى تاراۋ جالپى ەرەجە

  ءبىرىنشى تارماق ازاماتتاردىڭ ءدىني سەنىم ەركىندىگىن قامتاماسىزداندىرىپ، ءدىننىڭ تاتۋلىعى مەن قوعامنىڭ جاراسىمدىلىعىن قورعاپ، ءدىن ىستەرىن باسقارۋدى جۇيەلەندىرىپ، ءدىن قىزمەتىنىڭ زاڭ ارقىلى باسقارىلۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ ءۇشىن نەگىزگى زاڭ مەن قاتىستى زاڭدار بويىنشا وسى ەرەجە شىعارىلدى.

  ەكىنشى تارماق ازاماتتاردىڭ ءدىني سەنىم ەركىندىگى. ءارقانداي ۇيىمنىڭ نەمەسە جەكەنىڭ ازاماتتاردى دىنگە سەنۋگە نەمەسە دىنگە سەنبەۋگە زورلاۋىنا بولمايدى، دىنگە سەنەتىن ازاماتتاردى(تومەندە دىنگە سەنەتىن ازاماتتار دەپ الىنادى) نەمەسە دىنگە سەنبەيتىن ازاماتتاردى (تومەندە دىنگە سەنبەيتىن ازاماتتار دەپ الىنادى)كەمسىتۋىنە بولمايدى. دىنگە سەنەتىن ازاماتتار مەن دىنگە سەنبەيتىن ازاماتتار، تۇرلىشە دىنگە سەنەتىن ازاماتتار ءوزارا ءبىر- ءبىرىن قۇرمەتتەۋى، تاتۋ- ءتاتتى ءوتۋى كەرەك.

  ءۇشىنشى تارماق ءدىن ىستەرىن باسقارۋدا زاڭدىنى قورعاۋ، زاڭسىزدى شەكتەۋ، ۇشقارىلىقتى تەجەۋ، جالبىزبالاپ كىرۋدەن ساقتانۋ، قىلمىسقا سوققى بەرۋ پرينسيبىندە تاباندى بولۋ كەرەك.

  ءتورتىنشى تارماق، مەملەكەت قالىپتى ءدىني قيمىلداردى زاڭ بويىنشا قورعاپ، ءدىننىڭ سوتسياليستىك قوعامعا سايكەسۋىنە بەلسەنە جەتەكشىلىك ەتەدى، ءدىني توپتاردىڭ، ءدىني مەكتەپتەردىڭ، ءدىني قيمىل ورىندارىنىڭ جانە دىنگە سەنەتىن ازاماتتاردىڭ زاڭدى ۇقىق- مۇددەسىن قورعايدى.

  ءدىني توپتار، ءدىني مەكتەپتەر، ءدىني قيمىل ورىندارى جانە دىنگە سەنەتىن ازاماتتار نەگىزگى زاڭعا، زاڭعا، زاڭ- تۇزىمدەرگە جانە ەرەجەلەرگە بويسۇنۋى كەرەك، سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن امالياتتا ايگىلەپ، وتان تۇتاستىعىن، ۇلتتار ىنتىماعىن، ءدىن جاراسىمدىلىعى مەن قوعام ورنىقتىلىعىن قورعاۋى كەرەك.

  ءارقانداي ۇيىمنىڭ نەمەسە جەكەنىڭ دىننەن پايدالانىپ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىنە زيان جەتكىزەتىن، قوعام ءتارتىبىن بۇلدىرەتىن، ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىن زياندايتىن، مەملەكەتتىڭ وقۋ- اعارتۋ تۇزىمىنە كەدەرگى بولاتىن سونداي- اق باسقالاي مەملەكەتتىڭ مۇددەسىنە زيان جەتكىزەتىن، قوعامدىق، الەۋمەتتىك مۇددەنى زياندايتىن جانە ازاماتتاردىڭ زاڭدى ۇقىق مۇددەسىن زياندايتىن زاڭسىز ارەكەتتەرمەن اينالىسۋىنا بولمايدى.

  ءارقانداي ۇيىم مەن جەكەنىڭ تۇرلىشە دىندەر اراسىندا، ءبىر ءدىننىڭ ىشىندە سونداي- اق دىنگە سەنەتىن ازاماتتار مەن دىنگە سەنبەيتىن ازاماتتار اراسىندا قايشىلىق تۋدىرۋىنا جانە قاقتىعىس تۋدىرۋىنا بولمايدى، ءدىني ۇشقارىلىقتى ۇگىتتەۋىنە، قولداۋىنا، قارجىلاي كومەكتەسۋىنە بولمايدى، دىننەن پايدالانىپ ۇلتتار ىنتىماعىن بۇلدىرۋىنە، وتاندى بولشەكتەۋىنە جانە لاڭكەستىك قيمىلداردى تۋدىرۋىنا بولمايدى.

  بەسىنشى تارماق، ءارقايسى دىندەر دەربەس ءوزىن ءوزى باسقارۋ، ءوزى جۇرگىزۋ پرينسيبىندە تاباندى بولادى، ءدىني توپتار، ءدىني مەكتەپتەر، ءدىني قيمىل ورىندارى جانە ءدىن ىستەرى شەتەلدەگى كۇشتەردىڭ ورنالاستىرۋىن قابىلدامايدى.

  ءدىني توپتار، ءدىني مەكتەپتەر، ءدىني قيمىل ورىندارى، ءدىني وقىتۋشى- قىزمەتشىلەر ءوزارا قۇرمەتتەۋ، تەڭ بولۋ، دوس بولۋ نەگىزىندە سىرتپەن قارىم- قاتىناس جاسايدى. باسقا ۇيىمدار نەمەسە جەكەلەر سىرتقى ەكونوميكا، مادەنيەت قاتارلى جاقتاردا سەلبەسۋ، اۋىس- كۇيىس جاساۋ قيمىلىندا قوسىمشا ءدىني شارتتاردى قابىلداۋىنا بولمايدى.

  التىنشى تارماق، ءار دارەجەلى حالىق ۇكىمەتتەرى ءدىن قىزمەتىن كۇشەيتۋى كەرەك، ءدىن قىزمەتى مەحانيزىمىن قۇرىپ، اقاۋسىزداندىرىپ، قىزمەت كۇشىن جانە قاجەتتى قىزمەت شارت- جاعدايلارىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك.

  اۋداننان جوعارى حالىق ۇكىمەتتەرىندەگى ءدىن ىستەرى تاراۋلارى مەملەكەت مۇددەسىنە جانە قوعامدىق، الەۋمەتتىك مۇددەگە ساياتىن ءدىن ىستەرىنە زاڭ بويىنشا اكىمشىلىك باسقارۋ قىزمەتىن جۇرگىزەدى، اۋداننان جوعارى حالىق ۇكىمەتتەرىندەگى باسقا قاتىستى تاراۋلار ءوز مىندەتى كولەمىندە قاتىستى اكىمشىلىك باسقارۋ قىزمەتتەرىنە زاڭ بويىنشا جاۋاپتى بولادى. اۋىل دارەجەلى حالىق ۇكىمەتتەرى ءوز اكىمشىلىك وڭىرىندەگى ءدىن ىستەرىن باسقارۋ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ىستەۋى كەرەك، قىستاق تۇرعىندار كوميتەتى، تۇرعىندار كوميتەتى حالىق ۇكىمەتىنىڭ ءدىن ىستەرىن باسقارۋىنا زاڭ بويىنشا سايكەسۋى كەرەك.

  ءار دارەجەلى حالىق ۇكىمەتتەرى ءدىني توپتاردىڭ، ءدىني مەكتەپتەردىڭ، ءدىني قيمىل ورىندارىنىڭ جانە دىنگە سەنەتىن ازاماتتاردىڭ پىكىرىنە قۇلاق تۇرۋى، ءدىني ىستەردى باسقارۋ قىزمەتىن سايكەستىرۋى، ءدىني توپتارعا، ءدىني مەكتەپتەرگە جانە ءدىني قيمىل ورىندارىنا الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋى كەرەك.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • الداعى ءۇش كۇندىك اۋارايىنان الدىن-الا مالىمەت
  • ايماقتىق پارتكوم ايماقتىق پارتكوم مۇشەلەرىنىڭ 20 ـ رەتكى (كەڭەيتىلگەن) ٴماجىلىسىن اشتى
  • التاي ايماقتىق تاسجول تاراۋلارى جولدىڭ بوگەتسىز بولۋىنا بار كۇشىمەن كەپىلدىك ەتتى
  • التاي قالاسى گەنەرال تاۋى قار شاڭعى الاڭى اشىلدى