اعاجاي-التاي تورابى   ›   اقپارات ايدىنى   ›   شينجياڭ حابارلارى

ۇشقارىلىقتى الاستاۋدى تاجىريبەمەن جانە پاراساتپەن قامتاماسىز ەتتى

شينجياڭنىڭ ءىشى - سىرتىنداعى مامان - وقىمىستىلاردىڭ حوتان ايماعىنا بارىپ ەكسكۋرسيالاپ، تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزگەندىگى تۋرالى

  11 - ايدىڭ 3 - كۇنى شينجياڭنىڭ ءىشى - سىرتىنان كەلگەن مامان - وقىمىستىلار حوتان ايماعىنا بارىپ، كاسىپتىك شەبەرلىككە تاربيەلەۋ، باۋلۋ قىزمەتىن ورىستەتۋ جاعدايىن كوزدەن كەشىرىپ، تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، وڭتۇستىك شينجياڭداعى اۋىل - قىستاقتاردىڭ دامۋىن، گۇلدەنىپ - كوركەيۋىن ۇعىستى ءارى حوتان قالاسىنىڭ كەشكى سەيىل - سەرۋەن تۇرمىسىن كوردى.

  «كاسىپتىك شەبەرلىككە تاربيەلەۋ، باۋلۋ قىزمەتى جالپىلىق شاراسى شينجياڭ قوعامىن جونگە سالۋداعى ەلەۋلى جاسامپازدىق، بۇل ءارى تۇتاس جەر شارى كولەمىندەگى ۇشقارىلىقتى الاستاۋ قىزمەتىن تاجىريبە جانە پاراساتپەن قامدايدى. وقىمىستى رەتىندە، شينجياڭنىڭ ءدىني ۇشقارى يدەيانىڭ زيانكەستىگىنە ۇشىراعانداردى تاربيەلەۋ، قۇتقارۋ جاعدايىنا نازار اۋدارىپ، شينجياڭنىڭ كاسىپتىك شەبەرلىككە تاربيەلەۋ، باۋلۋ قىزمەتىنىڭ تابىستى تاجىريبەلەرىن ىشكەرىلەي زەرتتەۋدىڭ كەلەلى ماڭىزى بار»، - دەدى جۇڭگو قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى جۇڭگو شەكارا وڭىرلەردى زەرتتەۋ ورنىنىڭ زەرتتەرمەنى شۇي جيانيڭ.

  تاربيەلەۋ، قۇتقارۋ قىزمەتى توتەنشە تابىستى بولدى

  11 - ايدىڭ 3 - كۇنى تۇستەن بۇرىن حوتان قالالىق كاسىپتىك شەبەرلىككە تاربيەلەۋ، باۋلۋ ورتالىعىنىڭ تۋىستار كەزدەسۋ ۇيىندە، تاربيەلەنۋشى تۇرسۇنجان شادياردىڭ 3 جاستاعى قىزى ونىڭ قۇشاعىندا وتىرىپ مەملەكەت ءانىن ايتىپ بەردى. تۇرسۇنجان مامان - وقىمىستىلارعا بالاسىنىڭ 5 −6 ءاندى ايتا الاتىندىعىن، ەڭ جاقسى ايتاتىن ءانى مەملەكەت ءانى ەكەندىگىن ايتا كەلىپ: مەملەكەتىمىزدىڭ ازاماتى رەتىندە، بالالارىمىزعا، ءسوز جوق، مەملەكەت ءانىن ۇيرەتۋىمىز كەرەك! - دەدى.

  شينجياڭ قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى پارتكومىنىڭ شۋجيى ابىلەت مامەت: كوپتەگەن تاربيەلەنۋشى وزدەرىنىڭ «بەستى شىنايى مويىنداۋعا» قاراتا تەرەڭ تانىمدا بولعاندىعىن ايتادى، مەنىڭشە، تاربيەلەۋ، قۇتقارۋ قىزمەتى دەر كەزىندە بولدى ءارى توتەنشە تابىستى بولدى. پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ قامقورلىعى مەن مەيىرى تاربيەلەنۋشىلەر مەن ولاردىڭ وتباسىنداعىلاردىڭ تىلەگىن ۇيىستىردى، سونداي - اق ءاربىر وتباسىنىڭ وتانشىلدىق تانىمى مەن العىس سەزىمىن قوزعادى، مىنە بۇل، لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋدىڭ بەرىك نەگىزى عوي! - دەدى.

  حوتان اۋداندىق كاسىپتىك شەبەرلىككە تاربيەلەۋ، باۋلۋ ورتالىعىندا، مامان - وقىمىستىلار مۋزيكا ۇيىنە كىردى. دۋتتار، ەلەكتروندى رويال، گيتارا... ءداستۇرلى جانە وسى زامانعى مۋزيكا اسپاپتارىنىڭ قوسىلىپ سۇيەمەلدەۋىمەن، ەر - ايەلدەر ورىنداعان شاعىن حور «ءۇمىتتى القاپتا» ءانى مامان - وقىمىستىلاردىڭ قىزۋ شاپالاق ۇنىمەن اسپەتتەلدى، ولار تاعى ءبي بولمەسىندە وسى زامان بيىنە جاتتىعىپ جاتقان تاربيەلەنۋشىلەردى القادى. «كوڭىل اشۋ قيمىلدارى نەدەگەن باي مازمۇندى ەدى، رۋحاني بەت - بەينەلەرىنىڭ تاماشالىعىن ايتساڭشى!» - دەدى شينجياڭ قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى ورتا ازيا زەرتتەۋ ورنىنىڭ زەرتتەرمەنى ەسەر اسەرلەنە.

  جۇڭگو قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى ۇلتتانۋ جانە ادامزات ءىلىمىن زەرتتەۋ ورنىنىڭ باستىعى، زەرتتەرمەن ۋاڭ يانجۇڭ بىلاي دەدى: وڭتۇستىك شينجياڭ رايونىندا ءبىر مەزەت ءدىني ۇشقارى يدەيا ەتەك الىپ، ءان ايتۋعا، ءبي بيلەۋگە جول قويمادى، مىناداي تىرشىلىك تىنىسىنا، ومىرشەڭدىككە تولى، وسى زامانعى مادەنيەت تىنىسىنا تولى كورىنىستەر كوزدەن بۇلبۇل ۇشىپ ەدى. كاسىپتىك شەبەرلىككە تاربيەلەۋ، باۋلۋ قىزمەتىنىڭ باعىتتامالىلىعى وتە كۇشتى، ول وسى زامانعى وركەنيەتتىڭ تەرەڭ قوعامدىق وزگەرىسىن الا كەلىپ، وڭتۇستىك شينجياڭ ءوڭىرىنىڭ وسىزاماندانۋ اياق الىسىن ىلگەرىلەتتى.

  «بويجەتكەن، جامالىڭ جايناي تۇسەدى»

  ۇزىن كىرپىكتەرىن سۇرمەلەپ، قۇلاعىنا كىشكەنتاي مەرۋەرت سىرعا تاعىپ، شاشىن ورگەن، جەڭىل، قىسقا جاكەت كيگەن حوتان قالالىق كاسىپتىك شەبەرلىككە تاربيەلەۋ، باۋلۋ ورتالىعى كيىم - كەشەك زاۆودىنداعى تاربيەلەنۋشى ءورىقىز ابدۇللا مامان - وقىمىستىلارعا ءوز جاعدايىن ەمىن - ەركىن تانىستىرىپ: جۇمىسقا ورنالاسقاننان كەيىن تۇراقتى كىرىسىم بولىپ، تابىس سەزىمىنە بولەندىم. تاعى وزىمە 10 نەشە ءتۇرلى بەزەنۋ بۇيىمىن دا ساتىپ الدىم، مودى، قىناما كيىمدەردى ەرەكشە ۇناتامىن، - دەدى.

  «بۇرىن مەن ءدىني ۇشقارى يدەيانىڭ ىقپالىندا، ۇزىن قارا شاپان كيىپ الىپ ۇيدەن اتتاپ شىقپايتىنمىن، بۇرىننان اقشا تاپقان ەمەسپىن»، - دەگەن ءورىقىزدىڭ داۋىسى باسەڭدەي بەردى. «بويجەتكەن، سەن ءتىپتى دە سۇلۋ بولا الاسىڭ ءالى!»، - دەستى مامان - وقىمىستىلاردىڭ ءبارى ونى شابىتتاندىرىپ.

  گۋاڭدۇڭ كايفاڭ داشۋەسىنىڭ پروفەسسورى ۋاڭ لەي: تاربيەلەنۋشىلەردىڭ يە بولعانى تەك وزدەرىنىڭ جالپى ساپاسىن جوعارىلاتۋدىڭ ورايى عانا ەمەس، مۇنان دا ماڭىزدىسى، ولار ءدىني ۇشقارى يدەيانىڭ بۇعاۋىنان قۇتىلعاننان كەيىن شىت جاڭا ومىرگە يە بولعاندىعى، - دەي كەلىپ، ءدىني ۇشقارىلىق يدەيانى تۇمشالاپ، مەشەۋ قالدىرىپ، بۇعاۋلاپ الادى، قوعامعا زالالى اسا زور، دۇنيە جۇزىندەگى ەلدەر تۇگەلدەي ساقتانۋ تاسىلدەرىن زەرتتەۋدە، ءىشىنارا مەملەكەتتەر باۋلۋ شارالارىن دا قولداندى. وسى رەتكى ەكسكۋرسيالاپ، تەكسەرۋ - زەرتتەۋدە ءبىز بار كۇشپەن تاربيەلەپ، قامقورلىق كورسەتۋدەن وسى تاربيەلەنۋشىلەردىڭ ءدىني ۇشقارى يدەيانى پارىقتاۋ قۋاتى مەن وعان قارسىلىق كورسەتۋ قۋاتىنا يە بولعاندىعىن، تاعدىرلارىندا وزگەرىس بولعاندىعىن، بۇدان كەيىنگى ومىرلەرى ۇمىتكە تولى ەكەندىگىن كوردىك، - دەدى.

  شينجياڭ قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى ءدىن زەرتتەۋ ورنىنىڭ زەرتتەرمەنى ما پينيان بىلاي دەدى: ءدىني ۇشقارىلىق ءدىن ەمەس، قايتا ءدىننىڭ اتىنان پايدالانىپ بۇقارانى زورلىقپەن بۇرىس جولعا باستايدى. «ۇشقارىلىقتى الاستاۋ» ءدىني سەنىم ەركىندىگىن شەكتەۋ ەمەس، قايتا ءدال مۇنىڭ كەرىسىنشە ونى قورعاۋ بولىپ تابىلادى. كاسىپتىك شەبەرلىككە تاربيەلەۋ، باۋلۋ قىزمەتى ءدىني ۇشقارىلىقتى الاستاۋدى تياناق ەتكەن، ءونىمى ەرەكشە جاقسى. شينجياڭدا ءۇرتىس 22 اي بويى زورلىقتى كۇش لاڭكەستىك دەلولار تۋىلماۋى مۇنىڭ ەڭ پارمەندى دالەلى.

  يدەياداعى، كاسىپتەنۋدەگى ماسەلەلەردى بىردەي شەشتى

  «وتباسىمىزداعى 5 جاندا 7 مۋ عانا جەر بار، جىلدىق كىرىسىمىز 5000 دا 6000 يۋان شاماسىندا، ارحيۆ تۇرعىزىلىپ، كارتچكا بەرىلگەن كەدەي وتباسىنا جاتامىز»، - دەدى حوتان قالالىق كاسىپتىك شەبەرلىككە تاربيەلەۋ، باۋلۋ ورتالىعىنىڭ 20 جاستاعى تاربيەلەنۋشىسى رۋزيا مامەتتوحتى، ول: كيىم - كەشەك تىگۋ زاۆودىنا كەلىپ جۇمىس ىستەگەلى ايىنا 1500 يۋان اينالاسىندا ەڭبەكاقى الامىن. كوپ ىستەسەڭ كوپ الاسىڭ، مەن قۇلشىنا ىستەپ، كوپ اقشا تاۋىپ، ءوزىمنىڭ ەڭبەكاقىم ارقىلى وتباسىمدى كەدەيلىكتەن ارىلتۋعا تالپىنامىن، - دەدى.

  كوپتەگەن كاسىپورىنداردىڭ وسىزاماندانۋ ورەسى وتە جوعارى، تاپسىرىسى تۇراقتى، ازىرلەگەن جۇمىس ورنى بارعان سايىن كوبەيگەنىن ەستىگەن مامان - وقىمىستىلار وتە رازى بولدى. جۇڭگو قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى ساياسيدى زەرتتەۋ ورنىنىڭ اعا زەرتتەرمەنى فىڭ يۋە بىلاي دەدى: حوتان ايماعىنىڭ كەدەيلەسۋى ءبىرشاما اۋىر، كاسىپتەنۋ ارناسىن كەڭەيتۋ كەدەيلىكتەن ارىلتىپ، اۋقاتتاندىرۋدىڭ ءونىمدى شاراسى. تاربيەلەۋ، باۋلۋ قىزمەتى تاربيەلەنۋشىلەرگە ءبىر ونەردىڭ تەتىگىن يگەرتىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدى قامتاماسىز ەتتى.

  «كاسىپتىك شەبەرلىككە تاربيەلەۋ، باۋلۋ قىزمەتى ءبىر شارامەن كوپ ءىس تىندىرۋ، يدەيالىق جاقتاعى ماسەلەلەردى شەشۋ مەن جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جاعىنداعى ماسەلەلەردى شەشۋدى ورگانيكالى بىرلەستىرىپتى»، - دەدى جۇڭگو قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى ەكونوميكانى زەرتتەۋ ورنى پارتكومىنىڭ شۋجيى ۋاڭ ليشىڭ: «كاسىپتىك شەبەرلىككە تاربيەلەۋ، باۋلۋ قىزمەتى ورىستەتىلگەننەن بەرى، تاربيەلەنۋشىلەر ءدىني ۇشقارى يدەيانىڭ بۇعاۋلاۋىنان ارىلىپ قانا قالماستان، ونەركاسىپتەندىرۋ مەن قالا - قالاشىقتاندىرۋدى ىلگەرىلەتۋگە كۇش جانە ەنەرگيا توپتادى».

  بۇقارانىڭ تابىس سەزىمى كۇشەيدى

  حوتان ايماعىندا تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزگەن كەزدە، مامان - وقىمىستىلار اۋىل - قىستاقتاردان وسىزاماندانۋدىڭ لەبىن سەزىندى، سونىمەن بىرگە كەدەي وتباسىلارىنىڭ، ايەلدەردىڭ جاقىن ماڭدا جۇمىسقا ورنالاسۋى مەن كىرىستەرىن ارتتىرىپ، بايۋ جاعدايىنا تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزدى.

  حوتان قالاسى تايدا كيىم - كەشەك شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ سورباق اۋىلى عازوڭ قىستاعىنداعى سەرىك زاۆودىندا قىستاق تۇرعىنى ارزىگۇل ابىلەز 2 ايلىق ناقتى تاربيەلەنۋدەن كەيىن، كيىم تىگەتىن ايەل جۇمىسشىعا اينالىپتى. «ءۇيىم بۇل اراعا 200 مەتر جەردە عانا، بالام زاۆودتىڭ قارسىسىنداعى بالاباقشادا، مەنىڭ بۇل جەردە الاڭسىز جۇمىس ىستەپ، كىرىس كىرگىزۋىمە بولادى»، - دەدى ارزىگۇل.

  «جاڭا عانا ءبىر ديقاننىڭ ۇيلەنۋ تويىنا قاتىناستىم، توي توتەنشە ىقىلاستى ءوتتى، العان اسەرىم دە تەرەڭ بولدى. ايەلدەردىڭ جاقىن ماڭدا جۇمىسقا ورنالاسقانىن قايتا كورگەننەن كەيىن، كەدەيلىكتەن ارىلىپ، اۋقاتتانۋ كوز الدىما ەلەستەي باستادى، مەن قاتتى جەلپىنىپ تۇرمىن»، - دەدى جۇڭگو قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى جۇڭگو شەكارا وڭىرلەردى زەرتتەۋ ورنىنىڭ ورىنباسار باستىعى لي دالۋ: «وڭتۇستىك شينجياڭداعى اۋىل - قىستاقتاردىڭ رۋحاني بەت - بەينەسىندە وراسان زور وزگەرىستەر تۋىلىپتى، دامۋدىڭ وراسان زور تەبىنىن بايقادىم. ورنىقتىلىقتىڭ پايداسى ۇزدىكسىز ارتقان سايىن، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ نەگىزى ءتىپتى دە بەكەمدەلە تۇسەتىندىگىنە سەنەمىن».

  حوتان اۋدانى جاڭا اۋات اۋىلى حىشيە جاڭا قىستاعىنداعى بالاباقشادا، مامان - وقىمىستىلار ءار ۇلت بالالارىنىڭ بىرگە ۇيرەنىپ، بىرگە ەسەيىپ - ەرجەتىپ كەلە جاتقانىن كوردى. اۆتونوميالى رايوندىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى زاڭ - ءتۇزىم قىزمەتى كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى لي جۋان: تاربيەلەنۋشىلەردىڭ رۋحاني بەت - بەينەسىندەگى وزگەرىستەردى كورىپ، ايرىقشا تاڭ قالىستىق. وڭتۇستىك شينجياڭداعى اۋىل - قىستاقتاردى ارالاپ جاعداي ۇعىسقان كەزدە، ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ دامۋىن، مادەنيەت ورەسىنىڭ جوعارىلاعاندىعىن، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ باقىتتى تۇرمىس كەشىرگەندىگىن كورىپ، ءبىز ءتىپتى دە ءتانتى بولدىق. بۇل ءبىزدىڭ پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىن، اسىرەسە، شينجياڭ قىزمەتىنىڭ باس نىساناسىن ارقاۋ ەتىپ، جۇرت تىلەگىن ۇيىستىرىپ، ورنىقتىلىقتىڭ، دامۋدىڭ تاماشا ورتاسىن جەتىلدىرگەنىمىزدى تۇسىندىرەدى، - دەدى.

  تەكسەرۋ - زەرتتەۋ قيمىلى سوڭىنا تاياعان شاقتا، كورىكتى حوتاندا كەش كىرە باستادى. حوتان قالاسى يۇيچۋان كولى باقشاسىندا قالا تۇرعىندارىمەن بىرگە سەيىلدەدىك، كەشكى بازاردا سەڭدەي سوعىلىسقان ساياحاتشىلارمەن بىرگە جۇردىك، ساۋداگەرلەردىڭ ايعايى، حوش ءيىسى مۇرىن جارعان ءدامدى تاعامدار... ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ تابىس سەزىمى مەن باقىت سەزىمىنىڭ لەبى تاسقىنداۋدا.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • كومپيۋتەر الدىنا وتىرعاندا ەسكەرەتىن ءبىر ەرەجە
  • اۆتونوميالى رايوندىق قوعامدىق عىلىمدار بىرلەستىگىنىڭ 5- قۇرىلتايى ۇرىمجىدە اشىلدى
  • شينجياڭ — جاقسى جەر
  • ءبىر اپتالىق اۋارايىنان الدىن-الا مالىمەت