اعاجاي-التاي تورابى   ›   مادەنيەت ارناسى   ›   دەنساۋلىق

جۇمىرتقا جەگەننەن كەيىن ىلە-شالا جەۋگە بولمايتىن ازىقتىقتار

  جۇمىرتقا جەپ بولا سالا، دەرەۋ قۇرما جەۋگە بولمايدى

  جۇمىرتقا جەپ بولعاننان كەيىن، ىلە-شالا قۇرما جەسە، ازىقتىقتان ۋلانۋ جاعدايىن كەلتىرىپ شىعارادى، مۇنان تىس، شۇعىل حاراكتىرلى اسقازان- ىشەك قابىنۋىن جانە وكپەگە تاس بايلانۋ اۋىرۋىن تۋدىرادى. بىلايشا ايتقاندا، بۇل ەكى ازىقتىقتى قوسىپ تۇتىنسا، قۇسۋ، ءىش ءوتۋ، قۇرساق ءبولىمى اۋرۋ سياقتى اۋرۋ بەلگىلەرىن نەگىز ەتكەن شۇعىل حاراكتىرلى اسقازان-ىشەك قابىنۋىن كەلتىرىپ شىعارادى.

  جۇمىرتقا جەگەننەن كەيىن، ىلە-شالا بۇرشاق شىرىنىن ىشۋگە بولمايدى

  ءار كۇنى تاڭەرتەڭ انالار بالالارىنا ارناپ تاڭەرتەڭگى استى دايىندايدى. وسى بارىستا بالالارىنىڭ تاڭەرتەڭگى اسىنىڭ قورەكتىك قۇرامىنىڭ تولىق بولۋى ءۇشىن كوپتەگەن انالار بۇرشاق شىرىنىنا جۇمىرتقانى ارالاستىرىپ بەرەدى نەمەسە جۇمىرتقانى جەپ بولعاننان كەيىن، بۇرشاق شىرىنىن ىشكىزەدى. اسىلىندە ءوزىن عانا ىشكەندە قۋاتتاندىرۋ ءونىمى جوعارى بۇرشاق شىرىنىنىڭ قۇرامىندا ءبىر ءتۇرلى ەرەكشە فەرمەنت بولىپ، ول جۇمىرتقا اعىنداعى جۇمىرتقا بەلوگىمەن بىرىگىپ، قورەكتىك قۇرامى جويىلىپ، قورەكتىك قۇنىن تومەندەتەدى.

  جۇمىرتقا جەگەننەن كەيىن، ىلە-شالا قابىنۋدى قايتاراتىن ءدارى ىشپەۋ كەرەك

  جۇمىرتقانىڭ قۇرامىندا بەلوك مول بولاتىندىقتان، اۋرۋ اسقىنعان كەزدە، بەلوكتىڭ سىمىرىلۋىنە ايرىقشا كوڭىل بولگەن ءجون. سوندىقتان اۋرۋ اسقىنعان كەزدە جۇمىرتقانىڭ ارتىنان استە ءدارى ىشپەۋ كەرەك. اسىرەسە اس قورتۋ جولى اۋرۋىنا شالدىعىپ، ءىشى وتكەن ناۋقاستاردىڭ ءتىپتى دە جۇمىرتقا جەۋىنە بولمايدى. ويتكەنى جۇمىرتقانىڭ قۇرامىندا بەلوك مول بولاتىندىقتان، اسقازان-ىشەك جولىنىڭ قىزمەتىن اۋىرلاستىرادى ءارى ءدارىنىڭ ونىمىنە اسەرىن تيگىزەدى.

  جۇمىرتقا جەپ بولا سالا، شاي ىشۋگە بولمايدى

كوپتەگەن ادامدار جۇمىرتقا جەي وتىرىپ، شاي ءىشۋدى ۇناتادى. اسىرەسە تاڭعى ۇيقىسىن شايمەن اشاتىندار بۇل جاعىنا نەمقۇرايدى قارايدى، ويتكەنى ولار جۇمىرتقانىڭ ارتىنان شاي ءىشۋدىڭ دەنساۋلىققا زياندى ەكەنىن بىلمەيدى. سەبەبى شايدىڭ قۇرامىندا كوپ مولشەردە مالما قىشقىلى بولادى، مالما قىشقىلى بەلوكپەن بىرىگىپ، جيىرىلعىش سيپاتتى مالما قىشقىلى بەلوگىن قالىپتاستىرىپ، ىشەك جولىنىڭ جيىرىلۋىن اقىرىنداتىپ، دارەتتىڭ ىشەكتە تۇرۋ ۋاقىتى ۇزاققا سوزىلىپ، ءىش قاتۋ جاعدايىن كەلتىرىپ شىعارادى، ونىڭ ۇستىنە، ۋلى جانە راكقا شالدىقتىراتىن زاتتاردىڭ ادام دەنەسىنە ءسىمىرىلۋ مۇمكىنشىلىگىن ارتتىرىپ، ادام دەنساۋلىعىنا زيان جەتكىزەدى.

  جۇمىرتقا جەگەننەن كەيىن، ىلە-شالا قانت-كامپيت جەمەۋ

  جۇمىرتقانى دامدەندىرگىشپەن بىرگە قايناتۋعا بولمايتىندىعىن ايەلدەردىڭ كوبى بىلەدى. ءبىراق، جۇمىرتقانى شەكەرمەن بىرگە پىسىرۋعا نەمەسە جۇمىرتقا جەگەننەن كەيىن ارتىنان قانت جەۋگە بولمايتىندىعىن كوپ ادام بىلە بەرمەيدى. كوپ جەرلەردە ءتاتتى سۋعا شىلانعان جۇمىرتقانى جەۋ داعدىسى بار، ءىس جۇزىندە بۇلاي ىستەگەندە جۇمىرتقا بەلوگىنىڭ قۇرامىنداعى امينو قىشقىلى جەمىس شىرىنى ليزين راديكالىنا اينالىپ قوسپا زات جاسايدى. ال مۇنداي زات ادام دەنەسىنە وڭايلىقشا سىمىرىلمەيدى دە، دەنساۋلىققا كەرى اسەر بەرەدى.

  جۇمىرتقا جەگەننەن كەيىن، ىلە-شالا تاسباقا ەتىن جەۋگە بولمايدى

جۇمىرتقانى اشتى-تۇشتى تەڭىز ونىمدەرىمەن بىرگە جەۋگە بولمايتىندىعىن كوپ ادام بىلە بەرمەسە كەرەك. ماسەلەن، جۇمىرتقا جەپ بولعاننان كەيىن تۇشتى سۋ تاسباقاسى ەتىن جەسە دە، ازىقتىقتان ۋلانۋ جاعدايىن كەلتىرىپ شىعارادى. ونىڭ ۇستىنە، تۇشتى سۋ تاسباقا ەتى جۇرەككە تەز تيەدى.

  تۇماۋراتقان نەمەسە دەنەسىندە سۋىعى بار ادامداردىڭ جەۋىنە بولمايدى،سونىمەن بىرگە، اشتى بولاتىندىقتان، جۇكتى ايەلدەر مەن بوسانعان ايەلدەردىڭ، سونداي-اق اس قورتۋ جۇيەسى ناشار ادامداردىڭ جەۋىنە بولمايدى.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • التاي ايماعىندا قالىڭ قار جاۋدى
  • شينجياڭ مارالباسى: قالا ماڭىندا سەرۋەندەۋ اۋىل-قىستاق گۇلدەندىرۋدى دەمەدى
  • جولدارعا مۇز قاتقاندىعى جونىندەگى سارى ٴتۇستى ساقتىق سيگنال
  • حانزۋ ۇلىن ساعىنىپ جول قاراعان اجە