اعاجاي-التاي تورابى   ›   مادەنيەت ارناسى   ›   دەنساۋلىق

ۇيقىنىڭ بۇزىلۋى

  ادام ءومىرىنىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىن ۇيقىمەن وتكىزەدى. سەبەبى ۇيقى ــ ادامنىڭ تىرشىلىك قاجەتتىلىگى. ال ۇيقىنىڭ بۇزىلۋى ــ دەنساۋلىققا قاۋىپتى.

  ۇيقى كەزىندە فيزيولوگيالىق قيمىلدار باياۋلاپ، اعزانىڭ جۇمىس ىستەۋ قابىلەتتىلىگىن قالپىنا كەلتىرۋگە جاعداي جاسالادى. ۇيقى ــ تەك دەمالۋ عانا ەمەس، ۇيىقتاعان كەزدە ميدىڭ ءبىرقاتار جۇيەلەرى جۇمىس ىستەپ تۇرادى. مىسالى، ۇيىقتاعاندا ادامنىڭ كۇندىز كورگەن-بىلگەنى، رەنشى-كۇيىنىشى ەسىنە ورالىپ، ورنىعۋ پروتسەسى جۇرەدى.

  ادامنىڭ ءبىرقالىپتى ۇيقىسىنىڭ ۇزاقتىعى نەگىزىنەن جاس شاماسىنا بايلانىستى. جاڭا تۋعان نارەستە تاۋلىگىنە 2-3 ساعات قانا وياۋ بولادى. بالا 6 ايلىق كەزىنەن 3 جاسقا دەيىن 14 ساعاتتان كەم ۇيىقتاماۋعا ءتيىس. 4-5 جاستاعى بالالار تاۋلىگىنە 13 ساعات، 6 جاستا 12ساعات، 7 جاستا 11ساعات، 8-10 جاس ارالىعىندا 10ساعات، 11-12 جاستا 9-10 ساعات، ال 13-16 جاستاعى جاسوسپىرىمدەر 9 ساعات، 17-18 جاستاعىلار 8-8،5 ساعات ۇيىقتاۋى قاجەت. ەرەسەك ادام تاۋلىگىنە كەم دەگەندە 6-7 ساعات ۇيىقتاۋى ءتيىس.

  ۇيقىدان قالۋ ــ اعزاعا اشتىقتان دا قاتتى اسەر ەتەدى. ءبىرقالىپتى ۇيقىنىڭ ۇزاقتىعى ەرەسەك ادامداردا ءارتۇرلى سەبەپتەرگە، اعزانىڭ ەرەكشەلىگىنە، ەڭبەك جاعدايىنا ت.ب. بايلانىستى بولادى. سوندىقتان ۇيقىنىڭ قانشا ۋاقىتقا سوزىلۋعا ءتيىس ەكەندىگى تۋرالى بارلىق ادامعا ورتاق كەڭەس بەرۋگە بولمايدى. كەيبىر ۇيقىسى تىم سەرگەك ادامدار ۇزاق ۇيىقتاعان جاعدايدا دا ۇيقىسى قانباي تۇرادى. اعزا ساۋ بولسا ۇيقى قاندىرۋعا قاجەتتى ۋاقىتتى ءوزى-اق قالىپتاستىرىپ الادى.

  شالا ۇيقىنىڭ سەبەبى كوبىنەسە اۋىر وي ەڭبەگىنە، ادامنىڭ كوڭىل-كۇيىنە، بالالاردا-ءدال ۇيىقتار الدىندا ساباق دايارلاۋعا بايلانىستى بولادى. مۇنداي قارەكەتتەردى ۇيىقتاردان 1،5-2 ساعات بۇرىن توقتاتقان ءجون.

  ۇيقىنىڭ بۇزىلۋ سەبەپتەرى ءار ءتۇرلى. قاجۋدىڭ، ويعا بەرىلۋدىڭ، ۇيرەنشىكتى ۋاقىتتا ۇيىقتاماۋدىڭ سالدارىنان كەيدە ساۋ ادامنىڭ دا ۇيقىسى قاشۋى مۇمكىن. ەگدە تارتقان جانە قارت ادامدار ادەتتە قۇس ۇيقى بولىپ، ۇيقىسى ازايا باستايدى. مۇنىڭ ءوزى اعزانىڭ سول جاستاعى فيزيولوگيالىق ەرەكشەلىكتەرىنە بايلانىستى. جۇيكە جۇيەسى قاجىعان كىسىلەرگە بولماشى تولقۋدىڭ ءوزى-اق ۇيقىسىن بۇزۋى مۇمكىن. ادام اۋىرعان كەزدە، قان اينالىمى بۇزىلعاندا، دەمىكپە نەمەسە جوتەل قىسقاندا ۇيقى قاشادى.

  ۇيقىسىزدىقتى ەمدەۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن سەبەبىن انىقتاۋ كەرەك. دەنى ساۋ ادامنىڭ ۇيقىسى ءدارى-دارمەك قولدانباي-اق قالپىنا كەلەدى. ۇيقى قاشپاۋ ءۇشىن ۇيىقتار الدىندا تاماقتانباۋ، اششى شاي نەمەسە كوفە ىشپەۋ كەرەك. جۇيكە جۇيەسى قاجىعان ادامدار ۇيىقتار الدىندا دەم الىپ، سەرۋەندەپ كەلگەنى ءجون. اياعىن جىلى سۋمەن جۋىپ، ۆانناعا تۇسكەنى دە ءجون.

  ۇيقىسىزدىق ءار ءتۇرلى اۋرۋلارعا بايلانىستى بولسا ەمدەلۋ كەرەك. ۇزاققا سوزىلىپ كەتكەن جاعدايدا دارىگەرگە مىندەتتى تۇردە قارالۋ قاجەت.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • التىن كۇزدەگى التاي قالاسى
  • كولدەنەڭ قىستاعىنداعى شارۋالار شاتتىعى
  • قىزىلتاۋ شەكارا وتكەلى قوسكول جايلاۋىنىڭ كوركەم كورىنستەرىن تاماشالاڭىزدار!
  • تۇنىق سۋ، مول بالىق جانە قۋانىشتى بالىقشىلار