اعاجاي-التاي تورابى   ›   مادەنيەت ارناسى   ›   دەنساۋلىق

باۋىرىڭىزدى دۇرىس قورعاي بىلمەسەڭىز، باۋىر راگىنا شالدىعىۋىڭىز مۇمكىن

  باۋىرىڭىزدى قورعاي بىلمەسەڭىز، باۋىر راگىنا شالدىعىۋىڭىزمۇمكىن

  باۋىر ادام دەنەسىندەگى ەڭ ماڭىزدى ىشكى اعزا مۇشەسىنىڭ ءبىرى. زات الماستىرۋ، ءوت سۇيىقتىعىن جاساۋ، ۋىت قايتارۋ، بەلوكتى سنتيەزدەۋ، قاندى ۇيىتۋ، يممۋنيتەتتىك قۋاتتى ارتتىرۋ سياقتى جاقتاردا وتە ماڭىزدى رول اتقارادى، بىلايشا ايتقاندا ادام دەنەسىندەگى ءىرى «حيميالىق زاۆود» سانالادى.

  باۋىر راگى نە ءۇشىن سوڭعى باسقىشقا كەلگەندە سىر بەرەدى؟

  «اسقازان اشىپ ايتادى، باۋىر باسىپ ايتادى» دەيدى. اسقازان اۋىرسا سەزەسىڭ دە، باۋىر اۋىرسا نەگىزىنەن سوڭعى باسقىشتا ءبىراق سەزەسىڭ.

  بەيجيڭ ۋنيۆەرسيتەتى حالىق شيپاحاناسى باۋىر-ءوت سىرتقى اۋرۋلار بولىمىندەگى ۋاڭ شيپاگەر بىلاي دەيدى: باۋىر سەزىم تۇيسىكتەرىنە جالعانباعان «ءۇنسىز مۇشە». سىرقات بولعان كەزدە الدىڭعى باسقىشتا ەشقانداي اۋرعانىن سەزبەيسىز، اسقازان-ىشەك، جۇرەك سياقتى مۇشەلەردەي قاتتى اۋرىپ كەتپەيدى. سوندىقتان دا «سىرباز» كەلەتىن باۋىر شىدامدى كەلەدى. باۋىردى كۇتە بىلمەسەڭىز، كەش قالاسىز.

  باۋىردىڭ مىندەتى ــ ۋىت قايتارۋ

  ادام اعازاسىنىڭ ىشكى اعزالارىنىڭ وزىندىك مىندەتى بولادى، باۋىردىڭ باستى مىندەتى-ۋىتى قايتارۋ. باۋىر قانت، ماي، بەلوكتاعى ۋىتتى قايتارادى، ادام دەنەسىنىڭ زات الماسۋىمەن ۋىتتى قوسىلىستاردى ىدىراتادى. سوندىقتان دا باۋىر وڭاي بىلعانادى.

  بۇگىنگى كۇندە ادامداردىڭ تۇرمىس ريتىمى تەزدەپ، قىزمەت باسىمدىلىعى ارتىپ، ۇستەمە قىزمەت، قوناعاسى، تۇنگى وتىرىس كوبەيىپ، ۋاقىتىندا تاماقتانباۋ، ارەكەتتەنۋدىڭ از بولۋى سياقتى دەنساۋلىققا ءتيىمسىز تۇرمىس ادەتتەرى قالىپتاسىپ، باۋىر قىزمەتىنە كۇش تۇسكەندىكتەن، كۇندەر وتە كەلە باۋىر زاقىمدالۋ، ءتىپتى، باۋىر راگىنا شالدىققان ادامداردىڭ سانى كۇرت كوبەيدى.

  باۋىرىڭىزدىڭ ساۋلىعىن ءوزىڭىز بايقاي الاسىز

  باۋىر قىزمەتى السىرەۋدىڭ بەلگىلەرى:

  1. قالجىراپ تۇرۋ، مازاسى كەتۋ، جابىعۋ

  2. كوز قارلىعۋ، كوز تالۋ، كوز السىرەۋ

  3. ۇلكەن دارەت جابىسپاقتانۋ، ساسۋ، كىشى دارەت سارعىشتانۋ

  4. اس قورىتۋى السىرەۋ، ءتوستىڭ ەكى جاعىنداعى قابىرعا سىزداپ اۋرۋ

  5. اۋىز ساسۋ، كەبەرسۋ، دەنەدەن بۇگدە ءيىس شىعۋ

  6. ءال-قۋاتى ازايۋ، دەل-سال كۇي كەشۋ، نازارى شوعىرلانباۋ

  7. تەرى سارعىش تارتۋ، ءجۇزى بوزارۋ نەمەسە كوگەرۋ

  8. نەرۆى السىرەۋ، ەستە ساقتاۋ قابىلەتى السىرەۋ

  9. كوڭىل كۇيى تۇراقسىز بولۋ، اشۋشاڭ بولۋ

  10. قارنى شىعۋ (ۇنەمى سىزداۋ)، دەنەسى ءىسىنۋ

  11. تۇندە ۇيقىسى جاقسى بولماۋ، ۇيقى قاشۋ، كوپ ءتۇس كورۋ

  12. بەتىنە تەڭبىل پايدا بولۋ

  ەگەر ۇزاق ۋاقىت وسىنداي قالىپسىزدىقتار بىلىنسە، دەركەزىندە كۇتىنبەسەڭىز، ابايلاعانىڭىز ءجون بولار!...

  تۇندە ۇيقىنى قاندىرۋ باۋىردى قورعاۋدىڭ ەڭ جاقسى ءادىسى

  باۋىردى اسىراۋدا ەڭ قاراپايىم ءادىس ــ نەرۆتى تىنىشتاندىرۋ، تۇستەن كەيىن جيىرما مينۋت ۋاقىت شىعارىپ كوزىڭىزدى جۇمىپ، تىنىعىپ الىڭىز. كوڭىل-كۇي ورنىقسا باۋىردى قورعاي الاسىز؛ ءار كۇنى تۇندە ەرتە ۇيىقتاپ، ۇيقىڭىزدى قاندىرساڭىز باۋىردى قورعاۋدىڭ ەمى سول بولماق.

  مىناداي كوجە جاساپ ىشسەڭىز باۋىرىڭىزعا پايدالى

  «ءدارىنىڭ ۇشتەن ءبىرى ۋ بولار، دارىدەن ءنار الام دەگەنشە ازىقتان ءنار ال». باۋىردى قورعاۋ ءۇشىن الباتى ءدارى ىشپەۋ كەرەك، ەڭ جاقسسى ازىقتانۋ ارقىلى دەنساۋلىقتى قورعاي بىلگەن ءجون. سىزگە جاسىل بۇرشاق، ءيتمۇرىن جانە شامگۇل سياقتى بەس قارا استىقتان جاسالعان كوجەنى تانىستىرامىز.

  ءونىمى:

  بۇيرەكتى قۋاتتاندىرادى، باۋىردىڭ ىستىعىن باسادى؛ باۋىر قىزمەتىن رەتكە سالادى، باۋىردى جادىراتادى؛ كوكباۋىردى قۋاتتاندىرىپ، باۋىردى مايلايدى، باۋىردىڭ قانىن تولىقتايدى.

  ماتەريالى:

  شامگۇل، جاسىل بۇرشاق، ءيتمۇرىن، شانياۋ، ءلالاگۇل، شىلان، كۇنجىت، جاڭعاق ءدانى، شالا اقتالعان كۇرىش، بانان قاعى.

  دايىنداۋ ءادىسى:

  1. ماتەريالداردى جۋىپ-شايىپ، شامگۇل، جاسىل بۇرشاق، ءلالاگۇلى، شىلان، شالا اقتالعان كۇرىشتى سۋعا بىقتىرىپ قويۋ؛

  2. قازاننىڭ ىشىنە سۋ قۇيىپ، شانياۋ، جاسىل بۇرشاق، ءلالاگۇلىن سالىپ، قۇيعان سۋىڭىزدىڭ ۇشتەن ءبىرى قالعانىنشا قايناتۋ؛

  4. كوجە قويۋلانا باستاعاندا شىلان، كۇنجىت، شامگۇل، ءيتمۇرىن، بانان قاعىن سالىپ، ەزىلگەنشە قايناتۋ، وتتان تۇسىرگەننەن كەيىن از تىندىرىپ قويىپ كۇنىنە ءبىر رەت ءىشىپ تۇرۋ كەرەك.

  بۇل كوجەنىڭ باۋىردى قۋاتتاندىرۋىنىڭ سەبەبى مىناۋ:

  [جاسىل بۇرشاق، بانان قاعى، سارى بۇرشاق، شامگۇل]

  سىتىقتى قايتارىپ، ۋىتتى قايتارادى، ءزاردى ايداپ، نەسەپتى جۇرگىزەدى، باۋىردى جادىراتىپ، قۋات تولىقتاپ، باۋىردىڭ ىستىعىن قايتارادى، ىستىقتى قايتارىپ، قۋات تولىقتايدى، ىستىقتى قايتارىپ، ىشەكتى مايلايدى، ءشولدى باسىپ، نەسەپ جولىن جاقسارتادى، ىشەك-اسقازان قىزمەتىن جاقسارتادى.

  [جاڭعاق، كۇنجىت، ءيتمۇرىن، قارا كۇرىش]

  وكپەنى تازارتىپ، جوتەلدى باسادى، كوكباۋىردى قۋاتتاندىرىپ، باۋىردى مايلايدى، ءلالاگۇلى، شامگۇل وكپەنى جاسارتۋ رولىن اتقارادى، جۇرەكتى جاسارتىپ، نەرۆتى تىنىشتاندىرىپ، ۇيقىنى جاقسارتادى.

  اۋدارعان: راحىمان قادەن ۇلى

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • التىن كۇزدەگى التاي قالاسى
  • كولدەنەڭ قىستاعىنداعى شارۋالار شاتتىعى
  • قىزىلتاۋ شەكارا وتكەلى قوسكول جايلاۋىنىڭ كوركەم كورىنستەرىن تاماشالاڭىزدار!
  • تۇنىق سۋ، مول بالىق جانە قۋانىشتى بالىقشىلار