اعاجاي-التاي تورابى   ›   مادەنيەت ارناسى   ›   مادەنيەت مايەگى

تەرى شاڭعى جاساۋ مۇراگەرى

حالىق گازەتىنىڭ ءتىلشىسى ارداق

  سۋرەتتى تۇسىرگەن: باعدات بولات ۇلى

  التايدىڭ قىسى، اۋا تەمپەراتۋراسى نولدەن تومەن 20 سەلتسي گرادۋسقا ءتۇستى. ءتىلشى اق قاردى سىقىرلاتا باسىپ لاستى اۋىلى نوعايتى قىستاعىنداعى سىلامبەك ساعىش ۇلىنىڭ ۇيىنە كەلگەندە سىلامبەك اقساقال اعاش جونىپ، ەكى جاس جىگىت مەش جانىندا سامىرسىن اعاشىن قاقتاپ، جۇبايى ولاردىڭ باكۇن - شۇكىندەرىن جەتكىزىپ بەرىپ قاربالاس ەكەن....

  ءبىر ءۇيلى جان تەرى شاڭعى جاساۋمەن ابىگەر ەكەن. بيىل 64 جاسقا كەلگەن سىلامبەك اقساقال شينجياڭ بەيزاتتىق مادەني مۇراسىنىڭ قاتارىنا جاتاتىن تەرى شاڭعى جاساۋدىڭ مۇراگەرى. قار شاڭعى جاساۋدا ودان اسار ەشكىم جوق.«ءبىز قازاقتار مۇنى <شاڭعى> دەيمىز، بۇرىن بۇل ءبىز ءۇشىن كەم بولسا بولمايتىن قاتىناس قۇرالى بولعان» دەدى سىلامبەك اقساقال، التايدىڭ قىسى ۇزاق، قار قالىڭ بولادى، بۇرىن قاتىناس قولايسىز بولعاسىن جەرگىلىكتى تۇرعىندار وسى تەرى شاڭعىعا سۇيەنگەن.

  باسقا قار شاڭعىعا قاراعاندا، تەرىدەن جاسالعان قار شاڭعىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى بار: تاۋعا شىققاندا تەرى جۇنىنە قارسى باعىتتا بولعاندىقتان، ۇيكەلىس كۇشىن ارتتىرىپ، قار بەتىنە جابىسىپ، قاردا كەرى سىرعۋدان ساقتايدى، تاۋدان قۇلداعاندا تەرى جۇنىنە باعىتتاس بولعاندىقتان، ۇيكەلىس ازايىپ، جىلدامدىعى قازىرگى قار شاڭعىدان تەز بولادى.

  15 جاسىمدا اكەمە ىلەسىپ، ءبىرىنشى رەت تەرى شاڭعى جاسادىم. «اكەم اعاششى بولعان، ول كىسىنىڭ جاساعاندارى ادەمى دە بەرىك» دەدى. اكەسىنەن وسى ءبىر قولونەرىن بىرتىندەپ يگەرگەن سىلامبەك، اكەسىنىڭ قولعاناتىنا اينالادى. سونىمەن ماڭىنداعىلاردىڭ ءبارى وسى اكەلى – بالالى ەكەۋىن ىزدەپ كەلىپ شاڭعى جوندەتەتىن بولعان.

  قارت قولونەرشى 2006 – جىلدى ەسكە العاندا.

  سول جىلى قاڭتار ايىندا جۇڭگو شاڭعىشىلار قوعامى قاتارلى ورىنداردىڭ ارناۋلى مامان – وقىمىستىلارى التاي قالاسىندا ءماجىلىس اشىپ، التايلىقتاردىڭ وسىدان ون مىڭ جىل بۇرىن تەرى شاڭعى ىستەتكەندىگىن دالەلدەدى. كەلەر جىلى قاڭتار ايىندا التاي قالاسى «ادامزات ەڭ ەرتە شاڭعى پايدالانعان جەر» دەگەن اتپەن الەمدىك گەننيس رەكوردىن الدى. سودان كەيىن، التايدىڭ قار شاڭعى مادەنيەتى قايتادان جانداندى، بايىرعى تەرى شاڭعى جاساۋدى دا قايتادان قولعا الدىق.

  2010 – جىلى سىلامبەك اقساقال شينجياڭ مادەنيەت مەڭگەرمەسى جاعىنان «اۆتونوميالى رايون دارەجەلى تەرى شاڭعى جاساۋ مۇراگەرى» دەپ رەسمي بەلگىلەندى. 2016 – جىلى ول باس بولعان تەرى شاڭعى اترەتى مەملەكەتتىك 13 – كەزەكتى قىسقى سپورت جينالىسىندا، بۇكىل ەل حالقىنا تاريحى تەرەڭ تەرى شاڭعىنى كورسەتتى.

 «قازىر 64كە كەلگەنىممەن، دەنساۋلىعىم جار بەرسە، جالعاستى ىستەي بەرەمىن» دەدى سىلامبەك اقساقال، ول تەرى شاڭعى جاساۋمەن قاربالاستاپ جاتقان ەكى جاس جىگىتتى كورسەتىپ بىلاي دەدى: «مىنالارعا قاراشى، بۇل ەكەۋى مەنىڭ شاكىرتىم، تەرى شاڭعى جاساۋدىڭ جاڭا مۇراگەرلەرى، بايىرعى تەرى شاڭعى التايدىڭ قىسىندا جوعالىپ قالمايتىن بولدى».

جاۋاپتى رەداكتور: جانار قاناپيا قىزى
  • ساياسي كەڭەس مۇشەلەرى گرۋپپالارعا ءبولىنىپ، ۇكىمەت قىزمەتىنەن جاسالعان باياندامانى تالقىلادى
  • سەلبەستىك قوعامىنىڭ ەرەكشە ونىمدەرى ەل نازارىنا ءىلىندى
  • اۆتونوميالى رايوندىق 13 - كەزەكتى حالىق قۇرىلتايىنىڭ 1 -ءماجىلىسى اشىلدى
  • ساياسي كەڭەس اۆتونوميالى رايوندىق 12 - كەزەكتى كوميتەتىنىڭ 1 - ءماجىلىسى اشىلدى