اعاجاي-التاي تورابى   ›   مادەنيەت ارناسى   ›   دەنساۋلىق

جوعارى قان قىسىم اۋرۋىنىڭ قازىرگى ءمان-جايى

  كادىربەك مۇقاتاي ۇلى

  
 جوعارى قان قىسىم اۋرۋى-بۇگىنگى كۇندە دۇنيەدە ەڭ كەڭ تارالعان اۋرۋ، سونداي - اق مي قان تامىر اۋرۋلارىن، تاج ارتەرياسىندىق جۇرەك اۋرۋىن جانە بۇيرەك قىزمەتىنىڭ السىرەۋىن تۋدىراتىن باستى قاتەرلى فاكتور. سول ءۇشىن بۇل اۋرۋ قازىر «ءتىلسىز جاۋ» اتانۋدا. تەكسەرۋلەرگە نەگىزدەلگەندە، ەلىمىزدە 51 جاستان اسقان ادامداردىڭ جوعارى قان قىسىم اۋرۋىنا شالدىعۋ مولشەرى 1959 - جىلعى ٪5.11تەن 1991 − جىلى ٪11.88كە جەتكەن. قازىرگى كەزدە ودان دا اسىپ كەتكەن. بۇدان كەزەكتە بۇكىل ەلىمىز كولەمىندە جوعارى قان قىسىم اۋرۋىنا شالدىققان ناۋقاستاردىڭ ەداۋىر كوپ ساندى يەلەپ وتىرعاندىعىن بىلەمىز. جۋىق جىلداردان بەرى، ەلىمىزدە جىلىنا جوعارى قان قىسىمىنىڭ كەسىرىنەن مي قان تامىر اۋرۋلارىنا شالدىققان ناۋقاستار ءبىر ميلليون 500 مىڭ ادامعا جۋىق، ول قوعامعا، ءاربىر وتباسىنا جانە جەكەلەرگە ءتۇرلى جاقتان اۋىر اۋىرتپالىق اكەلۋدە. ەرەكشە نازار اۋدارۋعا ءتيىستىسى، جۇرتتىڭ جوعارى قان قىسىم اۋرۋى جونىندەگى تۇسىنىكتەرى تاياز. وسى اۋرۋدىڭ دەنساۋلىققا سالاتىن زيانىنا، ونىڭ سوڭعى زاردابىنا بولعان تانىمدارى وتە جەتكىلىكسىز، قولدانعان ۇتىمدى شارالارى ءتىپتى از. جايشىلىقتا، ەلىمىزدە تەك ٪53 عانا ادام قان قىسىمىن ولشەتىپ تۇراتىندىعىن، ٪44 ادامنىڭ عانا ءوزىنىڭ قان قىسىم دەڭگەيىن بىلەتىندىگىن؛ ءدارى ءىشۋ مولشەرى قالا تۇرعىندارىندا ٪71، اۋىل - قىستاقتاردا ٪5 ەكەندىگىن؛ جوعارى قان قىسىمىن ۇتىمدى تىزگىندەۋ مولشەرى قالالاردا ٪4، اۋىل - قىستاقتاردا ارەڭ ٪1 ەكەندىگىن قاتىستى تەكسەرۋلەر دالەلدەپ وتىر. سوندىقتان، جوعارى قان قىسىم اۋرۋىنىڭ ەلىمىزدە پايدا بولۋ احۋالىندا وسى اۋرۋعا شالدىعۋ مولشەرى، مۇگەدەكتىككە كىرىپتار بولۋ مولشەرى، ءولىم - ءجىتىم مولشەرى جوعارى بولۋداي «ءۇش جوعارى» ەرەكشەلىككە يە، سونىمەن بىرگە بايقالۋ مولشەرى، ءدارى ءىشۋ مولشەرى، تىزگىندەۋ مولشەرى تومەن بولۋداي «ءۇش تومەن » جايتى دە ءومىر ءسۇرىپ وتىر. وسىنداي جايتتەردى وڭاۋ ءۇشىن ماماندار «حالىق جۇرتشىلىعىنىڭ ءوز دەنساۋلىعىن قورعاۋ تانىمدارىن جوعارىلاتۋ، تۇتاس قوعامدى وعان ورتاق ات سالىسۋعا جۇمىلدىرۋ كەرەك» دەگەندى ورتاعا قويىپ وتىر.

  
 كەزەكتە، وسى اۋرۋدىڭ ءبىزدىڭ ۇلتىمىزدا باسقا ۇلتتارعا قاراعاندا ءتىپتى كوپ كەزىككەنىن، سالعان زيانىنىڭ ءتىپتى اۋىر ەكەندىگىن ايتپاساق تا تۇسىنىكتى. بۇل، شىنىندا، وكىنىشتى جايت. بۇدان ءونىمدى ساقتانىپ، الدىن الۋ، ۋاعىندا ەمدەلۋدى دارىپتەيمىز.

جاۋاپتى رەداكتور: ءاننا اكىمقان قىزى
  • باي مازمۇندى قيمىلدار وتكىزىپ، پارتيا 19-قۇرىلتاي رۋحىن ۇگىتتەدى
  • ازىقتىق ساڭىراۋ قۇلاقتى سىناق رەتىندە ەكتى
  • «تۋىسشىلاۋ اپتالىعى» قيمىلى ءار ءبىر جۇرەكتى نۇرلاندىردى
  • رۋحىمەن نۇرلانىپ قۇرىلتايدىڭ، تۋىستار تۇرلەندىردى قيمىل ٴسانىن