اعاجاي-التاي تورابى   ›   مادەنيەت ارناسى   ›   ادەبيەت باعى

كەرەكسىزدەن تاپقان كەرەمەت

  بەيسەنباي ساۋىت ۇلى

  − بالام، تولىق ورتا مەكتەپتى تاۋىستىڭ، ازامات بولدىڭ، جوعارىلاتىپ وقىتۋعا وتباسىمىزدىڭ ءال - اۋقاتى جەتپەيدى، بوس قيالدى قويىپ، مالىڭدى باق، قويشى تاياعىڭدى ۇستا، مال باققاننان باسقا نە بىتىرەسىڭ؟ مال باققاندار دا ولگەن جوق عوي، مىڭعىرتىپ مالىڭدى ايداپ جۇرسەڭ قانداي جاقسى، - دەدى اكەسى.

  جۇرەگىنە مۇزداي تيگەن اششى سوزدەن سەلت ەتىپ، اكەسىنە باقجيا قاراپ:

  − مالىڭىزدى ءوزىڭىز باعىڭىز، «ايداعانىڭ بەس ەشكى، ىسقىرىعىڭ جەر جارادى» دەگەندەي، ازعانتاي مالدىڭ سوڭىندا ءجۇرىپ نە جاراتتىق، بۇل ءبىزدىڭ پەشەنەمىزگە جازىپ قويعان شارۋا ەمەس شىعار، مەنىڭ شىعار جولىم ءوز الدىمدا، جولىمدى توسپاڭىز، ءوز تالانتىمدى ۇشتايمىن، ءوز جولىمدى ءوزىم تابايىن، تەك مەنىڭ جولىما بوگەت بولماساڭىز عانا بولدى، - دەپ ءوتىندى بالاسى.

  وسىدان كەيىن تالاي ۋاقىتقا دەيىن تىمسىرايىپ قالعان بوزبالا ەندى جۇمىستى نەدەن باستاۋعا وي جۇگىرتتى. جۇبايى كەۋكەر:

  − نە بولدى، ءبىر جەرىڭ اۋىرىپ، جايسىزدانىپ ءجۇرسىڭ بە؟ ءوزىڭ دە ۇلكەن ءبىر وي بار عوي دەيمىن ءا، - دەپ ەدى، ءومىرشات:

  − قالاي تۇرمىس كەشىرۋگە، نە ىستەۋگە باسىم قاتىپ ءجۇر، - دەپ تاعى دا اۋىر ويعا شومدى. كەيدە ساناسىنا سان قيلى ويلار كەلىپ، سان ءتۇندى مازاسىر اتىردى. ونىڭ وسىنداي كۇي كەشۋى اناسى مەن جارىنىڭ قابىرعاسىنا ايازداي باتىپ، ولاردى دا مازاسىزداندىرعان - دى.

  − قۇلىنىم، كوپ ويلاي بەرمەشى، كوڭىلسىزدىگىڭ مەنىڭ دە مازامدى الدى عوي. مەن ءتىرى وتىرسام سەنى جەرگە قاراتپاسپىن، كوڭىلىڭە نە تۇيسەڭ، سونى ىستەي بەرە عوي، - دەپ جالبارىندى اناسى. اقسامايلى اناسىنىڭ كولدەتكەن كوز جاسىنا قابىرعاسى قايىسقان ول:

  − شەشە، جىلاپ جۇرەگىڭىزدى ەزبەڭىز. شىعار جولىمدى ءوزىم تابام. كەلىنىڭىز دە مەنى تۇسىنەدى. ەگەر مەنىڭ ويىمدى تۇسىنگەن بولساڭىزدار، مەن ازىرشە قۇرىلىس سالۋ جۇمىسىمەن شۇعىلدانام دا، ازىراق اقشا تاپقان سوڭ ۇرىمجىگە بارىپ سەرىكتەستىكتەردە جۇمىسشى بولام. وسىعان كونەسىزدەر مە؟

  − ءاي، بالام - اي، ءوز جانىڭدى باعۋ ءۇشىن وسىنداي جۇمىستارمەن شۇعىلدانار بولساڭ، ءبىز نەگە كونبەسكە. جارايسىڭ، قايدا جۇرسەڭ دە امان جۇرسەڭ بولدى، ىستەي - عوي، دەنساۋلىعىڭدى اسىرا، باسىڭ امان، دەنىڭ ساۋ بولسا، دۇنيە تابىلادى. «شىدامدى بولساڭ شىڭعا شىعاسىڭ» دەگەن، وزىڭە سەنىم ارتساڭ، شىقپايتىن شىڭىڭ جوق، - دەپ مەيىربان انا كەكىلىنەن سيپاپ، وعان زور شابىت بەردى. اناسىنىڭ وسى ءسوزىن ەستىگەن سوڭ، ول: وزىمە تيەسىلى 6 مۋ جەردى ساتىپ، سول اقشاعا ۇرىمجىدەگى سەرىكتەستىككە بارىپ ىستەپ اقشا تاۋىپ، ونان سوڭ قايتىپ كەلىپ ءوزىمىز ءبىر كووپەراتيۆ اشۋ ويىندامىن، - دەپ كوڭىل تۇكپىرىندەگى ويىن ءبىراق اقتاردى. بۇنى ەستىگەن جۇبايى:

  − سەنىڭ كاسىپ ىزدەۋىڭە قارسى ەمەسپىن، ءبىراق جىندانعاننان ساۋمىسىڭ! قازىر بىزدە سول ەگىستىك جەردەن باسقا نەمىز بار، سەن ول جەردى ساتىپ اقشاسىن الىپ كەتسەڭ، ءبىز قايتەمىز، - دەپ ەكى قولىن توبەسىنە قويدى.

  ۇرىمجىدەگى ۇلكەن سەرىكتەستىكتە ىستەيتىن ءىنىسى نۇرجاننىڭ تەلەفوندا «سەرىكتەستىكتە ىستەتەيىن، ەگەر ۇيلەسىپ جاتساڭىز وسى ارادا تۇرىپ قالارسىز، ۇيلەسە الماساڭىز تۋعان اۋىلعا قايتىپ كەتەرسىز»، - دەپ باياعىدا ايتقان ۋادەسى بويىنشا، ءومىرشات جۇبايىنىڭ قانشا قارسىلىق كورسەتكەنىنە قاراماي، تاۋكەلدىڭ قايىعىنا وتىردى دا، جەرىن 2400 يۋانعا ساتىپ، 2004 - جىلى مامىردا جۇبايىن ەرتىپ، ۇرىمجىدەگى سەرىكتەستىككە بارىپ جۇمىسشى بولىپ ىستەپ كەتەدى. جاس جۇبايلاردىڭ ءبىر - بىرىنە دەگەن ادالدىعى مەن ىسكە دەگەن تاباندىلىعى، توزىمدىلىگى ەشقاشان دا ەستەن كەتپەس ەلەۋلى ساتتەر بولىپ تاڭبالاندى.

  ءومىرشات سەرىكتەستىكتە ىستەپ، اۋىر مىندەت ارقالاي ءجۇرىپ، ءوزىنىڭ اعاشتان ءتۇيىن ءتۇيىپ، مال سۇيەگىنەن ويۋ - ورنەك، ءمۇسىن جاساۋ جاعىنداعى شەبەرلىگىن ءبىر قىرىنان ايگىلەدى. ونىڭ بۇل ونەرىنە ءتانتى بولعان سەرىكتەستىك قوجايىنى ونى جىبەرگىسى كەلمەدى. ءبىراق ول 3 جىل ەڭبەكتەنىپ تاپقان 12 مىڭ يۋانىن الىپ اۋىلىنا قايتا ورالدى.

  سول كەزدە ءومىرشات تىڭ تىرلىگىنىڭ باستالعانىن، تابىسقا جەتۋدىڭ تۇڭعىش نەگىزىن قالاپ ۇلگىرگەنىن ويلاپ تا كورمەگەن ەدى. ونىڭ وسىنداي ويلامى مەن بايلامى اكەسى مەن شەشەسىن، اعالارىن تاڭداندىردى.

  ءومىرشات 10 جاس كەزىندە جازعى، قىسقى دەمالىس پەن سەنبى، جەكسەنبى كۇندەرى قىرعا شىعىپ، قاراعان ورىپ اكەپ، ءزامبىل توقىپ، سۇيەك تەرىپ، سول سۇيەكتەردەن ءمۇسىن ويىپ، ونى ساتىپ تيىن - تەبەنگە اينالدىرىپ، داپتەر - قارىنداش ساتىپ الىپ جۇرەتىن.

  ول 2003 - جىلى وتاۋ كوتەرىپ، ءبولىنىپ شىعىپ، نىلقى اۋدانى كىلەڭ اۋىلى قىزىلتۇمسىق قىستاعىنان شاعىن دۇكەن اشىپ، تاۋ - تاستى بىرنەشە كۇن جاياۋ ارالاپ، مالدىڭ سۇيەگىن، اعاشتىڭ ءتۇبىرىن، ەسكى بۇتاقتاردى ارقالاپ اكەلىپ، ءۇيىنىڭ ءبىر بۇرىشىنا ءۇيىپ تاستاعانىن باسقالار كورىپ، مىنا بالانىڭ ەندى ىستەمەگەنى قوقسىقتا قالعان مالدىڭ سۇيەگى مەن اعاشتىڭ تامىرىن تەرۋ بولعان با؟ - دەپ بەتتەرىن شىمشىدى.

  ول العان بەتىنەن قايتپاي، «سول شىمشىلعان بەتتى ەرتەڭ مەن قىزارتام» دەپ كۇن - ءتۇن دەمەي اشەكەيلەۋ ونەرىن سالىپ، قىمبات باعالى زاتتار جاساۋ جۇمىسىن قولعا الدى. كەي تاڭداردى ءتىپتى كىرپىك ايقاستىرماي اتىردى. سونىمەن 2 ايعا جەتپەيتىن ۋاقىتتا اعاشتان 7 ءتۇرلى، سۇيەكتەن 12 ءتۇرلى زات جاساپ، وزگەلەردى جالت قاراتتى. تاعى ءبىر جاعىنان، جۇبايىنىڭ تىككەن كەستەلەرىن رامكالاپ ساتىپ اقشا قۇرادى.

  وسىلايشا جاراقسىز سۇيەكتەر مەن اعاشتاردان قاراپايىم زاتتاردى جاساۋدان قيىن زاتتاردى جاساۋعا، وڭايدان قيىنعا، ءىشىنارالىقتان جالپىلىققا قاراي ءوتىپ، جارتى جىلدا قىرۋار تەحنيكا يگەردى، بۇرىن زاتتارىن باكىمەن قىرىپ وڭدەسە، قازىر 10 مىڭ يۋانعا قىرۋ ماشيناسىن ساتىپ الدى. سونىمەن بىرگە، دۇكەنگە قاجەتتى جابدىقتارىن دا تولىقتاپ الدى. ول وسى كاسىپپەن شۇعىلدانعان 10 جىلدا 150 مىڭ يۋان كىرىس تاۋىپ، اۋدان قالاشىعى ورتالىعىنان 45 شارشى مەترلىك ءۇيدى جالعا الىپ، ءبىر ەمەس، ەكى جەردەن دۇكەن اشىپ، قۇلاشىن كەڭگە جايدى. 2016 - جىلى نىلقى اۋداندىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتى تاڭبالى جايلاۋىندا وتكىزگەن از ۇلتتاردىڭ 27 - كەزەكتى ءداستۇرلى دەنە تاربيە جارىسى مەن 32 - كەزەكتى اقىندار ايتىسىندا ونىڭ جاساعان قوبىزى، سۇيەك پەن اعاشتان ويىپ جاساعان 25 ءمۇسىنى كورمەگە قويىلىپ، دۇيىم جۇرتتىڭ كوز مەيىرىن قاندىردى ءارى 6 ءمۇسىنىن 10 مىڭ يۋانعا ساتتى.

  ءومىرشات 2013 - جىلى شىلدەدە اۆتونوميالى رايوندا وتكىزىلگەن 13 - كەزەكتى جۇڭگو شينجياڭ حالىقارالىق ۇلتتىق قولونەر بۇيىمدارى كورمەسىندە ۇزدىك تۋىندى سيلىعىن، 2013 - جىلى جەلتوقساندا اۆتونوميالى رايوندىق مادەنيەت مەڭگەرمەسى جانە 2014 - جىلى شىلدەدە ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق مادەنيەت - دەنە تاربيە - راديو - كينو - تەلەۆيزيا مەكەمەسى جاعىنان ءمۇسىن جاساۋدىڭ شەبەرى اتاعىن الدى. نىلقى اۋداندىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتى، نىلقى اۋداندىق جاستار وداعى كوميتەتى، كىلەڭ اۋىلدىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتى جاعىنان وزات ونەرپاز بولىپ سيلاندى. ول ۇستەگى جىلى قاڭتاردا «ميراس قولونەر بۇيىمدارىن مانەرلەپ جاساۋ سەلبەستىك كووپەراتيۆىن» 300 مىڭ يۋاندىق قورمەن قۇرىپ، ىسكە كىرىستى.

  ءبىر سوزىندە ول: تارتقان جاپامدى راقاتىم دەپ بىلەم، اقشادان قاتتى تارىققاندا جۇبايىم ەكەۋىمىزدىڭ كوز جاسىمىزدى كولدەتكەن كۇندەرىمىزدە بولدى، ءبىراق اۋقاتتانۋ ادامنىڭ وزىندە ەكەن. تاباندىلىق، قايسارلىق، توزىمدىلىك، ىسكەرلىك بولعاندا عانا، تابىسقا جەتۋگە بولادى. مەيلى كاسىپ، مەيلى تەحنيكا تەتىگىن يگەرۋ بولسىن، ءبارى دە زەر سالۋدا عانا تۇر. مەن مۇنداي تابىسقا جەتەم دەپ ويلاپ كورمەگەم. ءبىر كۇنى ءمۇيىز ويمامدى قول تەلەفوندا «دوستىق شەڭبەرىنە» شىعارىپ وتىرسام، 10 مينۋتتان كەيىن، ءبىر تەلەفون كەلدى، حانزۋ جولداس ەكەن، امان - سالەمنەن كەيىن مىنا زاتىڭدى ماعان ساتىپ بەرسەڭ بولا ما؟ ادەمى ەكەن، باعاسىن ايت، - دەدى. مەن تاباندا 20 مىڭ يۋان، - دەدىم. ول 10 مىڭ يۋان، - دەدى. سونىمەن قولما - قول 13 مىڭ يۋانعا ساتتىم. سونىمەن ەكەۋىمىز قول ۇستاسقان دوستاردان بولىپ كەتتىك. ول ءاردايىم ۇيىمىزگە كەلىپ احۋالداسىپ، سىرلاسىپ كەتەدى. بيىلعى كوكتەم مەرەكەسى قارساڭىندا 32 موڭعۇل اعايىننىڭ تىككەن بۇيىمدارىن رامكالاپ بەرىپ، 15 مىڭ يۋان كىرىس كىرگىزدىم. قازىرگى مىنا ينفورماتسيانىڭ تولىقسىعان داۋىرىندە قولىڭدا ونەرىڭ بولسا، ءارقانداي زاتىڭ جەردە قالمايدى. مەنىڭ زەر سالىپ زەرتتەيتىنىم ءالى الدىدا، بىلايعى جەردە ءمۇسىن ويۋدىڭ ارعى تەگىن زەرتتەۋگە كۇش شىعارامىن، - دەدى.

جاۋاپتى رەداكتور: جانار قاناپيا قىزى
  • قار شاڭعى اۋەسكەرلەرى بيىلعى جىلعى التاي تاۋى تابيعي قار شاڭعى الاڭىنىڭ العاشقى سىرعاناۋ باسقىشىنا قادام تاستادى
  • قابا اۋداندىق پارتكوم ۇگىت ءبولىمى، اۋداندىق ادەبيەت كوركەمونەرشىلەر بىرلەستىگى پارتيا 19-قۇرىلتاي رۋحىن ۇيرەندى
  • شي جينپيڭ ارميانىڭ باسشى كادرلار جينالىسىنا قاتىناستى ءارى ماڭىزدى ءسوز سويلەدى
  • شي جينپيڭ پارتيا 19 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ مۇشەلەرىمەن بىرگە جۇڭگولىق، شەتەلدىك تىلشىلەرمەن كەزدەسكەندە